Xe ga 50cc vọt ga khi dắt là kiểu ngã mà người mới hay gặp nhất, và thường xảy ra ở chỗ tưởng an toàn nhất: trong ngõ, ngoài sân nhà hay giữa bãi gửi xe. Xe đang nổ máy, bạn đứng cạnh để dắt hoặc xoay đầu xe, tay phải lỡ xoay nhẹ một chút là xe giật về phía trước, kéo cả người theo. Bài này giải thích vì sao chuyện đó xảy ra và những thói quen giúp bạn không bao giờ bị xe kéo đi.
Vì sao xe ga 50cc vọt ga khi dắt
Xe ga không có số và không có tay côn như xe số. Bên trong là bộ truyền động tự động với ly hợp ly tâm: khi máy chạy không tải, ly hợp nhả nên bánh sau đứng yên; chỉ cần vòng tua tăng lên một chút, ly hợp ăn vào và bánh sau quay ngay. Không có bước “vào số” nào để báo trước cho bạn.
Tay ga lại nằm đúng ở tay nắm bên phải. Khi dắt xe, bạn nắm chặt tay lái để đẩy, cổ tay gập theo tư thế đứng cạnh xe, và chỉ một cú xoay rất nhỏ cũng đủ mở ga. Xe 50cc vốn nhẹ, lúc không có ai ngồi trên yên lại càng nhẹ, nên chút lực ấy đủ để xe giật mạnh.
Điều tệ nhất là phản xạ của chính người dắt. Xe vọt đi, bạn bị kéo theo, theo bản năng nắm chặt hơn để giữ lại. Nhưng nắm chặt hơn ở tay phải nghĩa là vặn ga thêm. Xe càng lao, tay càng siết, cho đến khi xe đâm vào tường, xe khác hoặc đổ nghiêng.
Ba chỗ hay xảy ra nhất ở Hà Nội
Trong ngõ hẹp
Ngõ ở Đống Đa, Hoàng Mai hay Cầu Giấy thường chỉ vừa hai xe tránh nhau. Muốn quay đầu, nhiều người ngồi trên xe, chống hai chân rồi vừa lết vừa vặn ga, tay lái bẻ hết cỡ. Bánh trước đang quay ngang mà bánh sau bị đẩy tới là xe đổ ngay, đôi khi vào cả xe đỗ ven ngõ.
Ngoài sân, qua bậc cửa nhà
Nhà ống ở Hà Nội hay có bậc thềm hoặc tấm dốc để dắt xe vào. Có người lười đẩy, để máy nổ rồi nhấp ga cho xe tự leo bậc. Xe leo qua mép bậc thì hết cản, lao thẳng vào trong nhà trước khi kịp bóp phanh.
Trong bãi gửi xe
Ở bãi gửi xe chung cư hay quanh phố cổ Hoàn Kiếm, xe xếp sát nhau. Người trông xe bảo dắt ra, bạn nổ máy cho tiện rồi vừa dắt vừa lách. Chỉ một cú chạm ga là xe húc vào hàng xe bên cạnh, làm đổ dây chuyền vài chiếc.
Thói quen tắt máy trước khi dắt
Cách phòng chắc chắn nhất rất đơn giản: không dắt xe ga khi máy đang nổ. Hãy tập thành phản xạ:
- Dừng hẳn xe, bóp phanh.
- Tắt máy bằng khóa điện hoặc công tắc tắt máy trên tay lái, chờ máy im hẳn.
- Xuống xe, đứng bên trái, rồi mới bắt đầu dắt.
- Dắt tới chỗ thoáng, ngồi lên yên, bóp phanh rồi mới đề máy.
Mấy giây tắt máy rồi nổ lại không làm hại gì xe. Nếu chưa quen vị trí công tắc tắt máy và nút đề trên xe thuê, xem bài làm quen các nút trên tay lái xe 50cc thuê. Thói quen này cũng nên đi kèm việc kiểm tra chân chống trước khi lăn bánh, như trong bài quên gạt chân chống nghiêng khi đi xe 50cc.
Một số đời xe có cơ chế phải bóp phanh mới đề được, hoặc tự ngắt máy khi hạ chân chống nghiêng. Tùy xe mà có hay không, nên hỏi cửa hàng khi nhận xe chứ đừng mặc định xe nào cũng có.
Dắt xe ga 50cc nổ máy: nếu buộc phải làm, giữ đúng tư thế
Có lúc bạn cần nhích xe vài bước mà không tiện tắt máy, ví dụ khi đang xếp hàng ra khỏi bãi. Khi đó:
- Đứng bên trái xe. Trên xe ga, tay phanh bên trái là phanh sau, nên tay trái vừa lái vừa giữ được phanh.
- Tay phải không nắm tay ga. Đặt tay phải lên yên hoặc tay nắm sau xe để đẩy.
- Dắt chậm, nhìn đường phía trước, không vừa dắt vừa quay sang nói chuyện.
- Gặp dốc hay bậc thì dừng, tắt máy, rồi mới đẩy lên.
Giữ tay phải xa tay ga là điểm mấu chốt. Không chạm vào ga thì không có chuyện xe vọt.
Quay đầu xe ga 50cc trong chỗ hẹp
Quay đầu tại chỗ là lúc dễ lỡ tay nhất, vì tay lái bẻ hết cỡ làm cổ tay phải gập theo. Vài nguyên tắc:
- Chọn chỗ rộng nhất có thể: đầu ngõ, khoảng trống trước cổng, thay vì giữa đoạn ngõ hẹp.
- Ngõ quá chật thì tắt máy, xuống xe, dắt quay đầu bằng tay; nhẹ hơn bạn nghĩ với xe 50cc.
- Nếu ngồi trên xe để quay, giữ ga thật nhẹ và đều, rà phanh sau để kiểm soát tốc độ đi bộ, mắt nhìn về hướng muốn ra.
- Không vừa bẻ lái hết cỡ vừa nhấp ga từng cú.
Cách phối hợp ga nhẹ với phanh sau ở tốc độ chậm cũng là kỹ năng giúp xe không giật khi bò trong dòng kẹt; xem thêm bài xe ga 50cc bò chậm trong dòng xe kẹt bị giật cục.
Khi xe đã vọt đi: buông ga trước, đừng cố giữ
Nếu lỡ xảy ra, thứ tự xử lý là:
- Mở bàn tay phải ra, buông hẳn tay ga. Đây là việc trái với phản xạ nên phải tập nghĩ trước.
- Bóp phanh trái nếu tay trái còn trên tay lái.
- Nếu xe vẫn lao và bạn sắp bị kéo ngã, để xe đổ còn hơn để xe kéo bạn theo.
- Tắt máy ngay khi xe dừng.
Sau đó kiểm tra xe: gương, tay phanh, ốp nhựa, có rỉ xăng không. Chụp ảnh vết trầy nếu có.
Kiểm tra tay ga khi nhận xe thuê
Có trường hợp xe vọt không hoàn toàn do người dắt. Khi nhận xe, hãy để máy nổ, xe dựng chân chống giữa và thử:
- Vặn ga rồi buông, tay ga phải tự trả về vị trí đóng thật nhanh.
- Máy chạy không tải mà bánh sau đã tự quay hoặc xe có xu hướng trườn tới là bất thường.
Gặp một trong hai dấu hiệu trên, đừng chạy tiếp. Cách cảm nhận tay ga, tay phanh trong buổi đầu có trong bài ngày đầu nhận xe: nghe tiếng máy, cảm nhận tay phanh và tay ga. Xe thuê bị đổ hoặc tay ga không trả, gọi Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, trong giờ 09:00–21:00; cách xử lý và chi phí nếu có xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Các bài khác cho người mới đi xe nhỏ nằm ở chuyên mục xe 50cc, còn kiến thức chung về các dòng xe có trong mục xe máy.