Vạt qua khúc cua, bánh trước trúng vệt cát, và bạn cùng xe thuê nằm gọn trên mặt đường trong khi xung quanh chẳng có xe nào va vào. Ngã xe một mình kiểm tra xe và bản thân là việc phải làm theo đúng thứ tự, vì hai vết thương giấu kín nhất sau một cú ngã đều không lộ ra ngay: giật cơ ở vai khớp tay, và lệch cổ tay lái của xe. Bài này đi từng bước: soát người, thoát khỏi mặt đường, rà xe theo danh mục, rồi mới quyết định đi tiếp hay gọi cửa hàng.
Soát người trước, dù thấy mình không sao
Ngã một mình thường khiến ta phấn khởi nổi lên nhanh vì thấy “không đau lắm”. Nhưng cú va khi xe nằm nghiêng có thể tạo giật cơ vùng vai, cổ tay, hông mà chỉ nhức lên sau vài giờ. Ngồi dậy từ từ, xoay nhẹ cổ, xoay hai vai, gập thẳng từng ngón tay, đứng lên thử mà không cần lấy đà. Nếu một khớp nào nhói rõ khi chịu lực, hoặc đầu óc choáng váng khó tập trung, đó là tín hiệu không nên lên xe tiếp ngay, kể cả khi xe không xước.
Soát nhanh ba vùng dễ rách da: khuỷu tay, đầu gối, phần hông tiếp xúc quần. Vết xước choáng chỗ thì cần rửa bằng nước sạch và che lại, còn rách sâu chảy máu nhiều thì ưu tiên gọi người giúp trước khi lo tới xe. Một điều nên nhớ: cảm giác nóng rát do xước da thường chỉ dội lên sau cú sốc ban đầu, nên đừng vì hai phút đầu “vẫn ổn” mà vội bỏ qua bước này.
Đưa xe vào chỗ an toàn trước khi mày mò
Xe nằm giữa khúc cua là xe nằm ở góc mù của mọi người đi sau. Bước hai luôn là dời xe: nhấc hoặc lết xe vào sát mép phải, dựng chống chân, và đứng về phía trong lề so với xe. Nếu xe còn nổ, tắt máy trước khi dời để khỏi bị côn phanh đè nhầm. Khúc cua trơn thường có mạt đá hoặc cát tích ở mép trong, nên chọn điểm dừng tránh luôn vệt đó để khỏi ngã lần thứ hai khi đứng dậy.
Chỉ khi xe đứng vững và bạn đã ra khỏi mặt đường, mới quay lại nhìn mặt đường: có vệt cát, vũng dầu, miệng cống hở, hay mạt lá gây trượt hay không. Chụp một tấm ảnh ghi lại nguyên nhân có thể thấy được này, vì nó là bằng chứng hữu ích nhất khi mô tả sự cố cho cửa hàng sau đó.
Sau khi ngã xe một mình kiểm tra xe theo danh mục: tay lái, phanh, đèn, lốp
Thứ nhất, tay lái. Đứng trước xe, kẹp bánh trước giữa hai đầu gối, xoay nhẹ ghi đông sang trái sang phải: tay lái vẫn chỉ cho phép xoay theo trục phuộc, còn ghi đông bị lỏng lệch hẳn một góc so với trước là dấu cổ lái bị giật. Nhấc nhẹ đầu xe dập xuống vài lần nghe tiếng lục cục của phuộc. Sau cú ngã nghiêng, hai lỗi này hay gặp nhất trên xe thuê đã dùng lâu.
Thứ hai, phanh. Bóp phanh trước, phanh sau tại chỗ: đòn phanh vẫn chắc, hành trình không sâu bất thường. Xe số thì nhấn bàn đạp phanh sau xem có chạm đất không. Thứ ba, đèn. Bật điện thử: đèn pha, đèn phanh, xi nhan trước sau đều sáng, không nứt vỏ đèn. Sau cú ngã phía trước, cụm đèn pha dễ nứt mép mà ban ngày không nhìn ra, nên rà bằng tay theo viền đèn. Thứ tư, lốp và vành. Xoay bánh trước một vòng nhìn khe lốp và vành: vành cong nhẹ sẽ làm khe lúc rộng lúc hẹp, lốp trượt khỏi vành sẽ thấy mép lốp tách ra. Bóp lốp bằng tay xem non quá không.
Cuối cùng, nhìn thoáng quanh thân xe: gác chân có bị cong, che nồi có va móp, cốp có khít, gương còn nguyên không. Gương cũng đáng rà kỹ: sau cú ngã, gương thường bị lệch góc nhìn trước khi gãy thật, và một chiếc gương lệch sẽ khiến bạn bỏ sót xe phía sau suốt quãng đường còn lại của kỳ thuê.
Mỗi mục xước hoặc móp đều nên chụp lại, kể cả khi bạn thấy nhỏ, vì đó chính là những gì sẽ bị đối chiếu khi trả xe.
Quyết định: chạy tiếp hay gọi cửa hàng
Nếu bốn hạng mục trên đều đạt, cơ thể bạn cũng gồng nắn được, thì một vòng chạy thử thật chậm sát lề sẽ trả lời câu cuối: xe giữ thẳng, không kêu đục đục, phanh gọn, không rung bất thường ở tay lái, thì có thể đi tiếp chậm tới điểm hẹn gần nhất. Nhưng nếu một trong các dấu sau xuất hiện, dừng và gọi cửa hàng: tay lái lệch hẳn so với trục phuộc; đòn phanh đi sát tay lái; đèn phanh hoặc xi nhan không sáng; lốp non nhanh hoặc vành cong rõ; hoặc bạn tự thấy vai, cổ tay nhói khi cầm ga.
Khi nhắn cửa hàng, kể đúng diễn biến: ngã một mình ở đâu, do vệt cát hay mặt đường, đã soát những gì, xe hiện còn đi được không, và đề nghị xe thay thế hoặc người ra xác nhận tình trạng xe. Kèm theo các tấm ảnh đã chụp ở hiện trường và các vết xước. Quy trình báo sự cố đầy đủ, kèm cách ghi lại hiện trường làm bằng chứng, đã được tóm lược trong trang sự cố khi thuê xe, nên bám theo đó để quyền của bạn trong hợp đồng được giữ trọn.
Gắn với kỳ thuê: hai thói quen phòng từ đầu
Thứ nhất, vào cua chậm hơn bạn nghĩ, nhất là khúc cua lạ: mọi vệt cát, vũng dầu, mạt đá thường nằm đúng đoạn mình hay bóp ga nhất. Thứ hai, ngay khi nhận xe, rà nhanh tay lái và đèn theo đúng danh mục trong trang nhận xe & trả xe, để có mốc chuẩn so sánh sau mọi cú va: một cổ lái vốn đã rơ từ trước và một cổ lái rơ do cú ngã là hai chuyện hoàn toàn khác về trách nhiệm. Còn ai đang tìm hiểu tổng quan các dòng xe và chủ đề cho kỳ thuê tại Hà Nội, trang thuê xe máy gom đầy đủ thông tin từ lúc chọn xe tới lúc trả xe.