Con vừa tròn 16 tuổi, trường cách nhà vài cây số, và bạn muốn kèm con tập đi xe 50cc trước khi để con tự đi học. Một tuần đầu làm bài bản đỡ lo hơn nhiều so với đưa chìa khóa rồi đứng ở cổng nhìn theo. Kế hoạch dưới đây chia thành từng bước: tập ở đâu, đi xe theo sau quan sát thế nào, chọn tuyến đến trường và giao hẹn luật nhà.
Trước khi kèm con tập đi xe 50cc: đủ tuổi, đúng xe, đủ đồ bảo hộ
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 quy định người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy. Đủ tuổi tính theo ngày sinh, không theo năm học, nên con sinh cuối năm phải chờ đến đúng ngày. Chiếc xe cũng phải đúng là xe gắn máy theo giấy đăng ký. Luật còn cấm giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển, nên phụ huynh là người kiểm tra đầu tiên.
Phần độ tuổi được phân tích kỹ trong bài trẻ dưới 16 tuổi có được lái xe 50cc không. Quy định có thể thay đổi, hãy xem văn bản mới nhất trên cổng văn bản Chính phủ.
Đồ bảo hộ từ buổi đầu: mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai đúng cách; giày kín mũi thay dép lê; áo dài tay nếu tập lúc nắng. Trước khi giao xe, tự kiểm tra lốp đủ hơi theo tem xe, hai phanh ăn đều, đèn và còi hoạt động, chân chống bật lên gọn.
Tập ở đâu trong những buổi đầu
Hai buổi đầu nên ở chỗ không có xe qua lại: sân rộng của khu tập thể, khu đô thị hay bãi đất trống của người quen. Hỏi người quản lý hoặc chủ đất trước, chọn giờ vắng như sáng sớm cuối tuần và tránh lúc trẻ nhỏ ra chơi. Không tập trên vỉa hè hay trong công viên có người đi bộ.
Khi con đã chạy vòng chậm và dừng đúng chỗ mình định, hãy chuyển sang đường nội bộ ít xe trong khu dân cư. Ở các khu đô thị như Việt Hưng, Long Biên, đường nội bộ thường thưa xe hơn trục chính vào sáng cuối tuần, đủ để con tập rẽ và nhìn gương trước khi gặp phố đông.
Lịch một tuần dạy con đi xe 50cc
Bảy buổi không cần liền nhau, mỗi buổi chỉ ba mươi đến bốn mươi lăm phút. Con mệt thì dừng; buổi nào chưa ổn thì lặp lại thay vì sang bước sau.
- Buổi 1, làm quen xe. Dắt xe, dựng chân chống, bóp thử hai phanh, tìm nút đề, còi, xi nhan, đèn. Nổ máy, giữ phanh rồi vặn ga thật nhẹ để cảm nhận độ nhạy.
- Buổi 2, xuất phát và dừng. Đi thẳng chậm, dừng bằng cả hai phanh, chân chạm đất. Tập quay đầu rộng và vòng hình số tám.
- Buổi 3, đường nội bộ. Bật xi nhan trước khi rẽ, nhìn gương, giảm tốc ở đầu ngõ, nhường người đi bộ. Phụ huynh bắt đầu đi xe riêng theo sau.
Từ buổi thứ tư, xe bắt đầu ra tuyến thật:
- Buổi 4, tuyến đến trường lúc đường thưa. Phụ huynh đi trước dẫn một lượt, rồi đổi lại để con đi trước.
- Buổi 5, tuyến đến trường giờ trung bình. Có xe nhưng chưa cao điểm; tập dừng đèn đỏ và đi qua ngã tư.
- Buổi 6, đúng giờ đi học. Nếu buổi 5 ổn, con chạy đúng giờ đi học thật, phụ huynh theo sau cả lượt đi và lượt về.
- Buổi 7, nghỉ chạy và ngồi lại. Hai bên kể đoạn nào khó, rồi chốt luật nhà ở phần cuối bài.
Với con 16 tuổi tập xe máy, cảm giác tự tin thường đến nhanh hơn kỹ năng thật. Đừng rút ngắn lịch chỉ vì hai buổi đầu suôn sẻ.
Đi xe theo sau quan sát thế nào
Phụ huynh đi xe riêng, không ngồi sau xe con. Xe 50cc nhẹ, thêm một người lớn phía sau làm con khó giữ thăng bằng ở tốc độ chậm, và con sẽ lái theo lời nhắc chứ không tự quan sát.
- Giữ khoảng cách đủ để thấy rõ xe con và tình huống phía trước, không bám sát đuôi khiến con căng thẳng.
- Không bấm còi hay gọi với khi đang chạy. Thống nhất trước điểm dừng nghỉ, mọi nhận xét để đến đó.
- Ở điểm dừng, nói hai điều con làm tốt trước, rồi mới đến một điều cần sửa.
- Khi đã dừng xe, ghi nhanh vào điện thoại: con có bật xi nhan sớm không, có nhìn gương trước khi chuyển hướng không, có đi sát bên phải không, phản ứng ra sao khi xe buýt tấp vào trạm hay người đi bộ băng ngang.
Khi thấy con xử lý ổn mà mình không cần nhắc, hãy giãn khoảng cách, rồi thôi đi theo.
Chọn tuyến đến trường cho người mới
Tuyến ngắn nhất trên bản đồ chưa chắc hợp với người mới. Nên ưu tiên:
- Ít đoạn chạy chung với ô tô tốc độ cao; phố nhỏ có thể dài hơn vài phút nhưng dễ đi hơn.
- Ít lần rẽ trái qua nút giao lớn; chỗ phải băng qua trục chính nên có đèn tín hiệu.
- Tránh đoạn đang thi công, có rào chắn thu hẹp đường.
- Biết trước chỗ gửi xe và cổng dành cho học sinh đi xe ở trường.
Ví dụ nhà ở Dịch Vọng, Cầu Giấy, nếu được thì tránh đoạn Xuân Thủy, Cầu Giấy lúc cao điểm sáng mà đi qua các phố nhỏ trong khu dân cư. Quanh cổng trường lúc tan học còn có xe đạp điện của học sinh và phụ huynh dừng đón; cách giữ làn ở đoạn này có trong bài đi xe 50cc qua khu trường học giờ tan trường.
Giao hẹn luật nhà trước khi trao chìa khóa
Luật nhà hiệu quả khi ngắn, viết ra giấy và cả hai cùng ký. Gợi ý:
- Mũ bảo hiểm cài quai mọi chuyến, kể cả ra đầu ngõ; lý do có trong bài đi xe 50cc quãng ngắn có phải đội mũ bảo hiểm không.
- Không dùng điện thoại, không đeo tai nghe khi xe đang chạy; cần nghe máy thì tấp vào lề.
- Tháng đầu không chở bạn; không bao giờ chở ba hay dàn hàng ngang, như bài học sinh mới đi xe 50cc đã nêu.
- Chỉ đi các tuyến đã thống nhất; muốn đi nơi khác phải báo trước.
- Không độ xe, không cho bạn mượn xe.
- Trời giông to, đường ngập hay về muộn thì gọi người nhà đón.
- Vi phạm một điều thì tạm giữ chìa khóa vài ngày và quay lại đi kèm như tuần đầu.
Dán tờ giấy cạnh chỗ treo chìa khóa. Sau một tháng, ngồi xem lại và nới điều nào con đã chứng minh làm tốt.
Nhà chưa có xe 50cc thì sao
Nếu chưa mua xe, có thể thuê vài ngày để con tập và chạy thử tuyến đến trường, như bài thuê vài ngày để con chạy thử quãng đến trường đã hướng dẫn. Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00; giá xe 50cc, đặt cọc, người đứng tên hợp đồng và việc xe có được dùng để tập hay không đều cần hỏi trực tiếp qua số 0942 467 674 trước khi đặt.
Các bài khác về dòng xe nhỏ có ở mục xe 50cc, còn kinh nghiệm chung về đi lại bằng xe máy nằm trong chuyên mục xe máy.