Quen xe ga đi Sirius lần đầu, thứ cần đổi trước tiên không phải cần số mà là bàn tay trái. Trên nhiều xe tay ga, tay trái bóp phanh sau, nên lúc cần dừng gấp bàn tay vẫn tự đưa lên như cũ, trong khi trên xe số bố trí phổ biến là phanh sau nằm ở chân phải. Bài này nói cách đổi phản xạ phanh và dừng gấp trong phố Hà Nội.
Trước hết: Yamaha Sirius không nằm trong bảng giá đã duyệt của tiệm. Ai muốn thuê loại này hãy hỏi và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 xem tiệm có xe, giá và điều kiện không. Xe số đã có giá duyệt là Honda Wave, 150.000 đồng một ngày. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, nhận và trả xe trong giờ 09:00 đến 21:00. Phần còn lại nói về cách đi xe số và dòng xe Sirius nói chung, không khẳng định gì về xe của cửa hàng.
Quen xe ga đi Sirius lần đầu: tay nào, chân nào lo phanh nào
Bố trí phổ biến trên xe số: tay phải phanh trước, bàn đạp chân phải phanh sau, không có cần phanh bên trái. Hãy kiểm lại trên chính chiếc xe bạn nhận, vì bài chưa có tài liệu riêng cho Sirius đủ hai nguồn và dòng xe này có nhiều phiên bản. Mô tả lấy từ sổ tay mô tô của Canada và báo trong nước.
Xe tay ga thì khác: theo báo trong nước, nhiều xe để phanh trước ở tay phải, phanh sau ở tay trái, và một số đời có phanh đồng thời. Người quen xe ga cần đổi ba thói quen:
-
Tay trái: là phanh sau trên xe ga, còn trên xe số kiểu này thường không có cần phanh. Thấy có cần nào ở bên trái thì đừng bóp thử khi đang chạy, hãy hỏi người giao xe.
-
Chân phải: từ chỗ đặt yên trên sàn thành bàn đạp phanh sau.
-
Chân trái: theo sổ tay mô tô, trên xe số thường lo cần số.
Giấy phép và nơi tập: không tập trên đường công cộng khi chưa đủ điều kiện
Điều 56 khoản 1 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật 36/2024, đọc theo văn bản hợp nhất) yêu cầu giấy phép lái xe “còn hiệu lực phù hợp với loại xe đang điều khiển”. Điều 9 khoản 7 cấm giao xe cho người “không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ”.
Điều 57 khoản 1 chia hạng A1 cho xe mô tô hai bánh “có dung tích xi-lanh đến 125 cm3” và hạng A cho xe “trên 125 cm3”. Giấy phép phải phù hợp dung tích xi-lanh của chính chiếc xe bạn nhận, nên hãy hỏi tiệm xe cụ thể; bài không nêu dung tích của Sirius. Ai chưa có giấy phép phù hợp thì không tập trên đường công cộng. Người đã đủ giấy phép vẫn nên tập ở bãi rộng, ít xe, được chủ bãi cho phép, chứ đừng thử lần đầu trên đường Nguyễn Văn Cừ hay quanh phố cổ Hoàn Kiếm.
Phanh chân phải: tập đặt chân và đạp nhẹ khi xe còn đứng yên
Bước đầu không cần nổ máy: chống xe chắc trên nền phẳng, ngồi lên, đặt mũi chân phải lên bàn đạp phanh sau và đạp thử vài lần, rồi bóp thử tay phải.
Bước hai là chạy thật chậm ở chỗ vắng, đội mũ bảo hiểm cài quai theo Điều 33 khoản 2: nhả ga, đạp nhẹ bàn đạp, bóp nhẹ tay phải, dừng, lặp lại cho đến khi tay trái không còn tự đưa lên. Các hướng dẫn phanh cho mô tô, từ cơ quan giao thông New Zealand đến báo trong nước, cùng khuyên dùng cả hai phanh, và nhiều nguồn còn nói nên tăng lực dần thay vì bóp hay đạp dứt khoát. Báo trong nước cảnh báo bóp phanh trước quá gấp có thể khóa bánh trước, đạp phanh sau đột ngột rồi giữ chặt có thể làm bánh sau trượt.
Về thứ tự thì nguồn không thống nhất: tài liệu New Zealand khuyên bóp phanh trước hơi sớm hơn phanh sau, một nguồn trong nước khuyên bắt đầu bằng phanh sau. Bài không đưa thành quy trình.
Phản xạ khi dừng gấp trong phố: nhả ga, nhìn xa, dùng cả hai phanh
Phản xạ mới nên đi theo thứ tự: nhả ga, nhìn vào chỗ cần dừng, rồi phanh bằng tay phải và chân phải gần như cùng lúc. Một nguồn trong nước nhấn mạnh nhả hết tay ga trước khi phanh.
Phanh tốt không bù được khoảng cách quá sát. Điều 12 khoản 1 yêu cầu giữ “khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”, còn khoản 3 điểm a yêu cầu quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại “tại nơi mà người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường”. Luật không nêu số mét nên bài cũng không đặt số; hãy chừa khoảng trống đủ rộng để dừng mà không phải phanh hết sức.
Dừng ở đèn đỏ và phối hợp với số
Điều 18 khoản 1 ghi “Khi dừng xe không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái”, trừ vài việc luật nêu như kiểm tra kỹ thuật xe; đó là quy định dừng xe thông thường, như chờ đèn đỏ. Xe số còn một việc mà xe ga không có là xử lý số khi giảm tốc và khi dừng. Cách làm tùy xe, tùy phiên bản; bài không nêu cấp số và không mô tả thao tác gạt, vì chưa có tài liệu riêng đủ hai nguồn cho Sirius. Hãy nhờ người giao xe chỉ trên chính chiếc xe, tập khi xe đứng yên rồi mới tập khi lăn chậm.
Mắt nhìn đường chứ không nhìn xuống chân. Dừng sát lề thì không đưa xe lên vỉa hè, vì Điều 77 khoản 1 ghi “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”.
Hỏi tiệm trước khi đặt và thử phanh khi nhận xe
Vì Yamaha Sirius không có trong bảng giá, đây là những điều nên hỏi và xác nhận trực tiếp qua 0942467674 trước khi đặt:
-
Cửa hàng có loại xe này không, giá, đặt cọc và điều kiện thuê.
-
Chiếc xe thuộc phiên bản nào, và nhờ chỉ rõ tay phanh cùng bàn đạp phanh trên chính chiếc xe đó.
-
Giờ nhận và trả xe trong khung 09:00 đến 21:00, vì cửa hàng không nhận hay trả xe ngoài giờ.
-
Hỗ trợ, cứu hộ hay đổi xe khi xe trục trặc là chính sách của cửa hàng, hãy hỏi thay vì đoán.
Khi nhận xe, chụp ảnh nhiều góc rồi thử phanh ở chỗ vắng. Tay phanh bóp sâu bất thường, bàn đạp mềm hay xe giảm tốc kém thì dừng ở chỗ được phép, không đi tiếp và gọi cửa hàng trong giờ mở cửa. Điều 9 khoản 8 cấm “Đưa xe cơ giới, xe máy chuyên dùng không bảo đảm quy định của pháp luật về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường” tham gia giao thông. Người thuê chỉ quan sát và báo, không tự chỉnh phanh.
Thông tin chỉ để tham khảo, quy định có thể thay đổi; nguyên văn luật có tại cổng thông tin của Chính phủ. Xem thêm trang Yamaha Sirius, mục xe số, xe số đã có giá duyệt ở trang Honda Wave, mục xe tay ga, mục xe máy, mục nhận và trả xe và trang liên hệ.