Cầm chìa khóa chiếc xe 50cc vừa thuê, nhiều người chỉ kịp ngồi lên rồi nổ máy ra đường, đến lúc cần rẽ giữa phố đông mới mò xem xi nhan nằm ở đâu. Nút trên tay lái xe 50cc là thứ nên đọc xong trước khi xe lăn bánh, vì bấm nhầm còi thay cho xi nhan hay quên tắt đèn báo rẽ là lỗi của người lạ xe. Bài này chỉ cách làm quen từng nút khi nhận xe, thử theo thứ tự, rồi đối chiếu với các điều luật về tín hiệu.
Nút trên tay lái xe 50cc: mỗi xe một bố cục, đừng đoán
Không có bố cục nút chung cho mọi xe. Hai nguồn đã đối chiếu, một bài báo và một bài hướng dẫn trên mạng, cùng kể rằng có hãng xe từng đổi chỗ nút còi và nút xi nhan giữa các đời xe, khiến người quen xe cũ bấm nhầm. Vì vậy bài không nói nút nào nằm ở tay nào trên xe 50cc của tiệm: bố cục thật chỉ biết chắc khi nhìn chính chiếc xe mình cầm.
Những chức năng nên tìm, nếu xe có: nút đề, còi, xi nhan trái và phải, đèn pha và cos, cùng nút nào khác mà bạn chưa biết tên. Pha thường được hiểu là đèn chiếu xa, cos là đèn chiếu gần; bản luật dùng hai chữ “chiếu xa” và “chiếu gần”.
Lúc nhận xe: nhờ tiệm chỉ từng nút
Lúc nhận xe là thời điểm tốt nhất để học bố cục, vì người có thể chỉ tận tay đang đứng bên cạnh. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00. Tiệm chỉ cho bạn thế nào và mất bao lâu là điều cần hỏi và xác nhận trực tiếp; bài không hứa thay tiệm.
Vài câu nên hỏi:
- Nút nào là còi, nút nào là xi nhan trái, nút nào là xi nhan phải, nút nào đổi giữa đèn pha và cos?
- Cách khởi động đúng của chiếc xe này là gì, có cần bóp phanh trước khi bấm nút đề không? Một số sách hướng dẫn sử dụng, kể cả của xe tay ga nhỏ, có ghi bước giữ phanh trước khi bấm đề, nhưng cách đúng tùy từng xe.
- Xi nhan có tự tắt sau khi rẽ hay phải tự ấn nút tắt?
Hãy chụp lại cụm nút ở hai bên tay lái để đối chiếu về sau. Đừng tự tháo hay sửa công tắc; nút lỏng hoặc không hoạt động thì báo tiệm ngay lúc nhận xe.
Thử theo thứ tự trước khi ra phố
Hãy thử ở chỗ được phép dừng, ngoài lòng đường và không phải vỉa hè: Điều 77 khoản 1 viết “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”. Đội mũ trước khi lên xe; Điều 33 khoản 2 yêu cầu người lái xe gắn máy “đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách”. Rồi làm theo trình tự:
- Ngồi đúng tư thế lái, đặt tay vào tay lái như khi chạy thật, gọi tên từng nút thành tiếng.
- Bật khóa, thử xi nhan trái rồi xi nhan phải, rồi tắt. Nhìn đèn nháy ở đầu và đuôi xe.
- Đổi đèn pha sang cos và ngược lại, nhìn đèn phía trước thay đổi.
- Bấm còi một tiếng ngắn để biết lực bấm và vị trí.
- Khởi động bằng đúng cách tiệm đã chỉ.
- Lặp lại vài lượt, mắt nhìn thẳng, chỉ dùng ngón tay tìm nút, cho đến khi không còn phải nhìn xuống.
Bước cuối quan trọng nhất: ngoài phố, mắt bạn phải ở trên đường.
Luật nói gì về xi nhan, pha cos và còi
Phần này trích nguyên văn Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 theo bản hợp nhất. Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng, quy định có thể thay đổi, bài không nêu mức xử phạt. Muốn đối chiếu, hãy xem Luật 36/2024 và bản hợp nhất VBHN 55.
Xi nhan. Điều 15 khoản 2 yêu cầu người điều khiển phương tiện, trước khi chuyển hướng, “phải quan sát, bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, giảm tốc độ và có tín hiệu báo hướng rẽ”. Khoản này còn nêu: “Tín hiệu báo hướng rẽ hoặc tín hiệu bằng tay phải sử dụng liên tục trong quá trình chuyển hướng.” Với việc chuyển làn, Điều 13 khoản 2 viết: “khi chuyển làn đường phải có tín hiệu báo trước”. Người mới có thể rút gọn thành một nếp quen: bật xi nhan sớm, nhìn gương, rồi mới đổi hướng.
Pha và cos. Điều 20 khoản 2 yêu cầu người lái xe “phải tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần” trong bốn trường hợp, trong đó có “Khi gặp người đi bộ qua đường”, “Khi gặp xe đi ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói” và “Khi chuyển hướng xe tại nơi đường giao nhau”. Hai trường hợp còn lại, hãy đọc nguyên văn.
Còi. Điều 21 khoản 1 viết “Chỉ được sử dụng tín hiệu còi” trong hai trường hợp: “Báo hiệu cho người tham gia giao thông đường bộ khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông” và “Báo hiệu chuẩn bị vượt xe”. Khoản 2 còn dặn “Không sử dụng còi liên tục”; hãy đọc nguyên văn khoản này.
Hai thói quen khi ra phố đông
Thói quen thứ nhất là tắt xi nhan đúng lúc. Luật nói tín hiệu dùng “liên tục trong quá trình chuyển hướng”; khi việc đó xong, đèn còn nháy sẽ làm người phía sau hiểu nhầm bạn sắp rẽ tiếp. Hãy tập ấn tắt ngay khi xe đã thẳng lại, trừ khi xe của bạn tự tắt, điều cần hỏi tiệm từ đầu. Ở các ngõ nhỏ ra phố Nguyễn Văn Cừ hay các phố quanh Hồ Gươm, một đèn nháy quên tắt gây nhầm lẫn rất nhanh.
Thói quen thứ hai là dùng còi vừa đủ: để cảnh báo, không để giục người phía trước. Nhờ đã tập ở chỗ dừng, ngón tay tìm đúng nút còi ngay nhịp đầu, thay vì mò từng nút giữa dòng xe.
Lỡ bấm nhầm thì xử lý ra sao
- Bấm nhầm còi thay vì xi nhan: giữ nguyên hướng đi và tốc độ, sau đó bật đúng xi nhan. Không quay sang xin lỗi người bên cạnh khi xe đang chạy.
- Bật nhầm xi nhan ngược hướng: tắt ngay, bật lại đúng phía, rồi mới nhìn gương và chuyển hướng. Đừng rẽ theo hướng đèn đang nháy.
- Bật nhầm đèn chiếu xa: đưa về chiếu gần ngay.
- Chạm nhầm một nút lạ: giữ chắc tay lái, đừng nhìn xuống lâu. Nếu rối, hãy giảm tốc, tìm chỗ được phép dừng ngoài lòng đường rồi nhìn lại cụm nút.
Nếu có nút không phản hồi hoặc còi yếu, hãy báo tiệm qua số 0942467674 trong giờ mở cửa, đừng tự sửa. Chi phí và cách xử lý cần xác nhận trực tiếp, xem thêm trang liên hệ.
Điều kiện thuê và nơi đọc thêm
Về điều kiện lái, độ tuổi và giấy tờ khi thuê xe 50cc, bài này không nêu: quy định đã thay đổi theo luật mới, vì vậy hãy kiểm tra quy định hiện hành và hỏi tiệm, hoặc đọc mục an toàn và pháp lý.
Nếu chiếc xe bạn nhận là xe tay ga, bài bấm nhầm còi và xi nhan trên xe tay ga lạ tay có thêm gợi ý. Các bài khác về dòng xe nhỏ nằm ở chuyên mục xe 50cc, còn kiến thức chung về các loại xe có trong mục xe máy.