Đảo cò Chi Lăng Nam là điểm xem chim gần Hà Nội mà gia đình có trẻ nhỏ có thể đi về trong một buổi chiều dài, miễn là tính đúng giờ. Đảo nằm giữa hồ An Dương, thuộc xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện của tỉnh Hải Dương cũ, nay là xã Nam Thanh Miện, thành phố Hải Phòng, cách trung tâm Hà Nội khoảng sáu, bảy mươi cây số. Cảnh đáng xem nhất chỉ kéo dài chừng một tiếng lúc chạng vạng, nên cả chuyến xoay quanh hai câu hỏi: đến lúc nào và về lúc nào.
Đường xe máy từ Hà Nội đến đảo cò Chi Lăng Nam
Xe máy không được chạy cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, nên tuyến quen là quốc lộ 5. Từ cửa hàng ở Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, đi Nguyễn Văn Linh ra quốc lộ 5, qua Như Quỳnh, Phố Nối rồi vào địa phận Hải Dương cũ. Chạy khoảng bốn mươi cây số thì tới ngã tư Quán Gỏi, rẽ phải, đi thẳng về thị trấn Thanh Miện cũ; từ đây bật bản đồ chế độ xe máy hoặc hỏi người dân đường vào Chi Lăng Nam.
Cả chặng thường mất từ một tiếng rưỡi đến hai tiếng, tùy đường đông hay vắng và số lần dừng. Đi cùng trẻ nhỏ thì cộng thêm hai lần nghỉ, mỗi lần mười lăm phút, cho bé đi vệ sinh, uống nước, duỗi chân. Cách ước lượng giờ có tính cả nghỉ được nói kỹ trong bài Hà Nội ra tỉnh bằng xe máy mất bao lâu.
Trên quốc lộ 5, xe container và xe khách chạy dày. Giữ làn bên phải, không bám đuôi xe tải, và để ý các điểm quay đầu, lối ra khu công nghiệp quanh Phố Nối, nơi xe máy hay cắt ngang bất ngờ. Đoạn sau Quán Gỏi là đường tỉnh, đường huyện hẹp hơn, có xe đạp, máy cày và người đi bộ sát lề.
Chọn mùa và giờ chiều để xem cò về tổ
Cò và vạc có ở đảo nhiều tháng trong năm, nhưng nhiều người chọn đi từ khoảng tháng Chín đến đầu xuân năm sau, khi đàn chim đông và trời mát, trẻ con đỡ mệt. Mùa hè vẫn đi được, chỉ là chặng chiều oi và nắng gắt, nên chuẩn bị nhiều nước hơn.
Giờ đẹp nhất là khoảng 17:00–18:00, lúc hoàng hôn. Cò đi kiếm ăn cả ngày ngoài đồng, chiều mới lần lượt kéo về; vạc thì ngược lại, chạng vạng mới bay ra. Cảnh hai đàn chim đổi lượt trên mặt hồ là thứ khiến chuyến đi đáng công.
- Mùa đông trời tối sớm, nên có mặt ở hồ từ khoảng 15:30–16:00.
- Mùa hè trời tối muộn hơn, đến lúc 16:30 vẫn kịp.
- Trời âm u hay mưa phùn, chim vẫn về nhưng ánh sáng kém, ảnh xấu; ngày nắng nhẹ là đẹp nhất.
Nếu muốn đi cả ngày, buổi sáng có thể ghé một điểm khác dọc quốc lộ 5 như làng gốm Chu Đậu, nghỉ trưa rồi mới xuống Thanh Miện. Với gia đình có trẻ nhỏ, tôi khuyên chỉ chọn một điểm và xuất phát sau bữa trưa để bé ngủ trưa đủ.
Đi thuyền ngắm cò: lưu ý cho gia đình có trẻ nhỏ
Ở hồ thường có thuyền nhỏ đưa khách đi vòng quanh đảo. Giá, số người mỗi thuyền và giờ chạy nên hỏi tại bến, vì thông tin có thể thay đổi theo mùa. Một vài điều nên làm:
- Hỏi áo phao trước khi xuống thuyền. Không có áo phao vừa cỡ cho trẻ thì đứng ngắm từ bờ hồ, cảnh vẫn rõ.
- Bế bé ngồi giữa thuyền, không cho thò tay xuống nước hay đứng dậy khi thuyền đang đi.
- Đội mũ và mặc áo khoác mỏng, vì đi dưới đàn chim khó tránh phân chim rơi.
- Giữ yên lặng, không dùng đèn flash, không ném đồ vào đảo. Muốn bay flycam thì hỏi người quản lý trước.
Lúc chạng vạng ven hồ nhiều muỗi; cho trẻ mặc quần dài, áo dài tay và bôi kem chống muỗi ngay từ lúc gửi xe. Mang ống nhòm nhỏ cho bé, vì trẻ con thường thích tự tìm tổ cò hơn là nghe người lớn kể. Gửi xe ở chỗ có người trông, lấy vé hoặc hỏi giá trước, không dựng xe chắn lối đi ven hồ.
Mùi phân chim quanh hồ khá nồng vào ngày nóng. Bé nào nhạy mùi thì cho đeo khẩu trang và đứng đầu gió.
Lịch mẫu một buổi chiều từ Long Biên
- 13:30: rời Long Biên sau bữa trưa, đổ đầy xăng trước khi lên quốc lộ 5.
- 14:30: nghỉ chặng đầu quanh Phố Nối, cho bé uống nước, đi lại cho đỡ mỏi.
- 15:30–16:00: tới hồ An Dương, gửi xe, đi bộ một vòng bờ hồ làm quen.
- 16:30: xuống thuyền nếu trời đẹp, hoặc chọn chỗ đứng thoáng trên bờ.
- 17:00–18:00: xem cò về tổ và vạc bay ra.
- 18:00: lên xe về Hà Nội.
Lịch này hợp với mùa thu và mùa đông; mùa hè có thể lùi mọi mốc chừng nửa tiếng. Đồ nên mang gồm nước, đồ ăn nhẹ, khăn ướt, áo mưa, sạc dự phòng và một túi đựng rác để mang về.
Đường về Hà Nội sau khi xem cò
Đây là phần nhiều người xem nhẹ. Xem xong đợt cò về đầu tiên, khoảng 18:00 là nên lên xe; ở lại đến tối hẳn thì đoạn đường huyện về Quán Gỏi sẽ tối, ít đèn, khó thấy ổ gà và xe đạp không đèn.
- Trước khi rời hồ, mặc áo khoác cho trẻ, kiểm tra đèn pha, đèn hậu, xi nhan.
- Chạy chậm đoạn Thanh Miện – Quán Gỏi, giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước.
- Lên quốc lộ 5, đi làn phải, nghỉ một lần ở cây xăng sáng đèn quanh Phố Nối.
- Về tới Long Biên thường khoảng 20:00–20:30.
Cửa hàng mở 09:00–21:00 và không giao nhận xe ngoài giờ này. Nếu e về sát giờ đóng cửa, hãy báo trước khi đặt xe để tính thuê thêm ngày và trả xe sáng hôm sau; khoản phí trả muộn, nếu có, xác nhận trực tiếp với cửa hàng qua trang liên hệ hoặc số 0942 467 674. Chiều Chủ nhật, quốc lộ 5 hướng về Hà Nội đông hơn ngày thường, nên đi thứ Bảy sẽ nhẹ nhàng hơn.
Chọn xe cho chuyến đi chở trẻ
Một người lớn chở một bé thì Honda Vision hay Honda Air Blade, cùng giá 200.000 đ/ngày, đều thoải mái: yên dài, cốp đủ chỗ cho áo mưa và đồ ăn vặt. Xe số Honda Wave giá 150.000 đ/ngày, nhẹ và tiết kiệm xăng nhưng yên ngắn hơn. Bé phải có mũ bảo hiểm vừa đầu; cửa hàng có kèm mũ hay không, hỏi khi đặt xe. Đặt cọc và giấy tờ cũng xác nhận trực tiếp lúc nhận xe.
Ai đã mê xem chim có thể đi tiếp vườn chim Thung Nham ở Ninh Bình hoặc Vườn quốc gia Xuân Thủy mùa chim di cư. Các chuyến khác quanh Hà Nội có ở chuyên mục cung đường cuối tuần và trang cung đường.