Nhìn đâu xe đi đó là câu người dạy lái nào cũng nhắc, và ai từng lao đúng vào cái ổ gà mình đã thấy từ xa sẽ hiểu ngay. Mắt dán vào chướng ngại, tay lái lặng lẽ đi theo. Bài này giải thích vì sao chuyện đó xảy ra, cách nhận ra thói quen nhìn chằm chằm vào chướng ngại và cách tập đưa mắt về lối thoát khi đi trong phố Hà Nội.
Nhìn đâu xe đi đó: vì sao mắt kéo tay lái theo
Khi bất ngờ thấy một ổ gà, một chiếc nắp cống lún hay một người bước ra đường, phản xạ đầu tiên là khóa mắt vào mối nguy. Đầu và vai xoay nhẹ theo hướng nhìn, hai tay trên ghi đông nhận theo một lực rất nhỏ về phía đó. Ở tốc độ đi đường, chỉ chừng ấy đã đủ làm xe đổi hướng. Kết quả là xe trôi dần về đúng chỗ bạn đang cố tránh.
Còn một cái hại nữa. Khi nhìn chằm chằm vào một điểm, tầm nhìn bị thu hẹp lại. Bạn không còn thấy khoảng trống rộng bên cạnh, không thấy xe đang tới từ phía sau, nên cũng không có phương án nào khác ngoài phanh gấp.
Tin tốt là nguyên tắc này dùng được theo chiều ngược lại. Nếu bạn chủ động đặt mắt vào khoảng trống an toàn, tay lái cũng tự đi theo đó mà không cần bẻ lái mạnh.
Dấu hiệu bạn hay nhìn chằm chằm vào chướng ngại
Nhiều người mới lái mắc thói quen này mà không biết. Hãy tự kiểm tra:
- Thấy ổ gà từ xa nhưng bánh trước vẫn rơi đúng vào nó.
- Qua khỏi chướng ngại rồi mới giật mình nhận ra bên cạnh có xe.
- Cằm cúi xuống, mắt nhìn sát đầu xe thay vì nhìn ra xa.
- Gặp vật cản là vai nhô lên, tay siết chặt, phanh bóp theo phản xạ.
- Đi qua nắp cống hay vạch sơn, xe như bị hút về phía đó.
Nếu bạn gật đầu với hai ý trở lên, phần tập dưới đây dành cho bạn.
Ba nhịp đưa mắt về lối thoát: thấy, chuyển, giữ
Nhịp một: thấy sớm
Mọi thứ bắt đầu từ việc nhìn đủ xa. Thấy chướng ngại sớm thì bạn còn thời gian bình tĩnh chuyển mắt, thấy muộn thì chỉ còn phản xạ giật mình. Cách đặt tầm nhìn trong phố có trong bài nhìn xa khi đi xe máy trong phố.
Nhịp hai: chủ động chuyển mắt
Ghi nhận chướng ngại một lần là đủ, rồi rời mắt khỏi nó. Đặt ánh nhìn vào khoảng trống bạn muốn bánh xe đi qua, chẳng hạn phần mặt đường phẳng bên phải ổ gà. Quay cả đầu về phía đó chứ không chỉ đảo mắt, vai và tay sẽ theo đầu.
Nhịp ba: giữ mắt cho đến khi qua hẳn
Đừng liếc lại chướng ngại khi đang lách qua, vì một cái liếc là đủ kéo xe lệch về. Giữ ánh nhìn ở lối thoát đến khi bánh sau đã qua, rồi mới nhìn lại xa phía trước.
Trong cả ba nhịp, hai tay thả lỏng, khuỷu tay chùng. Tay gồng cứng thì ánh mắt có đúng mấy, xe cũng khó đổi hướng mượt.
Bài tập trên sân trống và đường vắng
Tập với vật cản giả định
Chọn một sân rộng, phẳng, vắng và được phép sử dụng. Đặt một chai nhựa rỗng làm ổ gà. Chạy chậm về phía chai, khi còn cách vài thân xe thì chuyển mắt sang khoảng trống bên trái hoặc bên phải nó và để xe đi theo. Tập đến khi bạn không còn nhìn lại cái chai mà vẫn lách qua gọn.
Thêm người chỉ hướng
Nhờ một người đứng xa phía trước. Khi bạn tới gần chai, người đó giơ tay chỉ trái hoặc phải. Bạn phải nhìn theo hướng được chỉ và đưa xe qua đó. Bài này tập đúng phản xạ rời mắt khỏi chướng ngại để tìm lối thoát.
Gọi tên lối thoát khi đi hằng ngày
Trên đường vắng ven đô, mỗi khi thấy vết vá hay vũng nước, hãy nói thầm trong đầu: trống bên phải, hoặc trống bên trái. Câu nói ngắn đó buộc não tìm khoảng trống trước khi kịp dán mắt vào chướng ngại. Vài tuần sau, việc này thành thói quen.
Áp dụng trong phố nội đô và đường ven đô Hà Nội
Đường ven đô sau mưa: trên những đoạn đường ven đô phía Gia Lâm hay Long Biên đang sửa chữa, ổ gà thường đọng nước nên khó đoán độ sâu. Thấy vũng nước từ xa, giảm ga, rồi nhìn vào vệt mặt đường khô bên cạnh chứ không nhìn vào vũng.
Phố cổ Hoàn Kiếm đông xe: xe đỗ lệch, gánh hàng, cửa ô tô bật mở. Ánh mắt nên đặt vào khe trống giữa dòng xe thay vì vào chiếc xe đỗ, xem thêm bài đi qua hàng ô tô đỗ ven đường.
Xe phía trước phanh gấp: vừa phanh, vừa nhìn vào khoảng trống bên cạnh xe đó. Nếu không kịp dừng, xe của bạn sẽ có hướng đi sẵn thay vì đâm thẳng vào đèn hậu bạn đang nhìn.
Ngõ nhỏ có xe lùi ra bất ngờ: trong các ngõ ở Đống Đa hay Hai Bà Trưng, một chiếc xe có thể lùi ra từ cửa nhà ngay trước mặt. Bóp phanh, đồng thời nhìn vào phần ngõ còn trống phía bên kia chứ không nhìn vào bánh xe đang lùi. Vì đang đi chậm, bạn có đủ thời gian dừng hẳn hoặc lách qua mà không chạm.
Ban đêm trên đường thiếu đèn: đèn xe chỉ soi được một khoảng ngắn, ổ gà hiện ra muộn hơn ban ngày. Giảm tốc để còn kịp làm đủ ba nhịp. Khi bị chói đèn xe ngược chiều, đưa mắt về mép đường bên phải thay vì nhìn thẳng vào luồng sáng, như bài bị chói đèn pha xe ngược chiều hướng dẫn.
Nhìn lối thoát không thay cho phanh và giảm tốc. Đi chậm vừa đủ để luôn dừng được trong đoạn đường mắt thấy, như bài chọn tốc độ theo đoạn đường nhìn thấy đã phân tích.
Khi không có lối thoát
Có lúc bên trái là dòng xe, bên phải là lề, ổ gà nằm đúng giữa đường. Đừng lách gấp vào dòng xe ở giây cuối. Hãy giảm tốc từ trước, nhả ga và thả phanh ngay trước khi bánh trước rơi xuống, thả lỏng tay lái và để xe đi thẳng qua. Kỹ thuật này có trong bài qua gờ giảm tốc và ổ gà bằng xe máy. Mắt vẫn nhìn qua ổ gà, về đoạn đường phía sau nó.
Lưu ý cho người mới lái và người thuê xe
- Ngày đầu với xe lạ, chạy chậm hơn bình thường và giữ khoảng cách xa hơn để có thời gian chuyển mắt.
- Lau sạch kính mũ bảo hiểm trước khi đi, kính mờ làm bạn nhìn gần và nhìn chằm chằm nhiều hơn.
- Đừng cố nhìn điện thoại dẫn đường khi đang lách vật cản. Dừng hẳn lại nếu cần xem bản đồ.
Thói quen đưa mắt về lối thoát cần tập vài tuần mới thành phản xạ. Đọc thêm các bài trong mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng lái xe máy để luyện tiếp.