Đang chạy giữa phố Hà Nội, mỗi lần bóp phanh nghe tiếng rít khó chịu, nhiều người đi xe thuê liền lo lắng không biết xe có an toàn không và mình có phải chịu trách nhiệm không. Phanh xe bị kêu không phải hiện tượng hiếm, nhưng cũng không phải chuyện nên coi nhẹ. Bài viết này giúp bạn nhận biết từng loại tiếng kêu phanh, thực hiện vài bước kiểm tra phanh xe máy cơ bản, và biết rõ thời điểm nào cần báo ngay cửa hàng cho thuê xe.
Nhận biết các kiểu tiếng phanh xe bị kêu
Không phải tiếng kêu nào cũng như nhau. Tiếng rít kim loại nghe chói tai khi bóp phanh thường liên quan tới má phanh mòn hoặc dị vật kẹt vào vành. Tiếng lục cục, lạch cạch nhẹ khi nhả phanh hoặc đi trên đường gồ ghề thường do bu lông, chốt cố định bị lỏng. Tiếng ù ì theo tốc độ, càng nhanh càng rõ, nhiều khi chỉ là ổ bi bánh xe hoặc vành xe cần lau sạch. Nghe kỹ ở điều kiện đường vắng, chạy chậm rồi tăng dần, bạn sẽ hình dung được tiếng kêu đến từ bánh trước hay sau, khi bóp hay khi nhả.
Ghi chú lại: tiếng xuất hiện khi trời mưa hay khô ráo, khi bóp mạnh hay bóp nhẹ, có kèm cảm giác ghì hay rung nơi tay lái không. Những chi tiết này giúp thợ chẩn đoán nhanh, và giúp bạn mô tả chính xác khi gọi báo cửa hàng.
Nguyên nhân hay gặp của tiếng phanh kêu
Với phanh cơm, má phanh mòn dần theo thời gian, khi kim loại chạm kim loại sẽ phát ra tiếng rít. Vệt kim loại cứng hay viên sỏi nhỏ kẹt vào khe giữa má phanh và vành cũng gây tiếng kêu lách chách. Với phanh đĩa, lá đĩa bị cong nhẹ, bẩn dầu mỡ, hoặc bộ kẹp có bụi bẩn tích lâu cũng tạo tiếng rít khi bóp. Ở dòng xe phổ thông hay gặp ở Hà Nội, bụi đường và nước mưa là hai thủ phạm khiến phanh ồn ngay sau vài ngày trời mưa liên tục.
Ngoài ra, một số tiếng kêu xuất hiện sau khi xe để lâu không đi: mặt phanh bị gỉ nhẹ, chạy vài trăm mét tự bong ra và hết, không phải hỏng hóc thật sự. Phân biệt được trường hợp này giúp bạn tránh báo nhầm và đỡ mất công qua lại.
Kiểm tra phanh xe máy bằng vài bước đơn giản
Trước hết, dừng xe ở nơi bằng phẳng, tắt máy, quan sát bánh trước và bánh sau. Nhìn vào khe phanh xem có dị vật, đinh vít nhỏ, hoặc vệt dầu mỡ bám không. Xoay bánh tay khi nhấc xe lên: bánh quay trơn đều, không nghe lục cục, là dấu hiệu tốt. Bóp nhẹ phanh tay và phanh chân thử độ ăn: phanh ăn ngay, xe ghì chắc, không bị xẹp. Cuối cùng, chạy thử chậm trong hẻm vắng, bóp phanh nhẹ rồi mạnh, nghe lại tiếng kêu có thay đổi theo lực bóp không.
Kiểm tra phanh xe máy kiểu này không thay thế được thợ chuyên nghiệp, nhưng giúp bạn tạm đánh giá mức độ an toàn để quyết định chạy tiếp được hay cần dừng hẳn. Nếu phanh ghì yếu hẳn, xe khó dừng, hoặc tay nắm phanh bị nhũn không ăn, đừng cố đi tiếp.
Tự xử được hay không khi đi xe thuê
Với xe thuê, ranh giới cần nhớ rõ: bạn chỉ nên xử lý những gì bên ngoài, nhẹ nhàng. Ví dụ thấy sỏi kẹt ở khe vành thì gắp ra, thấy bụi bám nhiều thì lau sạch vành bánh, kẹp phanh bằng khăn khô. Đó là những việc vô hại. Đừng nên tự tháo bánh, mổ má phanh, xả dầu phanh đĩa hay tráng ga đĩa, vì thao tác thiếu dụng cụ có thể làm hỏng nghiêm trọng hơn và bạn sẽ phải chịu trách nhiệm về hư hỏng phát sinh.
Nếu tiếng kêu xuất hiện nhưng phanh vẫn ăn chắc, xe dừng tốt, không rung lắc lạ, bạn có thể tiếp tục đi trong ngày với tốc độ thong thả và báo lại cửa hàng ngay khi tiện. Ngược lại, tiếng kêu đi kèm phanh yếu là chuyện khác hẳn, cần dừng ngay.
Khi nào cần báo cửa hàng ngay
Gọi ngay cho chủ cho thuê trong các trường hợp sau: tiếng rít kim loại chói tai kéo dài không dứt; phanh yếu, tay nắm phải kéo sát gần hết hành trình xe mới dừng; xe lệch về một bên khi phanh gấp; có tiếng lục cục lớn kèm rung nơi bánh hoặc tay lái; ngửi thấy mùi khét khi phanh nhiều. Đây là dấu hiệu phanh đã mất hiệu quả, cố chạy tiếp là đánh đổi an toàn của chính bạn.
Khi gọi, kể rõ loại xe, tình trạng tiếng kêu, các bước đã tự kiểm tra và vị trí hiện tại của bạn. Chủ cho thuê sẽ hướng dẫn tiếp hoặc cử người hỗ trợ. Với xe thuê, mọi quyết định sửa chữa thay thế thuộc về bên cho thuê, bạn chỉ cần báo trung thực và sớm, đừng vì ngại mà giấu nhẹm cho tới khi hỏng nặng.
Phòng tránh tiếng phanh kêu trong kỳ thuê
Ngay lúc nhận xe, hãy thử phanh vài lần ngay tại chỗ: bóp mạnh khi xe đang đẩy nhẹ, nghe xem có tiếng bất thường không, và ghi vào biên bản nhận xe nếu có. Tránh phơi xe nơi bụi bẩn nhiều ngày, tránh rửa xe kiểu xịt thẳng mạnh vào khe phanh đĩa, và không bôi dầu mỡ bừa bãi quanh khu vực bánh. Những thói quen nhỏ giúp xe thuê êm ru suốt kỳ thuê, không phiền bạn giữa lịch trình.
Bạn có thể đọc thêm về chăm sóc xe trong mục bảo dưỡng xe máy, tham khảo tổng hợp về xe máy, hoặc xem các bài kinh nghiệm để chuẩn bị cho mọi tình huống trên đường phố Hà Nội.