Đội mũ bảo hiểm xe 50cc khi chỉ chạy vài phút trong phố có bắt buộc không? Câu hỏi này hay nảy ra đúng lúc bạn vừa nhận chiếc xe nhỏ ở Long Biên, định ghé quán đầu ngõ rồi quay về, mũ còn nằm trong cốp hoặc treo lủng lẳng ở tay lái. Bài này đọc đúng câu chữ của khoản 2 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nói rõ ai phải đội, mũ ra sao và cách kiểm tra mũ trước khi lăn bánh.
Đội mũ bảo hiểm xe 50cc: khoản 2 Điều 33 nói gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Phần trích dẫn dưới đây được đối chiếu nguyên văn với bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Khoản 2 Điều 33 ghi:
“Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.”
Câu luật gồm ba yêu cầu đi liền nhau:
- Ai phải đội: cả người lái lẫn người được chở.
- Mũ ra sao: theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
- Đội thế nào: cài quai đúng quy cách, tức là quai phải làm được việc giữ mũ trên đầu.
Còn chuyện quãng ngắn? Trong câu chữ trên không có từ nào chia theo quãng đường, thời gian hay loại đường. Bài này không thêm ngoại lệ nào ngoài câu chữ ấy. Bài không nêu mức phạt; cần biết thì tra văn bản hướng dẫn mới nhất.
Về chữ “50cc”: điều khoản gọi tên cả xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh và xe gắn máy. Vì vậy dù chiếc xe thuê của bạn được xếp vào nhóm nào, yêu cầu về mũ vẫn được nêu cho cả ba nhóm. Xe cụ thể thuộc nhóm nào thì phải xem dung tích ghi trên giấy đăng ký, cách đọc có trong bài xe thuê có đúng là xe 50cc không. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng.
Người ngồi sau xe 50cc đội mũ: đọc cùng khoản 1
Khoản 2 dùng cụm “người được chở”, nên người ngồi sau thuộc phạm vi điều khoản, không được miễn chỉ vì ngồi phía sau. Số người được chở nằm ở khoản 1 Điều 33, nguyên văn:
“Người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ những trường hợp sau thì được chở tối đa hai người:
a) Chở người bệnh đi cấp cứu;
b) Áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật;
c) Trẻ em dưới 12 tuổi;
d) Người già yếu hoặc người khuyết tật.”
Đọc cùng nhau thì kết quả khá đơn giản: người được chở là một hay hai người, ai cũng nằm trong yêu cầu về mũ và quai. Người lái nên kiểm tra mũ của người ngồi sau ngay trước khi vặn ga.
Nhà có trẻ nhỏ thì câu hỏi thực tế là mũ cỡ nào vừa đầu bé. Mũ người lớn đội lên đầu trẻ thường rộng, dễ trượt xuống che mắt, và quai không còn giữ được gì. Cửa hàng có mũ trẻ em hay không, có cho mượn hay không, bài không khẳng định thay tiệm; hãy hỏi trực tiếp và nói rõ tuổi của bé khi đặt xe.
Quãng ngắn ở Hà Nội: ba lúc dễ bỏ mũ
Nhiều lần bỏ mũ bắt đầu từ cảm giác “chỉ một đoạn thôi”. Ba tình huống hay gặp:
- Ghé quán hoặc chợ đầu ngõ. Từ một ngõ ở Bồ Đề ra phố Nguyễn Văn Cừ mua đồ chỉ mất ít phút, nên mũ bị bỏ lại trên yên. Ngã ở tốc độ thấp vẫn có thể đập đầu xuống nền đường, và mũ là thứ duy nhất che đầu lúc ấy.
- Đón người quen rồi chở một đoạn. Bạn bè đứng chờ ở đầu phố, nhảy lên ngồi sau cho nhanh. Khoản 2 cũng áp dụng cho người được chở, nên người ngồi sau chưa có mũ thì chưa chở. Hãy mang thêm mũ vừa cỡ, hoặc hẹn gặp ở chỗ đi bộ tới được.
- Tháo mũ giữa đường cho mát. Trời nóng, nhiều người tháo quai ngay khi xe còn đang đi chậm trong dòng xe. Nếu cần nghỉ, hãy tấp vào nơi được phép đỗ rồi mới tháo, và cài lại đủ quai trước khi đi tiếp.
Trên cầu Chương Dương hay cầu Vĩnh Tuy, gió ngang có thể nâng vành mũ nếu quai lỏng, và bạn không thể vừa giữ mũ vừa giữ tay lái. Cách chỉnh quai từng bước nằm trong bài đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai hoặc cài lỏng.
Chọn mũ cho xe 50cc: kiểm tra gì để biết mũ đúng chuẩn
Luật chỉ yêu cầu mũ “theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia”, không nêu kiểu mũ, nên bài không xếp loại mũ nào hợp pháp hơn loại nào. Những điều bạn tự kiểm tra được trước khi chạy:
- Nhãn và dấu hợp quy. Theo thông tin phổ biến, mũ đạt chuẩn có nhãn ghi thông tin sản phẩm và dấu hợp quy. Mũ không nhãn hoặc mũ thời trang mỏng nhẹ thì hỏi lại người bán xem có đúng quy chuẩn không.
- Vỏ và lớp xốp bên trong. Vỏ không nứt, không móp; lớp xốp không vỡ vụn hay lõm. Mũ từng rơi mạnh nên thay.
- Quai và khóa. Dây không sờn, lẫy khóa cài chắc. Khóa nứt hoặc không bắt thì đừng dùng.
- Độ vừa đầu. Đội thẳng, vành trước nằm trên lông mày. Lắc đầu sang hai bên, mũ phải đi theo đầu chứ không xoay riêng. Cài quai rồi đẩy nhẹ từ sau gáy, mũ không được lật khỏi trán.
Thuê xe 50cc: hỏi tiệm về mũ trước khi lăn bánh
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Chính sách về mũ chưa có trong thông tin công khai của tiệm, nên hãy hỏi trước, tốt nhất qua điện thoại 0942467674, và xác nhận lại khi nhận xe:
- Xe có kèm mũ không, kèm mấy chiếc.
- Có cỡ vừa đầu người lái, người ngồi sau và trẻ em không.
- Mũ bị hỏng hoặc thất lạc trong thời gian thuê thì xử lý thế nào.
Nhận xe trong giờ mở cửa, bạn có đủ thời gian đội thử và chỉnh quai ngay tại tiệm thay vì chỉnh vội ở ngã tư. Có mũ riêng vừa đầu thì mang theo.
Tóm lại
Câu chữ khoản 2 Điều 33 áp dụng cho cả người lái và người được chở, không chia theo quãng ngắn hay dài. Kiểm tra mũ, cài quai xong rồi mới nổ máy, kể cả khi chỉ đi một đoạn quanh Hà Nội. Các bài khác về loại xe nhỏ này nằm ở mục xe 50cc và chuyên mục xe máy.
Nguồn đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: khoản 1 và khoản 2 Điều 33.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm trước khi thuê.