Cơn mưa rào chiều hè hay đợt mưa phùn kèm gió mùa đầu xuân ở Hà Nội đều có thể bắt bạn giữa đường. Đi xe máy bị ướt mưa lạnh tới mức hai hàm răng va vào nhau là lúc tay lái kém nhạy nhất, phanh chậm nhất. Bài này đi theo đúng thứ tự cần làm: dừng ở đâu, thay đồ và giữ ấm thế nào, và làm sao biết mình đã đủ tỉnh táo để chạy tiếp.
Vì sao người ướt lại lạnh run rất nhanh trên xe
Quần áo ướt dính vào da rút nhiệt của cơ thể nhanh hơn nhiều so với lúc khô. Khi xe chạy, gió thổi liên tục qua lớp vải ướt làm nước bay hơi và kéo nhiệt đi thêm; càng chạy nhanh càng lạnh. Mùa hè, mưa rào thường ập tới ngay sau buổi trưa nóng nên nhiệt độ tụt đột ngột. Mùa xuân thì trời vốn đã rét, mưa phùn thấm dần qua áo lúc nào không biết.
Run là cách cơ thể tự sinh nhiệt, nhưng với người lái xe nó kéo theo nhiều thứ khác: ngón tay cóng nên bóp phanh không đủ lực, vai cứng nên đánh lái kém mượt, đầu óc chỉ nghĩ tới chuyện về cho nhanh. Đó là lý do lạnh run sau khi dầm mưa đi xe cần được xử lý như một tình huống an toàn, không chỉ là chuyện khó chịu.
Đi xe máy bị ướt mưa lạnh: dừng ở đâu cho đúng
Thấy người bắt đầu run, đừng cố chạy thêm vài cây số cho tới nhà. Bật xi nhan, giảm tốc từ sớm và tấp vào lề theo cách trong bài tấp xe máy vào lề an toàn rồi nhập lại dòng xe. Chỗ trú tốt là nơi vừa có mái che, vừa để được xe ra khỏi lòng đường:
- Hiên quán nước, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi; mua cốc nước nóng là có chỗ ngồi.
- Cây xăng, nhưng đứng ở khu vực không chắn lối vào trụ bơm.
- Sảnh tòa nhà, chợ có mái, siêu thị có bãi gửi xe.
Mưa kèm sấm sét thì tránh đứng dưới gốc cây to đứng riêng lẻ hoặc gần cột điện.
Những chỗ trú mưa vừa nguy hiểm vừa trái luật
Ở Hà Nội, cứ mưa rào là thấy cảnh xe máy dồn vào gầm cầu vượt hoặc dừng ngay trên cầu để mặc áo mưa. Xe đứng tràn ra làn đường, xe phía sau trên mặt đường ướt rất khó phanh kịp. Theo Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (hiệu lực từ ngày 1/1/2025), người điều khiển phương tiện không được dừng xe, đỗ xe trên cầu và dưới gầm cầu vượt, trừ nơi được tổ chức giao thông cho phép. Nếu đang trên cầu Vĩnh Tuy hay Nhật Tân mà mưa ập xuống, hãy giảm tốc, giữ làn và đi hết cầu rồi mới tìm chỗ dừng.
Cũng luật này, tại Điều 33, yêu cầu người lái và người ngồi sau đội mũ bảo hiểm cài quai đúng quy cách và cấm người lái sử dụng ô khi điều khiển xe. Trùm mũ áo mưa thì trùm bên ngoài mũ bảo hiểm, không tháo mũ ra. Văn bản luật xem trên Công báo Chính phủ; mức xử phạt nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Thay đồ khô và giữ ấm theo thứ tự
Đã vào được chỗ trú, làm lần lượt như sau:
- Cởi áo mưa, giũ nước, gấp tạm để lên xe cho khỏi nhỏ nước quanh chỗ ngồi.
- Lau khô đầu, cổ, ngực và hai tay trước, vì đây là chỗ mất nhiệt nhanh và ảnh hưởng thẳng tới việc lái.
- Thay áo trong bằng áo khô nếu có. Không có đồ thay thì vắt kiệt áo, mặc lại, rồi khoác áo mưa ra ngoài làm lớp chắn gió.
- Thay tất khô; giày còn ướt thì bọc chân trong túi nilon trước khi xỏ giày.
- Uống nước ấm, trà gừng hoặc ăn chút đồ nóng, ngồi yên cho người ấm lại.
Đừng uống rượu bia để làm ấm. Rượu chỉ cho cảm giác ấm ngoài da trong khi cơ thể vẫn mất nhiệt, và khoản 2 Điều 9 của luật trên nghiêm cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
Giữ ấm tay chân
Bàn tay là bộ phận cần hồi lại sớm nhất vì nó điều khiển phanh, ga và xi nhan. Ôm cốc nước ấm, xoa hai bàn tay, nắm vào mở ra nhiều lần cho máu lưu thông. Nếu đã có găng tay chống nước thì lau khô trong lòng găng trước khi đeo lại. Cách giữ tay ấm khi trời rét và chỗ nghỉ hợp lý có trong bài tay tê cứng khi lái xe máy mùa đông.
Bộ đồ dự phòng nên để sẵn trong cốp
Người hay đi xe khi trời mưa bất chợt nên để sẵn một túi zip nhỏ gồm áo thun mỏng, đôi tất, khăn nhỏ và vài túi nilon. Áo mưa bộ có quần áo rời chắn gió và nước tốt hơn áo mưa cánh dơi, nhất là những ngày mưa phùn gió bấc.
Khi nào mới chạy tiếp: tự kiểm tra trước khi lên xe
Chỉ lên xe khi bạn trả lời “có” được cho cả bốn câu:
- Đã hết run, hoặc chỉ còn run nhẹ từng lúc chứ không liên tục?
- Bóp hết tay phanh, bật xi nhan, bấm còi được dứt khoát?
- Đầu óc tỉnh, không chóng mặt, không buồn ngủ, nói chuyện mạch lạc?
- Mưa đã nhỏ đủ để nhìn rõ đường, không còn đoạn ngập sâu trên lộ trình?
Còn một câu “không” thì ngồi thêm, hoặc gửi xe lại và nhờ người đón. Nếu người lạnh run dữ dội rồi bỗng ngừng run, lú lẫn, nói lắp hay lơ mơ, đó là dấu hiệu hạ thân nhiệt nặng, cần gọi cấp cứu 115 thay vì chờ tự khỏi.
Khi chạy tiếp, giữ tốc độ thấp hơn bình thường, để khoảng cách xa hơn với xe trước, phanh sớm và nhẹ cả hai phanh. Mặt đường vừa mưa xong rất dễ trơn ở vạch sơn và nắp cống, xem bài vạch sơn và nắp cống trơn sau mưa để biết nên đặt bánh xe ở đâu.
Nếu bạn đang đi xe thuê
Khách thuê xe gặp mưa thì xử lý người trước, xe sau. Nếu xe chết máy sau khi lội nước, đừng đề nổ liên tục; dắt xe lên chỗ cao và gọi cửa hàng Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên) qua số 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 để được hướng dẫn. Chi phí sửa chữa nếu có thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Xe có kèm áo mưa hay không, bạn nên hỏi ngay khi đặt xe.
Các tình huống sức khỏe khác khi lái như mỏi lưng, buồn ngủ hay nắng chói được gom ở chuyên mục sức khỏe khi lái xe; các kỹ năng xử lý đường sá xem thêm ở trang kỹ năng và tình huống.