Xe số phổ thông như Sirius không chạy im như xe ga, nên người mới thuê hay hoảng vì tiếng máy vọng lên từ dưới yên. Nhưng giữa tiếng bình thường của một chiếc xe số khỏe và tiếng lạ từ máy Sirius báo hỏng là hai chuyện khác nhau. Bài này phân biệt từng loại tiếng, chỉ rõ lúc nào nên lắng nghe cho chuẩn, và ranh giới nào thì dừng xe gọi cửa hàng thay vì tự khắc phục giữa đường.
Tiếng bình thường của xe số nghe như thế nào
Xe số có bộ ly hợp và hộp số cơ khí, nên nghe được tiếng máy là chuyện đương nhiên, nhất là khi lên số hoặc về số. Tiếng bình thường có ba đặc điểm: đều, nhỏ, và lặp lại giống hệt ở cùng tốc độ. Chạy nguội buổi sáng máy có thể kêu to hơn và rung nhẹ hơn một chút, sau vài phút chạy ấm máy thì tiếng dịu lại, đó là chuyện bình thường của mọi chiếc xe số ở Hà Nội vào trời lạnh.
Tiếng lạch cạch nhỏ khi vào số cũng thuộc nhóm bình thường nếu nó chỉ nghe lúc phanh chân cho tới khi chân số ăn vào, xe nhúc nhích nhẹ rồi êm. Ngược lại, nếu tiếng lạch cạch lặp liên tục khi đang chạy đều, hoặc nghe rõ ở số cao chạy tốc độ ổn định, thì đó không còn là tiếng ly hợp nữa.
Một cách tự kiểm tra nhanh: đứng xe chỗ vắng, tay ga giữ nhẹ ở mức ổn định, nghiêng đầu nghe từ hai bên. Nếu tiếng chỉ to hơn lúc lên số rồi trở lại như cũ, xe vẫn khỏe. Nếu tiếng theo xe suốt quãng chạy và ngày càng rõ, cần xem các mục dưới.
Tiếng lạ từ máy Sirius: rít, cọ và gõ đáng ngờ
Tiếng rít kim loại kéo dài, nghe rõ khi xe chạy nhanh dần, thường liên quan tới xích hoặc bi bánh xe. Xích xe số bị giãn hết cỡ hoặc bi khô dầu sẽ rít liên tục, và tiếng này theo tốc độ chứ không theo số máy. Khách thuê nên đọc thêm bài tiếng kêu ổ xích xe số thuê, chỉnh và bôi trơn đúng lúc để tự nhận trước, vì đây là loại tiếng dễ lẫn với tiếng máy nhất.
Tiếng cọ như kim loại cạ vào nhau, nghe theo vòng quay, thường đáng lo hơn: có thể là má phanh mòn, đĩa phanh có dính hạt cát, hoặc bi cốt bị khô. Tiếng gõ nhịp theo máy, kiểu cộc cộc nặng lên khi mở ga, thuộc nhóm cần dừng ngay, vì tiếng gõ trong máy thường là dấu hiệu của hư hổng bên trong, không phải điều chỉnh nhỏ.
Quy tắc phân biệt nhanh cho người không rành máy: tiếng từ xích nghe gần, phát ra phía dưới, thay đổi theo tốc độ; tiếng từ phanh nghe lúc bóp phanh là rõ nhất; tiếng gõ trong máy nghe từ giữa thân xe và nhịp theo vòng ga. Ba nguồn này nghe gần giống nhau lúc mới đầu, nhưng sau vài lần để ý là phân biệt được.
Lắng nghe vào lúc nào cho chuẩn
Chọn buổi sáng yên tĩnh, đường vắng, chạy chậm đều ga trong đoạn bằng phẳng khoảng vài trăm mét, để ý kỹ từng loại tiếng. Đừng kết luận trong ngày đầu nhận xe khi tai chưa quen, và đừng kết luận khi đang lồng trong đoàn xe ồn àu. Vài khách có thói quen nghe máy qua ứng dụng ghi âm trên điện thoại, để lại file so sánh giữa các ngày, cách này thô sơ nhưng hiệu quả bất ngờ.
Nghe thêm khi vào số: nếu mỗi lần lên số nghe tiếng quạch rõ hơn bình thường, có thể do cách vào số của mình chưa mượt, hoặc chân côn cần chỉnh. Ai mới chuyển từ xe ga sang xe số nên đọc bài kỹ thuật lên xuống số xe máy số trước khi kết luận lỗi nằm ở xe.
So sánh giữa các ngày thuê cũng quan trọng không kém nghe một lần. Ngày đầu máy êm, hôm sau bắt đầu nghe thêm một tiếng rít mỏng sau mỗi lần tăng tốc, đó là diễn tiến đáng để ghi chú lại. Ghi chú theo ngày giúp khi gọi cửa hàng mô tả được chính xác tiếng xuất hiện từ bao giờ và thay đổi thế nào, thay vì chỉ nói chung chung là máy kêu khác mọi hôm, điều mà thợ khó hình dung ra từ xa.
Ranh giới dừng xe và báo cửa hàng
Dừng ngay và gọi cửa hàng khi thấy một trong bốn dấu hiệu: tiếng gõ nhịp trong máy nặng dần khi mở ga; tiếng cọ kim loại kéo dài không biến mất khi khô ráo; xe chạy yếu kèm tiếng đục ở máy; hoặc có tiếng lạ kèm mùi khét. Khi dừng, kéo xe vào lề an toàn, tắt máy, không cố chạy tiếp về cho nhanh, vì di chuyển tiếp có thể biến một hạng mục nhỏ thành hư hòng lớn. Ai từng đọc bài báo cửa hàng ngay, khi nào trong lúc thuê xe sẽ nhớ đúng trình tự: chụp ảnh, nhắn mô tả tiếng, và theo hướng dẫn của chủ xe.
Không tự khắc phục giữa đường: không sả máy, không đổ thêm nhớt hay chất phụ gia nghe đồn, không nới lỏng con ốc nào cả. Xe thuê không phải xe nhà, và hầu hết các trường hợp tiếng lạ đều được cửa hàng xử nhanh nếu được báo sớm. Ngược lại, tự xử sai có thể làm mất trách nhiệm của bên cho thuê.
Tóm lại
Tiếng đều, nhỏ, lặp lại giống nhau là bình thường của xe số. Rít theo tốc độ nghĩ tới xích, cọ khi phanh nghĩ tới má phanh, gõ nhịp theo máy thì dừng và gọi ngay. Lắng nghe ở đoạn vắng, ghi nhớ theo ngày, và luôn chọn báo cửa hàng sớm thay vì tự mày mò. Khách muốn hiểu rõ hơn đặc tính dòng xe này trước khi thuê có thể vào trang Yamaha Sirius, hoặc xem thêm các dòng xe khác ở mục xe máy của trang.