Sáng sớm mùa đông, khách thuê xe đi làm từ Long Biên sang phố qua cầu Chương Dương hay kêu với tôi cùng một chuyện: tay buốt đến mức không cầm nổi tay lái. Một đôi găng tay lái xe máy mùa đông giải quyết được cái lạnh, nhưng găng quá dày lại sinh ra vấn đề khác: không cảm nhận được tay phanh, vặn ga giật, bấm còi thay vì bấm xi nhan. Bài này nói cách chọn găng vừa đủ, cách thử trước khi lăn bánh và cách cầm tay lái khi trời rét.
Găng tay dày làm bạn lái kém đi ở đâu
Lớp đệm dày giữa ngón tay và tay lái giống như đeo một lớp xốp. Bạn vẫn điều khiển được xe, nhưng tín hiệu từ tay phanh, tay ga truyền về chậm và mờ hơn. Những lỗi hay gặp nhất:
- Bóp phanh quá tay hoặc thiếu lực. Bạn không còn cảm nhận rõ điểm phanh bắt, nên hoặc bóp một phát quá mạnh, hoặc bóp nhẹ mà tưởng đã đủ.
- Vặn ga giật. Găng trơn trượt trên tay nắm cao su, hoặc tay nắm như to ra, bạn phải nắm chặt hơn và cổ tay vặn mạnh hơn mình nghĩ.
- Bấm nhầm công tắc. Nút xi nhan, còi và đèn pha nằm sát nhau. Đầu ngón găng to và thừa vải dễ chạm hai nút cùng lúc, hoặc đẩy xi nhan mà không tắt được.
- Tay cứng vì lạnh. Ngay cả với găng tốt, sau một quãng dài gió lùa, ngón tay vẫn có thể tê và phản xạ chậm đi.
Găng tay đúng không phải đôi dày nhất, mà là đôi giữ ấm đủ để bạn vẫn điều khiển chính xác.
Chọn găng tay lái xe máy mùa đông: đủ ấm, không quá dày
Mu bàn tay dày, lòng bàn tay mỏng
Gió đập vào mu bàn tay và đầu ngón, còn lòng bàn tay áp vào tay nắm nên ít bị lạnh hơn. Găng tốt cho người lái thường có lớp chắn gió hoặc lót ấm ở mu, còn lòng bàn tay mỏng, có lớp chống trượt. Khi thử ở cửa hàng, nắm thử một vật tròn cỡ tay lái xem lòng găng có bị gấp nếp, cộm lên không.
Vừa khít ngón, đầu ngón không thừa
Đầu ngón thừa vải chính là thứ làm bạn bấm nhầm nút. Đeo găng vào, thử chụm ngón và ấn nhẹ vào một nút nhỏ như nút bấm điện thoại hay công tắc đèn. Nếu phải ấn bằng cả đầu ngón to bè mới trúng, găng đó quá rộng hoặc quá dày cho việc lái.
Cổ găng trùm qua cổ tay áo
Gió lùa vào khe giữa găng và tay áo làm lạnh cổ tay rất nhanh. Chọn găng có cổ dài trùm ra ngoài tay áo khoác, hoặc nhét gọn cổ găng vào trong tay áo, miễn là khe hở được che kín.
Chống thấm cho những ngày mưa phùn
Cuối đông Hà Nội thường có mưa phùn, găng vải bị ngấm nước còn lạnh hơn tay trần. Nếu hay đi sớm, nên có một đôi chống thấm hoặc mang theo đôi dự phòng.
Một số người gắn thêm bao tay trùm tay lái để chỉ cần đeo găng mỏng bên trong. Cách này ấm, nhưng bao tay có thể vướng tay phanh khi bẻ lái hết cỡ. Với xe thuê, hãy hỏi cửa hàng trước khi gắn bất kỳ phụ kiện nào lên xe.
Thử ga, phanh, còi, xi nhan khi còn đứng yên
Đừng để lần đầu bấm xi nhan bằng găng mới diễn ra giữa ngã tư. Trước khi lăn bánh, ngồi lên xe, đeo găng và làm lần lượt:
- Bật khóa điện, chưa nổ máy. Bấm xi nhan trái, phải và tắt xi nhan vài lần mà không nhìn xuống. Bấm còi, chuyển đèn pha và đèn cốt.
- Bóp phanh trước, phanh sau. Bóp từ từ để cảm nhận lúc tay phanh bắt đầu cứng lại. Ghi nhớ khoảng hành trình đó.
- Xoay tay ga khi máy còn tắt. Xem găng có trượt trên tay nắm không, cổ tay có phải gập nhiều không.
- Nổ máy, chạy chậm ở đoạn ngõ vắng. Phanh dừng hẳn vài lần, bật xi nhan rẽ thử vài lần.
Vị trí nút còi và xi nhan khác nhau giữa các dòng xe: Honda Wave, Vision, Air Blade đều có bố cục công tắc riêng. Nếu sau mấy lượt thử bạn vẫn phải cúi nhìn mới bấm đúng xi nhan, đổi sang găng mỏng hơn.
Chỉnh cách cầm tay lái khi trời rét
Khi tay lạnh và đeo găng dày, người lái hay gồng cứng cả cánh tay. Vài điều chỉnh nhỏ giúp giữ được sự chính xác:
- Hạ cổ tay khi cầm tay ga. Cổ tay ngang hoặc hơi thấp hơn đốt ngón, để khi xe xóc qua ổ gà, tay bạn không tự vặn thêm ga. Cách đặt tay đúng có trong bài cách cầm tay ga và thả lỏng vai.
- Đặt sẵn hai ngón lên tay phanh khi đi trong phố đông, để không phải tìm tay phanh qua lớp găng.
- Bóp phanh tăng dần, bóp nhẹ trước rồi mới tăng lực. Với găng dày, đừng tin vào cảm giác lực bóp, hãy tin vào việc xe đang chậm lại bao nhiêu.
- Thả lỏng vai và khuỷu tay. Tay gồng cứng làm tay lái cứng theo, xe khó giữ thẳng khi gặp gió.
Các tuyến ven sông và cầu lớn: nơi tay lạnh nhất
Trong phố, nhà cửa che bớt gió. Lên đê sông Hồng, chạy dọc đường ven Hồ Tây hay qua cầu Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy, Nhật Tân, gió mùa đông bắc thổi thẳng vào tay. Đoạn nguy hiểm thường là cuối cầu: tay đã lạnh cứng sau quãng dài, đúng lúc phải xuống dốc và phanh vào nút giao.
- Đeo găng và kéo kín cổ tay trước khi lên cầu, đừng chỉnh găng khi đang chạy.
- Giảm tốc từ sớm trên đoạn dốc xuống cầu, phanh nhẹ nhiều nhịp thay vì một lần mạnh.
- Không dừng trên cầu để xoa tay. Xuống hẳn rồi tìm chỗ tấp vào lề an toàn.
Gió ngang trên cầu lớn cũng làm tay lái khó giữ hơn, xem thêm bài gió ngang khi đi xe máy qua cầu lớn.
Khi tay đã tê buốt giữa đường
Dấu hiệu cần dừng: bạn phải nhìn xuống mới bấm được xi nhan, hoặc không còn cảm nhận rõ lúc phanh bắt. Khi đó tấp vào chỗ an toàn, tháo găng, xoa và nắm mở bàn tay, ủ tay vào trong áo vài phút. Đừng áp tay vào ống xả hay thân máy để sưởi, rất dễ bỏng.
Nếu găng đã ướt, thay đôi khô rồi mới đi tiếp. Cách xử lý khi cả người bị lạnh run vì mưa có trong bài bị ướt mưa giữa đường rồi lạnh run.
Lưu ý cho người thuê xe ngày rét
Găng tay là đồ cá nhân, nên tự chuẩn bị một đôi vừa tay. Khi nhận xe, dành vài phút làm đủ các bước thử ở trên với đúng chiếc xe mình sẽ đi, vì bố cục công tắc mỗi dòng một khác. Nếu tay phanh quá xa hay quá gần so với ngón tay khi đeo găng, báo cửa hàng xem có chỉnh được không.
Những kỹ năng nền về tư thế, ga và phanh nằm trong mục kỹ năng lái cơ bản. Muốn chuẩn bị kỹ hơn cho mùa lạnh, xem thêm chuyên mục kỹ năng lái xe máy.