Kẹt xe trên dốc cầu Chương Dương hay Vĩnh Tuy giờ tan tầm, thứ nhiều người bỏ qua là cách dừng sau xe khác trên dốc. Va chạm hay gặp ở đây ít khi là bị đâm từ phía sau, mà là xe phía trước tụt lùi lúc xuất phát, đè vào bánh trước của người đứng quá sát. Tiệm tôi ở đường Nguyễn Văn Cừ, không xa đầu cầu Chương Dương phía Long Biên, nên chuyện này tôi nghe khách thuê xe kể khá thường xuyên.
Vì sao xe phía trước tụt lùi trên dốc lúc xuất phát
Khi cả hàng đứng yên trên dốc, mỗi chiếc chỉ đứng được nhờ phanh. Lúc phía trước nhích lên, người lái phải nhả phanh và vào ga gần như cùng lúc. Nhả phanh sớm hơn ga nửa nhịp là xe đã lăn ngược một đoạn.
Xe tay ga như Vision, Air Blade, Click dùng ly hợp ly tâm, ở vòng tua không tải bánh sau gần như thả tự do. Xe số như Wave cũng dùng ly hợp tự động, đứng ở số một vẫn chưa bắt côn. Vì vậy cả hai loại đều trôi lùi nếu người lái buông phanh trước khi vặn ga. Xe côn tay thì tùy hoàn toàn vào nhịp tay côn.
Một khoảng tụt ngắn như vậy đã đủ chạm bánh trước xe đứng sau, làm người đang chống chân trên mặt đường nghiêng dễ mất thăng bằng.
Dừng sau xe khác trên dốc: chừa khoảng bao nhiêu là đủ
Không có con số tuyệt đối. Mốc tôi hay dặn khách: giữa bánh sau xe phía trước và bánh trước xe mình còn khoảng một thân xe, đủ để đánh lái lách sang một bên mà không cần lùi.
Điều chỉnh theo tình huống:
- Trời mưa, mặt dốc ướt: để rộng hơn, vì cả hai xe đều bám đường kém.
- Phía trước là xe chở hàng cồng kềnh, xe ba gác hay ô tô: rộng hơn nữa, vì những xe này tụt nhanh và che tầm nhìn.
- Có người chen vào khoảng trống: cứ để họ vào. Lần nhích sau, mình dừng muộn hơn một chút để khoảng tự mở lại.
Đứng lệch, đừng đứng thẳng hàng
Thay vì dừng ngay sau đuôi xe trước, hãy đứng lệch sang trái hoặc phải chừng nửa thân xe. Nếu xe trước tụt, bánh sau của họ đi sượt qua cạnh bánh trước mình chứ không đâm thẳng vào. Đứng lệch còn giúp nhìn được hai, ba xe phía trên để đoán lúc nào cả hàng sắp nhích. Dĩ nhiên vẫn phải giữ khoảng cách ngang với xe máy bên cạnh để không va gương.
Nhận ra chiếc xe dễ tụt lùi
Trước khi chọn chỗ dừng, liếc qua chiếc xe mình sắp đứng sau. Nên tránh đứng sát khi thấy:
- Người lái phải kiễng mũi chân mới chạm đất, xe chao mỗi lần dừng. Như bài người thấp đi xe máy yên cao đã nói, họ gần như không ghì được xe khi xe bắt đầu lăn ngược.
- Xe chở nặng: hai người lớn kèm trẻ nhỏ, hoặc hàng chằng cao sau yên.
- Xe đạp điện, xe máy điện yếu pin, xe số cũ máy yếu.
- Xe côn tay mà người lái còn lóng ngóng với điểm bắt côn.
- Người lái đang cúi xem điện thoại, tay không đặt trên tay phanh.
- Ô tô số sàn, xe tải nhỏ ở những dốc dùng chung với xe máy, như lối lên xuống hầm.
Dù vậy, cứ coi như ai cũng có thể tụt, chỉ khác nhau ở mức độ.
Luôn có chỗ né khi dòng xe nhích lên
Khoảnh khắc nguy hiểm nhất là lúc cả hàng bắt đầu chạy. Xe trước nhả phanh, mình cũng nóng ruột nhả theo. Thứ tự nên làm:
- Giữ phanh, mắt nhìn vào bánh sau xe phía trước.
- Chỉ khi bánh đó đã lăn tới và khoảng cách nới ra, mình mới xuất phát.
- Nhích theo nhưng giữ nguyên khoảng cũ, đừng lấp ngay khoảng vừa mở.
- Khi hàng xe dừng lại, dừng sớm hơn một chút thay vì áp sát.
Mỗi lần cả hàng dừng là một lần xe trước phải xuất phát ngang dốc, tức là thêm một lần có thể tụt.
Khi xe phía trước bắt đầu tụt về phía mình
- Bấm còi ngắn ngay để người lái biết.
- Ghì chặt phanh, đứng vững hai chân. Đừng cố lùi: phía sau cũng là xe, và lùi xe máy trên dốc gần như không làm được.
- Còn khoảng ngang thì đánh lái nhẹ sang phía đã chừa sẵn để bánh họ lướt qua cạnh.
- Lỡ chạm nhẹ, đừng dừng giữa dốc để phân bua. Đi hết cầu rồi tấp vào chỗ an toàn để xem xe.
Tự xuất phát gọn để người sau không phải né mình
- Xe tay ga: giữ tay phanh trái, vặn ga nhẹ đến khi thấy xe ghì về phía trước rồi mới nhả phanh từ từ.
- Xe số: vào số một từ lúc dừng, chân phải giữ phanh sau, vào ga cho máy kéo rồi mới nhả phanh chân.
- Xe côn tay: nhả côn đến điểm bắt, thấy xe muốn đi mới nhả phanh. Chưa quen thì đọc bài nhả côn xe côn tay lần đầu và tập ở chỗ vắng trước.
- Chở người phía sau: dặn họ ngồi yên, không nhổm lên lúc xe đang lấy đà.
Dốc cầu Chương Dương, Vĩnh Tuy và dốc hầm gửi xe ở Hà Nội
Cầu Chương Dương. Buổi sáng chiều từ Long Biên sang Hoàn Kiếm thường đứng kín dốc, buổi chiều thì ngược lại. Ví dụ bạn chạy chiếc Vision thuê, phía trước là xe đạp điện chở hai học sinh, cặp sách lỉnh kỉnh. Đừng áp sát: đứng lệch sang phải, chừa khoảng, chờ bánh sau của họ lăn hẳn rồi mới đi. Cách vào hàng từ đường dẫn thì xem bài nhập dòng xe từ đường dẫn lên cầu.
Cầu Vĩnh Tuy. Đường dẫn dài và thoải hơn, xe thường chạy khá nhanh trước khi gặp đoạn ùn. Cái bẫy là lao tới đuôi hàng xe đang đứng rồi phanh muộn, dừng sát nút. Thấy đèn hậu phía trước đỏ dồn lại thì nhả ga sớm, để dừng đúng chỗ đã có sẵn khoảng.
Dốc hầm gửi xe. Giờ tan làm, xe máy xếp hàng trên dốc ra của hầm tòa văn phòng hay chung cư, chờ quẹt thẻ ở barie. Chiếc nào cũng phải dừng hẳn rồi xuất phát dốc, mà dốc hầm thường dốc hơn cầu, nền sơn trơn. Đừng đứng ngay sau người đang loay hoay tìm vé. Bài lên xuống hầm gửi xe chung cư có thêm lưu ý về dốc xoắn.
Lưu ý riêng khi đi xe máy thuê
- Khi nhận xe, thử phanh và thử xuất phát trên một đoạn dốc nhẹ cho quen độ ăn ga của chiếc xe lạ.
- Nếu bị xe khác tụt vào làm trầy dàn nhựa hay nứt đèn, chụp ảnh ở chỗ an toàn rồi gọi cửa hàng số 0942 467 674 để được hướng dẫn. Chi phí sửa chữa nếu có thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Các phản xạ nền như giữ phanh, nhìn xa và xuất phát mượt có trong mục kỹ năng lái cơ bản. Các tình huống khác trên đường phố Hà Nội nằm ở chuyên mục kỹ năng lái xe máy.