Chuyện người thấp đi xe máy cao hơn dáng mình là cảnh rất quen ở Hà Nội: chiếc xe ga mượn của anh trai, chiếc xe số của bố, hay chiếc xe thuê vừa nhận mà ngồi lên chỉ có mũi giày chạm đất. Lúc chạy thì không sao, nhưng mỗi lần dừng đèn đỏ, đỗ trước cửa hàng hay phải lùi xe ra khỏi chỗ gửi, tim lại thót một nhịp vì sợ xe nghiêng mà chân không đỡ kịp. Bài này không bàn chọn mẫu xe nào, mà đi vào kỹ thuật: ngồi sao để một chân chống chắc, dừng ở đâu cho an toàn, dắt lùi thế nào để xe không đổ, và khi nào nên hỏi tiệm đổi sang xe yên thấp hơn.
Vì sao người thấp đi xe máy cao hay bị đổ lúc dừng
Phần lớn các cú đổ của người chân ngắn không xảy ra khi xe đang chạy, mà xảy ra trong vài giây cuối cùng trước khi xe đứng hẳn hoặc ngay lúc vừa dừng. Lý do khá đơn giản: khi xe còn lăn bánh, chính chuyển động giữ xe thẳng. Khi bánh xe ngừng quay, toàn bộ sức nặng của xe dồn về phía bên nào đang nghiêng, và chân phải đỡ được sức nặng đó.
Người đủ chiều cao đặt cả hai bàn chân xuống, gối hơi chùng, nên còn biên độ để chỉnh. Người thấp chỉ chạm mũi chân, gần như không còn khoảng để đẩy lại. Thêm vào đó là mặt đường: chỗ đặt chân chỉ cần lõm hơn một chút, như mép rãnh hay ổ gà nhỏ, là mũi chân hụt hẳn.
Vì vậy mục tiêu không phải là cố cho cả hai chân chạm đất, mà là chủ động chọn một chân làm trụ và chuẩn bị nó từ trước khi xe dừng.
Chống một chân: ngồi lệch nhẹ là chìa khóa
Kỹ thuật được nhiều người chân ngắn dùng nhất là chống một chân, ngồi lệch nhẹ về phía chân đó. Cách làm:
-
Chọn chân trụ trước. Thường là chân trái, vì tay phải còn giữ ga và phanh; với xe số, chân phải còn lo phanh sau. Hãy thử cả hai bên để biết bên nào vững hơn.
-
Khi xe còn lăn chậm, nhích mông lệch về phía chân trụ. Chỉ lệch đủ để hông bên đó thấp xuống, chân trụ sẽ chạm đất bằng nửa bàn chân thay vì mũi chân.
-
Để xe nghiêng rất nhẹ về phía chân trụ. Xe tựa vào chân, chân giữ thẳng. Chân kia đặt yên trên sàn, không quờ quạng tìm đất.
-
Giữ phanh suốt lúc dừng để xe không trôi tới hay lùi lại khi bạn đang đứng một chân.
Khi đèn xanh, ngồi lại chính giữa yên ngay lúc xe bắt đầu lăn, rồi mới đưa chân trụ lên. Đừng tăng ga mạnh lúc người còn đang lệch, vì xe sẽ bị kéo về một bên.
Giày đế bằng, đế bám cũng giúp nhiều: dép lê hay guốc cao làm mất chút ma sát cuối cùng mà mũi chân đang dựa vào.
Dừng xe đúng chỗ: chọn mặt đường bằng, không lõm
Người thấp nên coi việc chọn chỗ dừng là một kỹ năng riêng. Khi sắp dừng, hãy nhìn xuống vị trí chân trụ sẽ đặt, không chỉ nhìn phía trước.
-
Tránh mép rãnh, nắp cống và ổ gà ở phía chân trụ. Trên các phố như Nguyễn Văn Cừ hay Ngọc Lâm bên Long Biên, sát mép đường thường thấp hơn giữa làn. Dừng cách lề một chút để chân đặt lên mặt nhựa phẳng.
-
Để ý mặt đường dốc ngang. Nhiều đoạn đường vồng ở giữa nên phía lề thấp hơn. Khi đó có thể đổi chân trụ sang bên cao.
-
Đèn đỏ ở chân dốc cầu. Gần dốc cầu Chương Dương hay Vĩnh Tuy, giảm tốc sớm để dừng ở đoạn bằng trước khi vào dốc.
-
Không dừng sát xe khác, để còn chỗ đặt chân và chỗ cho xe ngả nhẹ.
Khi tới nơi cần đỗ, như cửa hàng trong phố Hoàn Kiếm hay quán cà phê ở Tây Hồ, chọn chỗ đỗ có nền phẳng rồi mới xuống xe. Xuống xe về phía chân trụ, giữ hai tay trên tay lái, rồi mới dựng chân chống.
Dắt lùi không bị đổ: đứng bên xe thay vì ngồi trên xe
Lùi xe khi ngồi trên yên là lúc người chân ngắn dễ đổ nhất, vì phải đẩy bằng mũi chân. Có hai cách an toàn hơn.
Cách một: xuống xe và dắt lùi từ bên trái
Xuống xe, đứng bên trái, tay trái cầm tay lái trái, tay phải nắm vào phần cứng phía sau yên như tay nắm hoặc baga. Giữ xe thẳng đứng, nghiêng rất ít về phía người, rồi lùi từng bước ngắn. Tay trái điều hướng bánh trước, tay phải kéo phía sau. Nếu xe bắt đầu ngả ra phía ngoài, đẩy nhẹ tay lái về phía người, đừng cố giật cả xe.
Cách hai: ngồi lệch và lùi bằng một chân
Khi chỗ lùi chỉ cần vài bước và mặt đường bằng, có thể ngồi lệch về phía chân trụ như lúc dừng, rồi đẩy lùi bằng chân trụ từng nhịp nhỏ. Mỗi nhịp đặt chân xuống đất chắc rồi mới đẩy, không nhảy cóc.
Ở chỗ gửi xe chật như hầm chung cư ở Cầu Giấy, cứ nhờ người trông xe kéo hộ phía sau. Kỹ thuật kéo xe ra khỏi hàng xe dày được hướng dẫn chi tiết hơn trong bài dắt lùi xe máy ra khỏi hàng xe chật.
Xe nghiêng rồi: đỡ hay buông?
Dù cẩn thận, có lúc xe vẫn ngả quá đà. Nếu xe mới nghiêng nhẹ, giữ chặt phanh, đẩy hông về phía ngược lại và dồn sức vào chân trụ. Nếu xe đã nghiêng sâu và bạn cảm thấy không đỡ nổi, hãy bước ra khỏi xe và để xe đổ chậm, đừng cố gồng một chân vì dễ bị xe đè lên cổ chân. Thân xe trầy vẫn tốt hơn chân bị thương.
Sau đó, tắt máy trước khi dựng xe lại. Ngồi xổm quay lưng vào yên, hai tay nắm tay lái và phần sau xe, dùng lực chân đẩy lên thay vì kéo bằng lưng.
Khi thuê xe: hỏi tiệm xe yên thấp hơn
Nếu đang chọn xe thuê, cứ nói thẳng chiều cao của mình và nhờ tiệm gợi ý xe yên thấp hơn. Ngồi thử, tập dừng và lùi vài lần trên nền phẳng; nếu vẫn chỉ chạm mũi chân thì hỏi xe khác. Xem thêm bài người thấp thuê xe máy nên chọn xe yên thấp, chân chạm đất, cùng hai bài thử xe cụ thể Honda Vision với người thấp và Air Blade cho người thấp. Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, bạn có thể đến ngồi thử trước khi quyết định.
Tóm lại, chân ngắn không phải lý do để sợ xe cao: chọn chân trụ và ngồi lệch nhẹ trước khi dừng, nhìn chỗ đặt chân để tránh rãnh và ổ gà, xuống xe dắt lùi khi chỗ chật, và buông xe đúng lúc nếu không đỡ nổi. Các kỹ năng nền khác có trong mục kỹ năng lái cơ bản, còn toàn bộ bài hướng dẫn nằm ở chuyên mục kỹ năng.