Đánh lái ngược xe máy nghe có vẻ ngược đời: muốn rẽ trái lại đẩy nhẹ tay lái bên trái ra phía trước, tức là bánh trước thoáng chốc hướng sang phải. Thực ra ai đã lái quen trong phố cũng đang làm việc này mà không để ý. Bài này giải thích cơ chế đó, chỉ ra khi nào nó có tác dụng và cách tập dần trên đường vắng ven Hà Nội để đổi hướng dứt khoát, chính xác hơn.
Đánh lái ngược xe máy là gì
Khi xe chạy rất chậm, chẳng hạn quay đầu trong ngõ, bạn xoay tay lái về phía muốn đi, giống hồi mới tập xe đạp. Nhưng khi xe đã có đà, xe không đổi hướng bằng cách bẻ lái nữa mà bằng cách nghiêng. Cách nhanh và chính xác nhất để làm xe nghiêng là đẩy nhẹ tay lái ở phía muốn rẽ.
Muốn sang trái, lòng bàn tay trái đẩy tay nắm trái về phía trước một chút. Bánh trước lệch sang phải trong khoảnh khắc rất ngắn, xe bắt đầu nghiêng trái, rồi đầu xe tự quay về bên trái theo độ nghiêng. Muốn sang phải thì đẩy nhẹ tay nắm bên phải.
Tiếng Anh gọi kỹ thuật này là countersteering. Người đi xe ở mình hay gọi nôm là đẩy tay lái để nghiêng xe.
Vì sao đẩy tay lái trái lại làm xe nghiêng trái
Hình dung xe và người đang đi thẳng như một khối. Khi bạn đẩy tay nắm trái, bánh trước lệch sang phải, chỗ lốp tiếp xúc mặt đường dạt sang phải so với trọng tâm. Phần phía trên gồm thân xe và người lái vẫn giữ quán tính đi thẳng, nên đổ sang trái. Giống như đứng trên xe buýt, xe ôm cua sang phải thì người lại ngả sang trái.
Khi xe đã nghiêng trái, hình dáng tròn của lốp và độ nghiêng của phuộc trước khiến bánh trước tự quay về bên trái. Xe vào cua, tay bạn chỉ cần giữ nhẹ.
Ba điều nên nhớ:
- Lực đẩy nhỏ và ngắn, chỉ là áp lực của lòng bàn tay, giống ấn vào một cánh cửa khép hờ.
- Đẩy mạnh hơn thì xe nghiêng nhanh hơn, cua gắt hơn. Đẩy nhẹ thì xe đổi hướng từ từ.
- Muốn dựng xe thẳng lại sau cua trái, đẩy nhẹ tay nắm phải hoặc nhả bớt áp lực bên trái rồi giữ ga đều.
Khi nào đánh lái ngược mới có tác dụng
Ở tốc độ rất chậm như nhích trong kẹt xe giờ tan tầm ở Cầu Giấy hay quay đầu trong ngõ, xe chưa đủ đà để tự giữ thăng bằng. Lúc đó bạn lái trực tiếp và dùng ga nhỏ, phanh sau để giữ xe. Bài tập lượn zíc zắc qua hàng cọc là cách luyện riêng cho vùng tốc độ này.
Khi xe đã chạy ổn định, thường từ khoảng 20 km/h trở lên tùy xe và tùy người, đánh lái ngược bắt đầu chiếm ưu thế. Giữa hai mức là vùng chuyển tiếp, người lái phối hợp cả hai cách mà không để ý.
Xe tay ga bánh nhỏ như Vision, Air Blade, Click hay Mio phản ứng khá nhanh với lực đẩy nhỏ. Xe số như Wave có bánh lớn hơn nên thường cho cảm giác đầm hơn. Xe thuê lạ tay thì cứ chạy thử vài vòng trên đoạn vắng để làm quen độ nhạy tay lái rồi mới vào phố đông.
Cảm nhận lực đẩy trên tay lái: bài thử đầu tiên
Chọn một đoạn đường thẳng, vắng, mặt khô, không cát sỏi, tốt nhất là sáng sớm. Đội mũ bảo hiểm cài quai, đi giày kín mũi rồi làm lần lượt:
- Chạy thẳng, đều ga ở tốc độ vừa phải. Hai tay thả lỏng, khuỷu tay chùng.
- Mắt nhìn ra xa phía trước, không nhìn xuống bánh trước.
- Nhìn gương, quay đầu kiểm tra phía sau. Chỉ thử khi không có xe bám sát.
- Dùng lòng bàn tay trái đẩy nhẹ tay nắm trái về phía trước chừng một nhịp đếm rồi thả.
- Cảm nhận xe nghiêng nhẹ và trôi sang trái khoảng nửa làn. Đẩy nhẹ tay nắm phải để về giữa làn.
- Lặp lại vài lần mỗi bên, đổi lực đẩy một chút để thấy khác biệt.
Nếu xe gần như không phản ứng, có thể bạn đang gồng, tay kia ghì lại đúng lực tay này vừa đẩy. Thả lỏng tay không đẩy rồi thử lại.
Tập dần trên đường vắng, đường gom ven đô Hà Nội
Nơi tập phù hợp là đường gom vắng hay đường nội bộ mới mở ở các khu đô thị phía Long Biên, Gia Lâm vào giờ ít xe. Chọn đoạn không có người đi bộ băng ngang, không có xe tải ra vào công trường. Đừng tập trên đê hẹp hay trong dòng xe đông.
Buổi một: đổi làn nhẹ
Trên đoạn có hai làn trở lên, bật xi nhan, kiểm tra phía sau rồi đổi làn chỉ bằng một cái đẩy nhẹ. Tập đến khi xe sang làn gọn trong một nhịp, không phải chỉnh lại.
Buổi hai: tránh vật cản giả định
Chọn một vết vá đường làm ổ gà giả. Khi còn cách vài thân xe, mắt chuyển sang khoảng trống bên cạnh, đẩy nhẹ tay lái phía khoảng trống để lách qua, rồi đẩy bên kia để trả xe về. Cách xử lý ổ gà thật có trong bài qua gờ giảm tốc và ổ gà bằng xe máy.
Buổi ba: vào cua có chủ đích
Ở khúc cua rộng, giảm tốc xong trước khi vào cua. Đến điểm bắt đầu cua, đẩy nhẹ tay nắm phía trong, giữ ga đều, mắt nhìn về lối ra. Gần hết cua, đẩy nhẹ tay nắm phía ngoài để dựng xe lên.
Trên đường công cộng, chỉ tập trong làn của mình hoặc đổi làn có xi nhan. Đừng lượn qua lượn lại giữa dòng xe, vì người phía sau không đoán được bạn định đi đâu.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Gồng tay: cánh tay cứng truyền rung động vào tay lái làm xe lắc. Thả lỏng vai, xem thêm bài tư thế điều khiển xe máy chắc tay.
- Đẩy quá mạnh, quá đột ngột: xe nghiêng nhiều hơn ý muốn, nhất là xe bánh nhỏ. Bắt đầu thật nhẹ.
- Phanh mạnh khi đang nghiêng: bánh dễ mất bám hoặc xe dựng đứng và chạy thẳng ra ngoài cua. Giảm tốc xong trước khi nghiêng.
- Nhìn chằm chằm vào vật cản: xe có xu hướng đi theo ánh mắt. Nhìn vào khoảng trống muốn tới.
- Đổi hướng trên mặt trơn: vạch sơn, nắp cống sau mưa bám kém, đẩy nhẹ hơn, xem bài vạch sơn và nắp cống trơn sau mưa.
Đánh lái ngược trong tình huống thật ở Hà Nội
Buổi tối trên một đường gom ven đô, đèn xe chiếu thấy ổ gà khi chỉ còn cách vài thân xe. Người chưa quen bóp phanh gấp hoặc giật mạnh tay lái. Người đã tập chỉ đẩy nhẹ tay lái phía có khoảng trống, xe lách qua gọn rồi trở lại vệt cũ.
Hoặc bạn đi từ Long Biên lên đường dẫn của một cây cầu lớn, gặp khúc cua dài. Thay vì bẻ lái từng chút, bạn giảm tốc trước, đẩy nhẹ một lần để đặt xe vào độ nghiêng cần thiết rồi giữ ga. Đường đi của xe tròn và ổn định hơn hẳn.
Luyện thêm từng phần qua mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.