Nhận chìa khoá một chiếc Sirius thuê, câu hỏi đầu tiên không phải xe màu gì, mà là mình đang cầm bản nào trong các bản Yamaha Sirius: phanh cơ, phanh đĩa hay vành đúc. Ba bản chung một khối máy, nhưng khác nhau ở bánh trước và vành, và chính hai chi tiết đó quyết định cảm giác bóp phanh ở đèn đỏ, cách xe qua ổ gà trong phố Hà Nội, và thứ nên hỏi cửa hàng trước khi lăn bánh.
Các bản Yamaha Sirius hiện có: nhìn bánh trước và vành là biết
Theo trang chính thức của Yamaha Việt Nam, Sirius FI hiện bán ba phiên bản: phanh cơ, phanh đĩa và vành đúc. Cả ba dùng chung máy xăng một xi lanh 113,7 phân khối phun xăng điện tử, bình xăng 4 lít, yên cao 775 mm và nặng chừng 98 kg khi đầy xăng nhớt. Khác biệt nằm ở bánh trước và kiểu vành: bản phanh cơ dùng phanh tang trống cả hai bánh với vành nan hoa; bản phanh đĩa dùng đĩa đơn thuỷ lực cho bánh trước, vẫn vành nan hoa; bản vành đúc có đĩa trước và vành đúc nhiều chấu đặc.
Cách nhận biết trong mười giây: cúi nhìn bánh trước. Thấy một đĩa thép tròn sáng cùng cùm phanh ôm lấy đĩa là bản phanh đĩa hoặc vành đúc; chỉ thấy may-ơ tròn kín với một cần kéo bằng dây cáp là bản phanh cơ. Rồi nhìn vành: nan hoa mảnh đan chéo là hai bản dưới, chấu đúc dày là bản cao nhất. Nhiều xe thuê là đời chế hoà khí trước đây, cũng chia ba bản tương tự với bản vành đúc thường được gọi là bản RC, nên cách nhìn bánh và vành vẫn dùng được cho xe cũ lẫn mới.
Phanh cơ: bóp mạnh tay hơn, đường ướt phải phanh sớm
Phanh tang trống ép má phanh từ bên trong may-ơ, truyền lực bằng dây cáp. Cảm giác đặc trưng là hành trình tay phanh dài, phải bóp khá lực mới thấy xe ghìm, nhưng lực ghìm tăng dần đều nên bánh trước khó bị khoá cứng, điều mà người mới đi xe số thường thấy yên tâm. Nhược điểm lộ rõ khi trời mưa: nước lọt vào trống làm phanh gần như không ăn trong vài giây đầu, nên phải bóp sớm hơn và sau khi qua vũng nước thì rê phanh nhẹ vài giây cho khô má. Bài Honda Wave phanh cơ khi đường ướt: phanh sớm hơn và rê phanh cho khô viết cho Wave nhưng áp dụng y nguyên cho Sirius phanh cơ.
Giờ tan tầm, dòng xe trên Nguyễn Văn Cừ hay Trần Nhật Duật dừng và nhích liên tục, tang trống nóng lên khiến tay phanh có cảm giác lún hơn bình thường. Không phải xe hỏng, chỉ là nhiệt. Giữ khoảng cách một thân xe và dùng nhiều phanh sau hơn ở tốc độ bò, để phanh trước mát lại.
Phanh đĩa: nhẹ tay, ăn ngay, phải tập bóp từ từ
Đĩa đơn thuỷ lực cho bánh trước đổi hẳn cảm giác: chỉ cần hai ngón, hành trình ngắn, bóp đến đâu xe ghìm đến đó, và trời mưa gần như không giảm hiệu quả. Đổi lại, phanh đĩa đòi hỏi tay bóp có kiểm soát. Bóp gấp hết tay ở tốc độ cao trên mặt đường có cát hoặc vạch sơn ướt có thể khoá bánh trước và trượt. Thói quen đúng là tăng lực dần trong nửa giây, kết hợp phanh sau, thân người hơi dồn về sau.
Người quen xe phanh cơ chuyển sang bản phanh đĩa nên chạy thử trong sân hoặc ngõ vắng vài lần, bóp phanh trước ở tốc độ đi bộ để tay quen với lực mới. Người chưa chắc nên chọn loại phanh nào có thể đọc phanh đĩa hay phanh cơ: người mới nên ưu tiên gì khi chọn xe thuê trước khi đặt xe.
Vành đúc với vành nan hoa: cứng hơn, khỏi chỉnh căm, nhưng lốp vẫn có săm
Vành đúc không có nan để chùng hay đứt, không cần cân chỉnh định kỳ, và qua ổ gà cho cảm giác chắc, thẳng, ít đảo. Vành nan hoa đàn hồi hơn một chút nên êm hơn trên đường gạch cũ, nhưng va mạnh vào ổ gà sâu có thể làm vành đảo nhẹ, biểu hiện là tay lái rung đều ở một tốc độ nhất định. Trên các đoạn đê sông Hồng hay đường làng về phía Bát Tràng, Đông Anh với nhiều mặt đường chắp vá, khác biệt này cảm nhận được rõ.
Một hiểu lầm phổ biến: vành đúc không giúp chống thủng. Theo thông số của hãng, cả ba bản dùng lốp có săm, nên đinh găm vào là xuống hơi nhanh và phải tháo bánh vá săm như nhau. Khác biệt giữa các bản là ở cảm giác lái, không phải ở độ bền lốp, và việc giữ đúng áp suất lốp quan trọng hơn kiểu vành.
Đèn và đồng hồ: điểm nhận biết đời mới, đời cũ
Sirius FI đời mới cấp điện cho đèn pha và đèn hậu bằng dòng một chiều từ ắc quy, nên theo hãng, đèn sáng ổn định kể cả khi ga nhỏ. Đời chế hoà khí cũ lấy điện từ cuộn phát, đèn tối đi rõ khi dừng đèn đỏ và sáng lên khi lên ga; thấy hiện tượng này là biết đang cầm xe đời cũ, không phải lỗi. Trên đồng hồ, bản phun xăng có thêm đèn báo lỗi động cơ sáng vài giây khi bật chìa rồi tắt, và kim xăng tự trả về vạch không khi tắt máy. Những chi tiết này cũng là cách nhận ra bản xe, giống như cách nhận biết Wave Alpha hay Wave RSX qua phanh và vành ở bài Wave Alpha hay Wave RSX: nhận biết bản xe đang thuê qua phanh và vành.
Hãng cũng cho biết ngăn dưới yên của Sirius FI đủ chỗ cho một mũ nửa đầu cùng áo mưa, còn đời cũ nhỏ hơn. Nếu bạn định để mũ trong xe khi gửi, đây là điểm đáng hỏi thử lúc nhận.
Hỏi gì ở cửa hàng khi nhận Sirius
Năm câu nên hỏi, mỗi câu mất vài giây: xe là bản phanh cơ, phanh đĩa hay vành đúc; phanh trước lần thay má gần nhất khi nào; lốp vừa được bơm chưa; xe là đời phun xăng hay chế hoà khí, nếu chế hoà khí thì cần le gió ở đâu; và xích đã căng chưa. Sau đó dắt xe ra khoảng sân trống, chạy chậm vài vòng, bóp riêng từng phanh để nhớ lực tay, rồi mới ra đường lớn.
Nếu cửa hàng còn cả Jupiter hay Exciter, đừng nhầm tên xe khi nhận chìa; bài Sirius, Jupiter và Exciter: ba xe số Yamaha hay bị nhầm, khác nhau ở đâu giúp phân biệt nhanh. Các bài khác về dòng xe này nằm ở trang Yamaha Sirius, còn toàn bộ dòng xe cho thuê ở mục xe máy.