Sáng sớm dắt chiếc Sirius ra khỏi chỗ gửi, chạy được vài trăm mét trên đường Âu Cơ còn ướt sương, bạn bóp phanh trước và nghe một tiếng rít cao, hơi chói tai. Hoặc sau một ngày lên Ba Vì, đổ dốc về tới Sơn Tây thì thấy tay phanh rung nhẹ mỗi lần bóp. Phanh đĩa Sirius kêu hay rung không phải lúc nào cũng là hỏng, nhưng cũng có những lần bạn cần dừng xe ngay. Bài này dành cho khách thuê Sirius đi nhiều ngày, giúp tách hai trường hợp đó ra cho rõ.
Phanh đĩa trên Sirius nằm ở đâu và làm việc ra sao
Phần lớn bản Sirius có phanh đĩa chỉ dùng đĩa ở bánh trước, điều khiển bằng tay phanh bên phải. Bánh sau vẫn là phanh đùm, đạp bằng chân phải. Nếu chưa rõ chiếc mình nhận thuộc bản nào, bài các bản Yamaha Sirius: phanh cơ, phanh đĩa, vành đúc chỉ cách nhìn bánh trước để nhận ra.
Điều này quan trọng vì khi nghe tiếng lạ, bạn cần biết nó đến từ đâu. Tiếng phát ra lúc bóp tay phanh mà không đạp chân phanh gần như chắc chắn đến từ cụm đĩa trước. Muốn khoanh vùng, hãy thử riêng từng phanh ở tốc độ đi bộ trên đoạn đường vắng.
Cụm phanh đĩa gồm đĩa thép quay theo bánh xe, hai má phanh kẹp hai mặt đĩa và một ngàm dầu. Bất cứ thứ gì nằm giữa má và đĩa, từ hơi nước, bụi đường đến một lớp gỉ mỏng, đều có thể tạo tiếng.
Phanh đĩa Sirius kêu rít khi trời ẩm: thường tự hết
Trường hợp hay gặp nhất là tiếng rít vào buổi sáng sớm, sau đêm mưa hoặc khi xe để ngoài trời gần hồ, gần sông. Mặt đĩa thép bị hơi ẩm phủ, đôi khi kèm một lớp gỉ rất mỏng màu nâu nhạt. Mấy lần bóp đầu tiên, má phanh cạo sạch lớp đó và phát ra tiếng rít.
Dấu hiệu cho thấy đây là chuyện bình thường, nói chung:
- Tiếng rít cao, đều, không lạo xạo.
- Tiếng nhỏ dần rồi mất sau vài lần phanh nhẹ.
- Tay phanh vẫn có điểm ăn rõ, không bóp sâu hơn mọi ngày.
- Xe dừng đúng như bạn quen, không bị kéo lệch sang một bên.
Cách làm cho hết nhanh mà vẫn an toàn: khi mới ra đường, chạy chậm trên đoạn vắng, ví dụ đường gom ven đê Long Biên lúc sáng sớm, bóp phanh trước nhẹ và đều vài lần kết hợp phanh sau. Đừng thử phanh gấp lúc mặt đĩa còn ướt, vì độ bám của má lên đĩa chưa trở lại như lúc khô. Nếu đã chạy vài cây số trong trời khô mà tiếng rít vẫn đều đều mỗi lần bóp, hãy coi đó là việc cần báo cửa hàng, chưa phải chuyện gấp nhưng cũng đừng để đến cuối kỳ thuê.
Rửa xe hay đi qua đoạn ngập cũng gây hiện tượng tương tự. Với đường mưa, cách bóp phanh và phối hợp với hãm số được nói riêng trong bài phanh Sirius trên đường mưa.
Phanh Sirius bị rung sau dốc dài: nóng hay đĩa có vấn đề
Khách thuê nhiều ngày hay chạy ra ngoại thành: lên Ba Vì, vòng Sóc Sơn, hay đổ dốc dài từ các điểm cao về đồng bằng. Nếu trên đường xuống bạn giữ tay phanh trước liên tục, đĩa nóng lên rất nhanh. Khi nóng, đĩa giãn không đều, má phanh cũng bớt ăn, và bạn có thể cảm thấy tay phanh rung theo nhịp bánh xe.
Phân biệt hai tình huống:
- Rung nhẹ, chỉ xuất hiện ngay sau dốc dài, dừng nghỉ mười lăm, hai mươi phút cho phanh nguội rồi chạy lại thấy êm: thường là do nhiệt. Lần sau đổ dốc nên về số thấp, nhả phanh cho nguội giữa các nhịp, không bóp ghì suốt.
- Rung đều theo nhịp mỗi vòng bánh, kể cả khi phanh đã nguội và chạy phố bình thường: có thể đĩa đã cong hoặc mòn không đều. Hiện tượng này được giải thích kỹ trong bài đĩa phanh cong vênh hoặc mòn lõm. Trường hợp này cần cửa hàng kiểm tra, không nên đi tiếp chặng dài.
Rung tay lái chưa chắc đã do phanh: lốp non hay đường lát đá quanh Hoàn Kiếm cũng gây rung. Nếu rung chỉ xuất hiện lúc bóp phanh trước và hết khi nhả, khả năng cao nằm ở cụm đĩa.
Dấu hiệu phải dừng xe ngay
Có bốn dấu hiệu bạn không nên cố đi tiếp, kể cả khi chỉ còn cách chỗ nghỉ vài cây số:
- Tiếng kim loại cọ vào kim loại. Tiếng rè, ken két, nghe khô và thô, khác hẳn tiếng rít mảnh của hơi ẩm. Đây thường là lúc má phanh đã mòn tới phần kim loại, đĩa đang bị cào.
- Tay phanh bóp sâu bất thường. Tay phanh chạm gần sát tay nắm mới thấy ăn, hoặc mềm như bóp vào bọt biển. Phanh trước lúc này không còn đáng tin.
- Rung mạnh, giật tay lái khi phanh, làm bạn khó giữ xe thẳng.
- Mùi khét bốc lên từ bánh trước, đôi khi kèm khói nhẹ, nhất là sau dốc.
Gặp một trong bốn điều trên: nhả ga, bật xi nhan, giảm tốc từ từ bằng cách về số thấp và phối hợp phanh sau, tấp vào lề chỗ an toàn. Không phanh gấp bằng phanh trước nữa. Để xe đứng yên, đừng chạm tay vào đĩa vì nó có thể rất nóng.
Tiếng lạ không đến từ phanh mà đến từ máy thì cách nghe lại khác, bạn có thể đối chiếu với bài tiếng lạ từ máy xe số Sirius.
Vì sao không tự chỉnh phanh đĩa trên xe thuê
Trên mạng có nhiều mẹo xịt dung dịch, chà má phanh hay nới ngàm. Với xe thuê, bạn đừng tự làm. Dung dịch sai loại bắn lên đĩa có thể làm phanh mất ăn hẳn, còn nới ngàm sai cách khiến má lệch và kêu to hơn.
Việc của bạn là quan sát và mô tả. Hãy ghi lại:
- Tiếng xuất hiện lúc nào: sáng sớm, sau mưa, sau dốc hay mọi lúc.
- Tiếng ở bánh trước hay bánh sau.
- Tay phanh có sâu hơn mọi ngày không.
Sau đó gọi cửa hàng qua số 0942467674 để được hướng dẫn: đi chậm về, chờ hỗ trợ tại chỗ hay đưa xe đến kiểm tra. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Mọi phương án hỗ trợ, thời gian và chi phí nếu có đều cần trao đổi rõ trước. Những tình huống phanh kêu chung trên xe thuê được tổng hợp thêm ở bài xe thuê bị phanh kêu.
Thói quen nhỏ cho chuyến nhiều ngày
Mỗi sáng, dắt xe vài bước và bóp tay phanh xem điểm ăn có như hôm qua không. Trước khi đổ dốc dài, về số thấp từ sớm, dừng nghỉ giữa các đoạn để phanh nguội, và chọn chỗ đỗ khô ráo thay vì vũng nước.
Tóm lại
Tiếng rít nhẹ khi trời ẩm hay sáng sớm thường tự hết sau vài lần phanh. Rung nhẹ ngay sau dốc dài thường do nóng. Nhưng tiếng kim loại cọ, tay phanh bóp sâu, rung mạnh hay mùi khét là lúc phải dừng xe, không tự chỉnh và báo cửa hàng. Các bài khác về chiếc xe số này nằm ở mục Yamaha Sirius, còn kinh nghiệm về các dòng xe khác có trong chuyên mục xe máy.