Con đã mười sáu hoặc mười bảy tuổi, trường xa nhà, và bạn đang cân nhắc mua cho con một chiếc xe nhỏ. Trước khi bỏ tiền, nhiều phụ huynh nghĩ tới chuyện thuê thử xe 50cc trước khi mua, để xem quãng đến trường có hợp không và con có vững tay lái không. Ý định ấy hợp lý, nhưng có một việc phải làm trước cả việc chọn xe: kiểm tra con có đủ điều kiện điều khiển chiếc xe đó theo quy định hiện hành hay không.
Thuê thử xe 50cc trước khi mua: kiểm tra điều kiện của con trước tiên
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Các câu trích dưới đây được đối chiếu nguyên văn với bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH. Điểm a khoản 1 Điều 59 ghi:
“a) Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy;”
Đó là điều khoản dành cho nhóm “xe gắn máy”, được định nghĩa ở điểm g khoản 1 Điều 34 theo vận tốc thiết kế và dung tích hoặc công suất động cơ. Chiếc xe 50cc bạn định thuê có thuộc nhóm ấy hay không phải xem giấy đăng ký của đúng chiếc xe, nên bài không nối mốc tuổi này thành kết luận cho xe của tiệm.
Điều kiện của người lái còn nằm ở khoản 1 Điều 56. Bài chỉ trích phần mở đầu:
“Người lái xe tham gia giao thông đường bộ phải đủ tuổi, sức khỏe theo quy định của pháp luật; …”
Câu còn tiếp phần về giấy phép lái xe; bài không trích và không diễn giải phần đó. Người giao xe cũng có điều cấm riêng. Khoản 7 Điều 9 ghi nguyên văn:
“Giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ.”
Câu chữ không giới hạn người giao là ai. Vì vậy câu hỏi đầu tiên của kế hoạch không phải “thuê xe nào” mà là “con có đủ điều kiện chạy chiếc xe này không”. Hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng, quy định có thể thay đổi; bài không nêu mức phạt. Phần giấy phép nói chung nằm ở mục giấy phép lái xe.
Hỏi tiệm những gì trước khi đặt xe để thử
Thông tin công khai của tiệm Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942467674, chỉ cho biết danh mục có xe 50cc. Bài không có cơ sở để nói tiệm cho hay không cho thuê xe để thử, cho người ở độ tuổi này hay người đứng tên nào. Hãy hỏi và xác nhận trực tiếp:
- Có thuê vài ngày để chạy thử trước khi mua không, hay chỉ thuê theo nhu cầu đi lại.
- Ai đứng tên hợp đồng, ai cầm lái, và cần giấy tờ gì ở từng người.
- Dung tích và loại xe ghi trên giấy đăng ký của đúng chiếc xe.
- Xe thuê có được dùng để tập ở bãi riêng ngoài đường giao thông không.
- Ai chịu trách nhiệm nếu xe hỏng, mất hay va chạm; đặt cọc và chi phí ra sao.
Hãy nói đúng tuổi của con và người sẽ cầm lái ngay từ đầu. Nếu tiệm đồng ý qua điện thoại, xin một tin nhắn xác nhận. Quy trình chung khi thuê xe có ở mục thủ tục thuê xe.
Dựng lịch chạy thử quãng đến trường, người lớn đi cùng
Các bước dưới đây chỉ áp dụng khi con đủ điều kiện điều khiển xe và tiệm đồng ý cho thuê. Chia thời gian thuê thành vài buổi ngắn, từ dễ đến khó.
- Buổi đầu: làm quen xe. Chọn nơi rộng, ít xe, tốt nhất là bãi riêng được người quản lý đồng ý. Con tập xuất phát, phanh nhẹ, quay đầu chậm và dựng chân chống.
- Buổi hai: phố nhỏ gần nhà. Tập bật xi nhan, nhìn gương, nhường người đi bộ.
- Buổi ba: đúng tuyến đến trường vào ngày con nghỉ học. Chọn lúc đường thưa, quan sát ngã tư đông, cổng trường và chỗ gửi xe. Người lớn đi xe riêng, chạy phía sau một quãng vừa đủ quan sát; ngồi sau xe của con làm con khó giữ thăng bằng.
- Buổi cuối: giờ đi học thật. Chỉ thử khi các buổi trước đã ổn. Tiệm chỉ giao và nhận xe từ 09:00, nên nếu thuê nhiều ngày, buổi sáng hôm sau mới là lúc thử đúng giờ đi học; việc giữ xe qua đêm cũng cần hỏi tiệm.
Nếu buổi nào con còn run, hãy lặp lại buổi đó thay vì sang bước kế tiếp. Dù nhà ở Long Biên, Gia Lâm hay Cầu Giấy, hãy tránh trục lớn lúc đông nhất khi mới bắt đầu.
Con cần quan sát gì, bạn cần quan sát gì
Về kỹ năng, hãy để ý con có giữ thăng bằng khi đi chậm không, xuất phát và dừng có êm không, có nhìn gương và bật xi nhan trước khi rẽ không, và phản ứng thế nào khi người đi bộ hay xe đạp điện của bạn học xuất hiện bất ngờ.
Mũ bảo hiểm là điều không thương lượng. Khoản 2 Điều 33 ghi nguyên văn: “Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.” Mũ phải vừa đầu con; tiệm có mũ không thì hỏi trực tiếp.
Về nhu cầu thật, mỗi tối hãy ghi vài dòng: con đi bao lâu, đoạn nào khó, chỗ gửi xe ở trường ra sao, hôm mưa thì thế nào. Nhà trường có quy định riêng về phương tiện của học sinh không cũng nên hỏi. Cách ghi nhật ký có trong bài thuê xe máy điện chạy thử trước khi quyết định mua, còn cách chấm điểm so sánh có trong bài thuê thử Vision hoặc Air Blade vài ngày.
Từ chạy thử đến quyết định mua: tiêu chí chung
Xe thuê thường đã qua sử dụng nên có thể khác chiếc mua mới, vì vậy hãy đánh giá kiểu xe chứ không phải từng chi tiết của riêng chiếc đang thuê. Một số tiêu chí chung: con ngồi lên có chạm chân vững không, tay với phanh có thoải mái không, xe có chỗ để cặp không, và nơi bảo dưỡng có gần nhà hoặc trường không.
Bài này không bàn hãng, giá hay nơi mua. Khi đã nghiêng về một chiếc, hãy nhờ thợ sửa xe tin cậy hoặc đại lý xem giúp đúng chiếc định mua, và đối chiếu giấy đăng ký với điều kiện đã kiểm tra ở đầu bài. Hãy để qua một đêm rồi mới quyết.
Nếu chưa thuê được hoặc con chưa đủ điều kiện
Kế hoạch có thể dừng ở bước hỏi tiệm hoặc kiểm tra điều kiện, và đó không phải thất bại. Trong lúc chờ, con có thể đi xe buýt, xe công nghệ có người lớn đi cùng, hoặc được đưa đón. Bạn cũng có thể chở con đi đúng tuyến đến trường bằng xe của mình, con đội mũ cài quai ngồi sau, để con quan sát đèn tín hiệu và cổng trường. Mượn xe của người quen cho con thử cũng nên đọc kỹ khoản 7 Điều 9 ở trên trước khi trao chìa khóa.
Tóm lại
Hãy kiểm tra điều kiện theo quy định hiện hành và hỏi tiệm trước; nếu mọi thứ phù hợp, chia thời gian thuê thành vài buổi từ dễ đến khó với người lớn đi cùng, rồi mới tính chuyện mua. Các bài khác về dòng xe nhỏ nằm ở mục xe 50cc, còn thông tin chung về các dòng xe ở chuyên mục xe máy.
Nguồn đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 9 khoản 7, Điều 34 khoản 1 điểm g, Điều 33 khoản 2, Điều 56 khoản 1, Điều 59 khoản 1 điểm a.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy hỏi tiệm trước khi thuê.