Qua gờ giảm tốc xe máy tưởng là chuyện nhỏ, nhưng khi nhận lại xe từ khách, tôi hay gặp hậu quả của nó: vành móp, lốp phồng một bên hông, khách kêu đau lưng sau một buổi đi ngõ. Cái sai hay lặp lại: phanh muộn, bóp phanh ngay trên gờ, ngồi ì xuống yên và ghì chặt tay lái. Dưới đây là cách tôi vẫn dặn người mới thuê xe ở Hà Nội.
Vì sao cú xóc ở gờ làm mất lái và hỏng xe
Khi bánh trước chạm gờ, giảm xóc trước phải nén lại để nuốt cú va. Nếu lúc đó bạn đang bóp phanh trước, phuộc đã bị nén sẵn vì trọng lượng dồn lên đầu xe, nên chỉ còn rất ít hành trình để hấp thụ. Phần còn lại dội thẳng vào vành, lốp và cổ tay bạn.
Bánh sau còn chịu thiệt hơn. Giảm xóc sau của xe tay ga phổ thông thường có hành trình ngắn, lại gánh cả người lái lẫn người ngồi sau. Ngồi phịch xuống yên lúc bánh sau qua gờ thì cột sống của bạn trở thành bộ giảm xóc cuối cùng, nên mới có chuyện đau lưng dù chỉ đi vài cây số trong ngõ.
Các bước qua gờ giảm tốc xe máy an toàn
Làm quen rồi thì năm nhịp dưới đây diễn ra trong vài giây.
-
Nhìn thấy gờ từ xa. Gờ trong ngõ thường có vạch sơn vàng hoặc trắng, nhưng nhiều gờ xi măng ở đầu ngõ đã bong sơn. Thấy xe phía trước tự nhiên chậm lại, nhún lên nhún xuống là sắp có gờ.
-
Nhả ga và giảm tốc trước gờ. Phanh cả hai bên, nhẹ và đều, cho xe xuống khoảng tốc độ đi bộ nhanh. Gờ càng cao, cạnh càng sắc thì càng phải chậm.
-
Nhả phanh ngay trước khi bánh trước chạm gờ. Đây là bước quan trọng nhất. Phanh nhả ra, phuộc trước giãn về vị trí tự nhiên và có đủ hành trình để nuốt cú va.
-
Nhổm nhẹ khỏi yên, đầu gối hơi khuỵu. Dồn trọng lượng xuống hai bàn chân, mông chỉ cần nhấc lên vài phân. Đầu gối và khuỷu tay lúc này làm bộ giảm xóc thứ hai cho cơ thể.
-
Giữ ga đều thật nhẹ cho đến khi bánh sau qua hẳn. Không vặn ga mạnh lúc bánh trước đang leo gờ, cũng không bóp phanh khi bánh sau đang trên gờ. Qua hết rồi mới ngồi xuống và tăng ga lại.
Cách chia lực ở bước hai có trong bài phối hợp phanh trước và phanh sau.
Cho bánh xe chạm gờ gần như vuông góc
Qua gờ chéo, nhất là gờ cao su hoặc vạch sơn ướt sau mưa, bánh trước dễ trượt dọc theo cạnh gờ và lệch hướng. Nếu gờ nằm xiên so với lòng ngõ, hãy chỉnh hướng xe từ trước vài mét để bánh vào thẳng, đừng bẻ lái ngay trên gờ.
Giữ tay lái lỏng thế nào cho đúng
Lỏng không có nghĩa là buông. Hai tay vẫn nắm tay lái, khuỷu tay hơi cong, vai thả xuống. Ghì cứng thì cú giật từ bánh trước truyền thẳng lên vai, tay dễ vô tình vặn thêm ga. Tay lái có lệch nhẹ khi bánh nảy lên thì cứ để nó tự về giữa.
Phần dưới cơ thể mới là chỗ giữ thăng bằng. Với xe số, kẹp nhẹ đầu gối vào thân xe; với xe ga, đặt chắc hai bàn chân trên sàn. Cách đặt tay, gối và bàn chân tôi đã viết kỹ trong bài tư thế điều khiển xe máy chắc tay.
Mắt nhìn qua gờ ra phía trước vài mét, đừng nhìn xuống mép gờ. Cúi nhìn thì người cúi theo, trọng tâm dồn lên tay lái, đúng thứ bạn đang muốn tránh.
Đi qua ổ gà xe máy: tránh được thì tránh, không thì đi thẳng
Ổ gà khác gờ ở chỗ bánh xe rơi xuống rồi đập vào mép bên kia. Mép phía sau của ổ gà mới là chỗ làm móp vành và phồng lốp.
-
Phát hiện sớm thì lượn nhẹ. Liếc gương, chắc không có xe áp sát rồi mới lượn. Đánh lái gắt vào phút chót còn nguy hiểm hơn chính cái ổ gà.
-
Không tránh được thì đi thẳng qua. Giảm tốc trước, nhả phanh trước khi bánh trước rơi xuống, nhổm nhẹ và giữ tay lái lỏng giống như khi qua gờ.
-
Không phanh trong lòng ổ gà. Bánh trước đang chúi xuống mà còn bị phanh thì phuộc nén đến tận cùng, cú đập vào mép bên kia sẽ nặng nhất.
-
Vũng nước là ổ gà chưa biết sâu bao nhiêu. Sau mưa, nhiều đoạn đường ven ở Long Biên hay Hoàng Mai có vũng nước trông vô hại nhưng bên dưới là hố sâu. Không chắc thì đi chậm hẳn hoặc đi vòng.
Mép đường vá, rãnh đào cáp và nắp cống
Mép đường vá và vệt đào lấp lại sau khi kéo cáp, sửa ống nước thường chạy dọc theo đường, cao hoặc thấp hơn mặt nhựa vài phân. Đi song song sát mép, bánh trước có thể bị bắt vào khe và kéo lệch hướng.
Đừng đi men theo vệt. Cần sang phía bên kia thì liếc gương rồi cắt qua với góc càng gần vuông càng tốt. Nắp cống, nắp hố kỹ thuật bằng sắt cũng vậy, nhất là khi trời mưa phùn: mặt kim loại trơn, nên đi thẳng qua, không phanh, không nghiêng xe trên nắp.
Khi chở thêm người ngồi sau
Người ngồi sau chịu cú xóc mạnh hơn bạn tưởng, lại không nhìn thấy gờ để chuẩn bị.
- Báo bằng lời trước vài mét, chỉ cần một câu ngắn như “có gờ đấy”.
- Giảm tốc nhiều hơn so với khi đi một mình, nhất là với gờ xi măng cao trong ngõ.
- Dặn họ đặt chân chắc trên gác chân, bám tay nắm sau, không ngả người sang một bên.
Cách thống nhất tín hiệu với người ngồi sau trước khi lăn bánh có trong bài chở người ngồi sau lần đầu.
Xe thuê bị dằn mạnh thì kiểm tra gì
Đôi khi bạn vẫn dằn mạnh vào một cái gờ hoặc ổ gà khuất trong bóng tối. Tấp vào chỗ an toàn rồi xem nhanh:
- Lốp có chỗ phồng hay vết cắt ở hông không.
- Vành có vết móp, xe có rung lắc lạ khi chạy chậm không.
- Tay lái có lệch so với bánh trước khi đi thẳng không.
- Đầu xe hoặc gầm xe có tiếng lục cục mới không.
Có dấu hiệu nào thì đừng cố chạy tiếp quãng xa. Thuê xe ở cửa hàng chúng tôi tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, bạn gọi 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00 để được hướng dẫn. Chi phí sửa chữa nếu phát sinh sẽ được xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Tập trước cho quen tay
Đừng đợi gặp gờ cao giữa ngõ đông mới thử. Chọn một con đường vắng có gờ thấp vào sáng sớm, đi qua chậm vài lượt cho đến khi nhả phanh trước gờ và nhổm người thành phản xạ. Cùng một cái gờ, xe sẽ êm hơn hẳn và lưng không còn bị dội.
Mới cầm lái xe máy ở Hà Nội, bạn nên đi lần lượt các bài trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, rồi xem thêm các nhóm kỹ năng khác ở trang kỹ năng lái xe máy.