Một ngày đi chơi Hà Nội bằng xe số thuê, bạn có thể dựng xe và lên xe lại cả chục lần: ghé hồ Hoàn Kiếm chụp ảnh, dừng ăn bún chả ở phố cổ, gửi xe vào chùa Trấn Quốc, ghé quán cà phê ven Hồ Tây. Càng dừng nhiều, khả năng quên gạt chân chống xe số càng cao, nhất là vào buổi chiều khi đã mệt và đầu óc đang nghĩ đến điểm đến kế tiếp. Chuyện nghe nhỏ, nhưng chân chống nghiêng còn hạ là một trong những nguyên nhân ngã xe rất ngớ ngẩn và hoàn toàn tránh được. Bài này giải thích vì sao nguy hiểm dồn vào khúc cua đầu tiên, và cách tạo thói quen kiểm tra để không bao giờ phải nghĩ đến nó nữa.
Quên gạt chân chống xe số: vì sao lại dễ xảy ra
Xe số dựng chân chống nghiêng rất nhanh: đẩy chân chống xuống, nghiêng xe sang trái là xong. Vì tiện nên đây là kiểu dựng xe phổ biến nhất khi dừng ngắn. Khi lên xe lại, thứ bạn để ý đầu tiên là chìa khóa, mũ bảo hiểm, túi đồ, điện thoại chỉ đường. Chân chống nằm khuất bên trái phía dưới, ngồi trên yên không thấy được nếu không cúi xuống.
Có vài lúc người ta dễ quên nhất:
- Lên xe vội vì có người đang chờ, vì bị nhắc dời xe khỏi lối đi, hoặc vì trời bắt đầu mưa.
- Có người khác dựng xe giúp. Người trông xe ở phố cổ hay ở bãi ven hồ thường xếp xe sát nhau và dựng chân chống nghiêng; bạn lấy xe ra mà không biết họ đã để thế nào.
- Đổi người lái giữa chừng. Người lái sau cứ nghĩ người trước đã gạt rồi.
- Đã quen xe ga có chân chống giữa. Nhiều người ít khi dùng chân chống nghiêng nên không có phản xạ gạt lên.
Khúc cua trái đầu tiên: nơi chân chống quệt đường
Chạy thẳng, chân chống nghiêng còn hạ thường chỉ lơ lửng cách mặt đường một khoảng, bạn có thể đi cả đoạn mà không biết. Nguy hiểm đến khi xe nghiêng sang trái. Chân chống nằm bên trái, nên ở khúc cua trái, đầu chân chống chạm mặt đường trước bất kỳ bộ phận nào khác.
Khi đầu chân chống cắm vào mặt đường lúc xe đang nghiêng, nó có thể bẩy cả xe lên, bánh xe mất bám, xe đổ sang trái hoặc giật mạnh ra phía ngoài cua. Khúc cua trái đầu tiên thường đến rất sớm: rẽ ra khỏi ngõ, quay đầu ở chỗ cho phép, vòng qua một ngã ba nhỏ chỉ cách chỗ dựng xe vài chục mét. Ở phố cổ, những góc như Hàng Bạc rẽ vào Đinh Liệt hay Tạ Hiện ra Lương Ngọc Quyến hẹp và gắt, xe phải nghiêng dù đi chậm.
Cua phải thì xe nghiêng về phía ngược lại, chân chống không chạm đất, nên nhiều người chạy cả đoạn dài mà không hề biết. Cái khúc cua trái đến muộn hơn, khi tốc độ đã cao hơn, lại càng nguy hiểm.
Nghe tiếng rít thì làm gì
Nếu đang nghiêng mà nghe tiếng kim loại rít xuống mặt đường, đừng bóp phanh gấp hay giật tay lái. Từ từ dựng xe thẳng lại, giảm ga, rồi tấp vào lề và gạt chân chống lên. Người đi bên cạnh ở Hà Nội cũng hay chỉ tay và hô “chân chống” khi thấy, gặp vậy hãy cảm ơn và xử lý ngay. Nếu đã ngã, các bước kiểm tra người và xe trước khi chạy tiếp có trong bài ngã xe một mình ở khúc cua.
Công tắc ngắt chân chống: có thì tốt, không thì đừng trông chờ
Nhiều xe đời mới có công tắc ở chân chống nghiêng. Nếu xe có, khi chân chống còn hạ mà bạn vào số, máy sẽ tắt hoặc không cho nổ máy, tùy cách hãng thiết kế. Đây là lớp bảo vệ tốt, nhưng xe số thuê không phải chiếc nào cũng có, và công tắc cũng có thể hỏng hoặc bám bụi.
Lúc nhận xe, hỏi người giao xe chiếc của bạn có công tắc này hay không. Dù câu trả lời thế nào, hãy coi thói quen kiểm tra của chính mình là lớp an toàn chính.
Thói quen kiểm tra trước khi đi: nhìn xuống bên trái và đếm động tác
Thói quen tốt nhất là một chuỗi động tác cố định, làm y như nhau mỗi lần ngồi lên xe, dù chỉ vừa dừng mua chai nước. Chuỗi gợi ý cho xe số:
- Ngồi lên yên, dựng xe thẳng, nhìn xuống bên trái. Mắt phải thấy chân chống đã nằm sát thân xe. Gạt lên bằng gót hoặc mũi chân trái cho đến khi nghe tiếng “cạch” của lò xo.
- Nhìn đèn N. Bật khóa, kiểm tra xe đang ở số mo trước khi nổ máy.
- Bóp thử phanh trước, đạp thử phanh sau. Một nhịp là đủ để chắc tay chân đã sẵn sàng.
- Chỉnh gương, nhìn sau. Rồi mới vào số một.
Đếm thầm “một, hai, ba, bốn” trong khi làm. Sau vài ngày, việc đếm giúp bạn nhận ra ngay khi bị lỡ một bước, kiểu đếm tới ba mà chưa nhớ đã nhìn xuống bên trái chưa. Người đi hai người thì giao thêm cho người ngồi sau nhiệm vụ nhìn chân chống; hai cặp mắt luôn tốt hơn một.
Khi thấy lò xo chân chống yếu, gạt lên mà tự rơi xuống, đó là chuyện của chiếc xe chứ không phải của thói quen; cách thử độ chắc và lò xo hồi lúc nhận xe có trong bài chân chống giữa và chân chống nghiêng xe thuê. Cách hạ chân chống không bị kẹp chân thì xem bài cách bỏ chân chống xe máy thuê.
Lịch trình nhiều điểm dừng: đặt nhắc nhở ở đúng chỗ
Với lịch trình một ngày quanh Hồ Tây và phố cổ, hãy làm vài việc nhỏ để thói quen có chỗ bám:
- Giữ cùng một kiểu dựng xe. Nếu chỗ gửi cho phép, dùng chân chống nghiêng mỗi lần dừng ngắn, để động tác gạt lên luôn giống nhau.
- Nhận xe từ bãi gửi thì kiểm tra lại từ đầu. Bãi gửi ven đường Thanh Niên hay quanh Văn Miếu thường xếp xe sát, người trông xe có thể đã đổi kiểu chống.
- Đi chậm đoạn đầu. Những mét đầu tiên sau khi rời chỗ đỗ là lúc chân chống gây chuyện; chạy chậm cho đến khi qua được khúc cua đầu.
- Lúc mệt, làm chậm lại chứ đừng bỏ bước. Cuối ngày là lúc dễ quên nhất.
Kết hợp với việc kiểm tra xe từ lúc nhận ở tiệm như trong bài kiểm tra xe số trước khi nhận xe thuê, bạn sẽ yên tâm hơn suốt hành trình. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00; có thể nhờ người giao xe chỉ chân chống và công tắc ngắt nếu có ngay khi nhận.
Gói lại
Quên chân chống nghiêng không làm xe hỏng ngay, nhưng khúc cua trái đầu tiên có thể biến nó thành cú ngã. Nhìn xuống bên trái, đếm bốn động tác và đi chậm đoạn đầu là đủ để loại bỏ rủi ro này. Đọc thêm các bài trong mục xe số và chuyên mục xe máy.