Mỏi tay khi đi xe máy thường không đến ngay. Nó đến ở cây số thứ bốn mươi trên đường đi Ba Vì, hay ở phút thứ năm mươi khi bò từng mét trên Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm: cổ tay phải nhức âm ỉ, gốc bàn tay rần rần, hai ngón út và áp út như không còn là của mình. Cái mỏi này tích lại theo thời gian chứ không đến từ một thao tác sai. Bài này nói về chuyến dài và kẹt xe kéo dài: cầm tay ga, thả vai và chia chặng nghỉ.
Người mới tập hay gồng cứng tay ngay từ phút đầu thì xem bài siết chặt tay lái khiến mỏi tay, tê ngón.
Vì sao mỏi tay khi đi xe máy tăng dần theo giờ
Có ba thứ cộng dồn trên một chuyến dài.
Một tư thế giữ yên quá lâu. Khi chạy đều trên đường trường, tay phải giữ tay ga ở một góc gần như cố định suốt hàng chục phút. Cơ cẳng tay co nhẹ liên tục, không lúc nào được nghỉ hẳn.
Rung từ máy và mặt đường. Tay lái truyền rung động liên tục xuống lòng bàn tay. Cộng lại nhiều giờ trên mặt đường xấu, gốc bàn tay chịu ép khá nhiều.
Cổ tay gập. Đây là yếu tố người đã lái lâu hay bỏ qua. Nếu khi ga đang mở ở tốc độ bạn hay đi, cổ tay phải bị bẻ cong lên hoặc xuống, thì mỗi phút trên đường đều là một phút cổ tay ở tư thế lệch. Kẹt xe thì tay liên tục vặn, trả ga, bóp phanh, nhưng kết quả giống nhau: bàn tay không được duỗi ra.
Cách cầm tay ga đỡ mỏi: cổ tay thẳng ở tốc độ đi nhiều nhất
Mẹo quan trọng nhất là đặt tay theo góc ga bạn dùng nhiều nhất, không phải theo góc ga lúc xe đứng yên.
- Dựng xe, nắm tay ga và vặn tới mức ga bạn thường giữ khi chạy đều. Nhìn cổ tay: nó có thẳng hàng với cẳng tay không?
- Nếu cổ tay đang gập xuống, buông ra, đặt lại bàn tay cao hơn một chút trên tay nắm, các đốt ngón hơi chếch lên. Khi vặn tới mức ga quen thuộc, cổ tay sẽ về thẳng.
- Cầm bằng gốc ngón và lòng bàn tay, ngón cái ôm nhẹ phía dưới. Không bóp chặt, chỉ cần đủ để tay không trượt.
- Ngón trỏ và ngón giữa đặt hờ lên tay phanh ở đoạn đông, nhưng trên đường thẳng thoáng thì có thể để cả bàn tay trên tay nắm cho cân lực.
Phần lớn chuyến đi là ga đều, nên đó là góc cần ưu tiên.
Tay trái chỉ có nhiệm vụ giữ hướng và phanh sau trên xe ga, hoặc giữ hướng trên xe số. Hãy để nó nhẹ hơn tay phải.
Trên đoạn thẳng thoáng, thỉnh thoảng nới tay nắm một chút rồi nắm lại cho các ngón cử động. Không buông tay khỏi tay lái khi xe đang chạy.
Thả lỏng vai và để khuỷu tay chùng
Cổ tay chỉ là điểm cuối của một chuỗi. Vai gồng lên kéo khuỷu tay duỗi thẳng, khuỷu thẳng biến cả cánh tay thành một thanh cứng truyền mọi cú dằn xuống cổ tay.
Khi đi đường dài, hãy chọn vài mốc để tự kiểm tra thay vì cố nhớ liên tục. Ví dụ đi Hà Nội lên Tam Đảo, mỗi lần qua một thị trấn hay một cây xăng lớn, tự hỏi ba câu:
- Vai có đang nhô lên gần tai không? Hít vào, rồi thở ra và hạ vai xuống.
- Khuỷu tay có thẳng tắp không? Để chúng chùng xuống, hướng ra ngoài một chút, như hai cái lò xo.
- Lưng có đang chồm về trước để với tay lái không? Ngồi lùi lại, để trọng lượng dồn xuống yên và hai chân.
Vùng cổ vai có bài giãn riêng, xem giảm mỏi cổ vai trên chuyến xe máy dài để tập ở điểm dừng.
Kẹt xe lâu: tay phải làm gì khi bò từng mét
Kẹt xe dài như trên cầu Chương Dương chiều thứ Sáu hay đường Giải Phóng ngày lễ là kiểu mỏi khác: tay không giữ yên mà phải liên tục vặn, trả, bóp phanh. Vài cách làm đỡ:
- Giữ khoảng cách đủ để đi đều thay vì nhích giật. Một đoạn hở vừa phải phía trước cho phép bạn trả ga trôi đi rồi vặn nhẹ lại, thay vì vặn mạnh rồi bóp phanh liên tục.
- Với xe số, ở yên số thấp để tay ga không phải nhấp nhả quá nhiều.
- Khi xe đã dừng hẳn và chân đã chống đất, nới tay nắm ga, duỗi các ngón tay phải vài giây. Tay trái vẫn giữ phanh hoặc giữ tay lái, mắt vẫn nhìn dòng xe.
- Đừng tì cả cẳng tay lên tay lái lúc chờ. Tư thế ấy đè đúng lên vùng cổ tay đang mỏi.
Nghỉ theo chặng trên đường dài
Không có cách cầm nào thay được việc dừng xe. Với chuyến đi dài, hãy chia sẵn chặng theo điểm dừng có thật trên đường, như cây xăng, quán nước, trạm dừng chân. Một nhịp tham khảo là nghỉ ngắn sau khoảng bốn lăm phút đến một tiếng chạy liên tục, dài hơn vào buổi trưa nắng. Cách chia nhịp nghỉ và uống nước được nói trong bài uống nước và nghỉ đúng nhịp khi chạy xe đường dài.
Mỗi lần dừng, dành hai phút cho tay:
- Xòe hết các ngón rồi nắm lại, chậm.
- Xoay cổ tay hai chiều.
- Duỗi thẳng tay ra trước, lòng bàn tay hướng ra ngoài, tay kia kéo nhẹ các ngón về phía mình. Đổi tay.
- Vẩy nhẹ hai tay cho thả lỏng.
Găng tay và vài chi tiết trên xe
Găng tay vừa vặn giúp giảm rung và giảm phải bóp chặt. Nên chọn loại ôm tay, lòng bàn tay có lớp đệm mỏng, đầu ngón không quá dày để vẫn cảm nhận được tay phanh. Găng quá chật làm bó ngón và tê nhanh hơn; găng quá dày lại khiến bạn vô thức bóp mạnh hơn để cầm chắc.
Tay nắm mòn trơn buộc bạn bóp mạnh hơn để không trượt. Tay ga nặng hoặc trả về chậm làm cổ tay phải gắng sức suốt chuyến. Nếu đi xe thuê và thấy một trong hai điều này, báo tiệm để kiểm tra hoặc đổi xe trước khi đi xa, đừng cố chịu đến nửa đường.
Khi tê tay không còn là chuyện tư thế
Phần lớn cảm giác tê sau chuyến dài sẽ hết sau khi nghỉ một lúc. Nhưng đây là bài về kỹ năng lái, không phải lời khuyên y khoa. Nếu tê tay kéo dài nhiều giờ hay nhiều ngày sau khi đã nghỉ, tê cả khi không đi xe, kèm yếu tay, đau lan lên cánh tay, hay cầm đồ hay rơi, hãy hỏi bác sĩ để được kiểm tra, đừng tự chịu hay tự đoán nguyên nhân.
Mỏi tay trên chuyến dài phần lớn do tích lũy: cổ tay gập, tay bóp chặt, vai gồng và quá ít lần dừng. Đặt tay theo góc ga đều, thả vai, để khuỷu chùng, chia chặng nghỉ và đeo găng vừa tay là đủ để chuyến tiếp theo dễ chịu hơn nhiều. Những kỹ năng nền khác được gom ở mục kỹ năng lái cơ bản, còn toàn bộ chủ đề lái xe máy ở Hà Nội nằm trong chuyên mục kỹ năng.