Liếc đồng hồ tốc độ xe máy là việc ai cầm lái cũng làm, nhưng người mới hay mắc một trong hai lỗi: nhìn quá lâu, hoặc nhìn đúng lúc xe phía trước phanh. Ở cửa hàng bên Long Biên, tôi vẫn nghe khách thuê xe kể chuyện cúi xem kim rồi ngẩng lên thì đã sát đuôi xe khác. Dưới đây là cách chọn lúc nhìn, nhìn bao lâu và tập đoán tốc độ bằng cảm giác.
Mỗi lần mắt rời mặt đường, xe đã đi bao xa
Ở 30 km/h, mỗi giây xe đi khoảng 8 m. Ở 40 km/h là hơn 11 m, ở 50 km/h là gần 14 m.
Một cái liếc gọn chỉ mất chừng nửa giây. Người chưa quen thì tìm vị trí đồng hồ, đọc con số, tiện thể xem luôn vạch xăng. Cộng lại có khi hơn hai giây, tức hơn 20 m đường ở 40 km/h mà bạn gần như không thấy gì phía trước.
Mắt còn cần một khoảnh khắc để chỉnh nét khi chuyển từ đồng hồ gần sang đường xa. Ai đeo kính đa tròng sẽ thấy rõ độ trễ này, xem thêm bài kính lão, kính đa tròng khi đi xe máy.
Liếc đồng hồ tốc độ xe máy vào lúc nào thì an toàn
Nguyên tắc của tôi: chỉ nhìn xuống khi khoảng đường phía trước gần như “đứng yên” trong vài giây tới. Tức là:
- Đường thẳng, xe phía trước cách xa và không có dấu hiệu phanh.
- Vừa nhìn gương xong, không xe nào đang áp sát hay chuẩn bị vượt.
- Bạn đang giữ ga đều, không tăng tốc, không phanh.
Không nên nhìn xuống khi:
- Đang vào ngã tư, vòng xuyến hay đèn vừa chuyển vàng.
- Đang rẽ, chuyển làn hoặc có xe bên cạnh chạy sát.
- Phía trước có ổ gà, nắp cống, cổng trường, chợ hay điểm dừng xe buýt.
Ví dụ ở Hà Nội: trên đường Phạm Văn Đồng, phần đường dưới của vành đai 3, có những đoạn giữa hai nút giao khá dài. Lúc hợp lý để liếc là ngay sau khi qua nút giao và dòng xe đã giãn ra, chứ không phải khi sắp tới cột đèn kế tiếp.
Nhìn bao lâu là đủ: một cái liếc, một thông tin
Mỗi lần liếc nên dưới một giây và chỉ lấy một thông tin: kim đang dưới hay trên mức bạn muốn giữ. Không cần đọc chính xác 37 hay 38 km/h. Xăng, giờ, đèn báo thì để dành lúc dừng đèn đỏ.
Cách liếc gọn tôi hay chỉ cho người mới:
- Nhìn xa phía trước một nhịp để “chụp” lại tình hình.
- Đưa mắt xuống đồng hồ, giữ nguyên đầu, không cúi cổ.
- Đọc xong thì đưa mắt lên ngay, về đúng điểm xa vừa nhìn.
- Chưa đọc kịp thì nhìn đường thêm vài giây rồi liếc lại, không cố nhìn lâu.
Hai lần liếc ngắn an toàn hơn một lần nhìn dài. Người cúi nhìn lâu còn hay vô thức vặn thêm ga hoặc kéo lệch tay lái. Bước một chính là thói quen nhìn xa khi đi xe máy trong phố.
Làm quen mặt đồng hồ ngay khi nhận xe
Tùy đời xe, đồng hồ tốc độ có thể là kim quay, màn hình số hoặc cả hai. Khi nhận xe thuê, ngồi lên lúc xe còn đứng yên, xem vạch 30, 40, 50 nằm ở đâu hoặc con số hiện ở góc nào. Biết trước chỗ cần nhìn thì cái liếc ngoài đường ngắn đi nhiều.
Kiểm tra thêm: đồng hồ có bị túi đồ hay giá kẹp điện thoại che không. Nắng trưa làm mặt kính lóa thì chỉnh tư thế ngồi lúc dừng đèn, đừng nghiêng đầu khi đang chạy.
Ước lượng tốc độ xe máy bằng cảm giác
Người lái quen tay ít nhìn đồng hồ vì họ đoán tốc độ khá sát bằng tai, bằng da và bằng khóe mắt. Kỹ năng này tập được.
- Tiếng máy và tay ga: với xe số, cùng một số, máy càng gầm cao thì xe càng nhanh. Xe ga thay đổi tiếng ít hơn, hãy nhớ trên đường bằng vặn ga chừng nào thì xe giữ khoảng tốc độ nào.
- Gió: gió rít trong mũ và ép lên ngực tăng rõ khi xe nhanh lên. Nhưng hôm gió ngược bạn thấy như đang nhanh, hôm gió xuôi lại thấy chậm, nên đừng chỉ dựa vào gió.
- Cảnh vật ở khóe mắt: cột điện, hàng cây, vạch sơn đứt lướt qua theo một nhịp riêng ở từng tốc độ. Chỉ cần nhớ “nhịp này khoảng 30, nhịp kia khoảng 40”.
Những lúc cảm giác đánh lừa bạn
- Chạy lâu trên đường gom dọc Đại lộ Thăng Long rồi rẽ vào phố, bạn thấy mình đi chậm trong khi xe vẫn còn nhanh.
- Đường rộng tạo cảm giác chậm; phố hẹp như trong khu phố cổ Hoàn Kiếm lại tạo cảm giác nhanh.
- Ban đêm cảnh vật ít chi tiết, người lái dễ đoán thấp tốc độ.
- Trời mưa, tiếng mưa át tiếng máy: hãy giảm tốc trước rồi mới tính chuyện đoán.
Bài tập ghép cảm giác với con số
Cách nhanh nhất là tập “đoán trước, kiểm sau” trên một đoạn đường vắng, thẳng, ví dụ đường nội bộ khu đô thị phía Long Biên hoặc Gia Lâm lúc sáng sớm.
- Chạy ở tốc độ bạn nghĩ là 30 km/h, giữ ga đều vài giây.
- Khi phía trước thoáng, liếc đồng hồ xem con số thật.
- Ghi nhận mình đoán thấp hay cao, lệch nhiều hay ít.
- Lặp lại với mức 20 rồi 40 km/h.
Sau vài buổi, phần lớn người mới đoán sát hơn hẳn, và đồng hồ chỉ còn là chỗ để xác nhận. Muốn biết xe cần bao xa để dừng ở từng tốc độ, hãy tập tiếp bài phanh dừng đúng vạch ở bãi trống.
Nhìn đồng hồ khi đang lái trong nội đô và trên vành đai
Trong phố cổ hay các phố đông như Hàng Bài, Bà Triệu, dòng xe gần như quyết định tốc độ thay bạn. Mắt nên dành cho người đi bộ, xe đỗ và cửa ô tô bật mở.
Trên các trục vành đai như Trường Chinh, Đại La, Minh Khai hay đường dưới vành đai 3, xe chạy nhanh hơn và biển hạn chế tốc độ có thể khác nhau giữa các đoạn. Mỗi lần qua một biển báo tốc độ là lúc tốt để liếc kiểm tra. Làn đường trên cao của vành đai không dành cho xe máy, hãy đi theo biển chỉ dẫn ở đường dưới.
Thấy mình nhanh hơn biển báo thì nhả ga từ từ, đừng phanh gấp, vì xe sau không biết bạn vừa nhìn đồng hồ. Tốc độ tối đa luôn theo biển báo tại từng đoạn; xem thêm cách chọn tốc độ theo đoạn đường nhìn thấy.
Lưu ý riêng khi đi xe thuê
- Mười phút đầu với xe vừa nhận, liếc đồng hồ nhiều hơn một chút ở đoạn vắng để làm quen.
- Kim không nhúc nhích hoặc màn hình không sáng khi bật đèn ban đêm: tấp vào chỗ an toàn rồi gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 để được hướng dẫn.
- Chở thêm người hay đồ nặng làm cảm giác tốc độ thay đổi và quãng phanh dài hơn, nên giữ tốc độ thấp hơn thường ngày.
Liếc gọn và đoán sát rồi, bạn có thể tập tiếp các bài trong mục kỹ năng lái cơ bản hoặc xem toàn bộ chủ đề tại chuyên mục kỹ năng lái xe máy.