Từ xe điện chuyển sang xe số là bước nhiều người gặp khi thuê xe ở Hà Nội sau thời gian quen xe máy điện hoặc xe đạp điện: bạn đã quen vặn ga là xe đi ngay, im lặng, không có số, rồi ngồi lên xe số thì mọi thứ khác đi. Bài nói những điều khác biệt cần làm quen trước tiên: ga không bốc tức thì, cần số bằng chân trái, số mo, cách xuất phát êm ở số 1 và cách dừng hẳn. Đây là mô tả chung, không thay hướng dẫn của hãng và thợ.
Bài không biết bạn quen loại xe điện nào, không biết xe số bạn thuê thuộc đời nào và không nêu thông số kỹ thuật. Điều bài giúp được là những khác biệt nhìn thấy và cảm nhận được khi lái.
Từ xe điện chuyển sang xe số: năm điều cần làm quen trước tiên
Nếu bạn chỉ nhớ năm điều, hãy nhớ những điều này:
- Ga không phản ứng tức thì như xe điện. Xe số cần máy đạt vòng quay phù hợp và cần phối hợp với số.
- Có cần số bằng chân trái. Bạn phải đạp để lên số và xuống số, không chỉ vặn ga.
- Có số mo. Đó là vị trí xe không truyền lực xuống bánh sau, dùng khi dừng và khi nổ máy.
- Có tiếng máy và độ rung. Xe số không im lặng, và tiếng máy là thứ giúp bạn biết khi nào nên đổi số.
- Dừng hẳn bằng cách về số mo. Không phải chỉ buông ga và bóp phanh.
Xe điện thường có phản ứng ga rất nhanh và không có chuyện chọn số; ngồi lên xe số, bạn cần tập thao tác mới. Bài không nêu xe nào khác xe nào; chỉ nêu những điều người từng đi xe điện hay thấy lạ.
Ga không bốc tức thì: vặn ga êm và nghe tiếng máy
Điều đầu tiên nhiều người thấy khác là cảm giác ga. Trên xe điện, vặn ga thường cho phản ứng gần như ngay. Trên xe số, phản ứng phụ thuộc vào số đang vào và vòng quay máy, nên bạn cần vặn ga êm, đều, không giật.
Hãy lắng nghe tiếng máy. Tiếng máy gào mà xe không tăng tốc có thể là đang ở số quá thấp so với tốc độ; tiếng máy ì, nặng nề có thể là đang ở số quá cao. Xe số không có đồng hồ vòng tua nên tai là công cụ chính; bài xe số không có đồng hồ vòng tua: nghe tiếng máy và cảm độ rung để biết lúc nào lên số nói kỹ về chuyện này. Bài không nêu vòng tua cụ thể vì tùy xe.
Cần số bằng chân trái: đạp lên, đạp xuống và số mo
Cần số trên xe số phổ thông nằm ở bên trái, chân trái điều khiển. Kiểu phổ biến: mũi giày đạp xuống để lên số, gót hoặc mũi giày nhấc lên để xuống số; cách chính xác tùy xe, hãy hỏi tiệm lúc nhận xe. Số mo nằm giữa số 1 và số 2 hoặc dưới số 1 tùy xe; bài không biết xe bạn thuộc kiểu nào.
Lúc đầu, đạp một nhịp dứt khoát, đủ hành trình, rồi buông chân khỏi cần. Đừng tì mũi giày lên cần khi đang chạy vì dễ lỡ số và làm mòn giày. Với người quen xe điện không có cần số, đây là động tác lạ nhất, nên hãy tập ở chỗ rộng trước khi ra đường lớn.
Xuất phát êm ở số 1: phanh, số, nhả phanh, ga
Xuất phát trên xe điện chỉ là vặn ga. Với xe số, bạn làm theo thứ tự:
- Máy nổ đều, đèn N sáng, bạn đang giữ phanh.
- Đạp cần số vào số 1 bằng một nhịp dứt khoát.
- Nhả phanh từ từ trong khi vặn ga nhẹ và đều.
- Tăng ga dần khi xe bắt đầu lăn, đừng rồ ga rồi mới nhả phanh.
- Lên số khi xe đã đủ tốc độ, theo tiếng máy chứ không theo thói quen.
Nếu xe chồm hoặc giật khi nhả phanh, thường là do vặn ga quá tay hoặc nhả phanh quá nhanh. Hãy dừng lại, về số mo và làm lại chậm hơn. Bài xe số giật cục khi vào số: chỉnh lại từng bước có thêm gợi ý từng bước.
Dừng hẳn: về số mo, giữ phanh
Trên xe điện, dừng chỉ cần buông ga và bóp phanh. Trên xe số, khi sắp dừng lâu, bạn đưa xe về số mo. Giảm tốc từ xa, bóp phanh dần, xuống số thấp khi tốc độ còn lại thấp, rồi dừng và đưa về số mo khi đã đứng yên, nhìn đèn N trên bảng đồng hồ.
Khi chờ đèn hoặc dừng ngắn trong dòng xe, để máy nổ ở số mo và giữ phanh. Chuyện chờ đèn ở số mo hay giữ số 1 được nói trong bài dừng đèn đỏ bằng xe số: về số mo hay giữ số 1 chờ đèn xanh. Khi đã đỗ xe và rời xe, bạn mới tắt máy, dựng chân chống và khóa cổ.
Tiếng máy và độ rung: không phải lúc nào cũng báo lỗi
Xe điện êm nên người quen thường hơi bất ngờ trước tiếng máy xe số. Tiếng nổ đều, rung nhẹ là điều bình thường ở nhiều xe số. Điều đáng chú ý là thay đổi bất thường: tiếng gõ lạ, rung mạnh hơn, mùi khét hay xe giật cục.
Ngoài ra, xe số có ống xả nóng khi máy chạy; bạn nên tránh để chân hoặc đồ chạm vào đó. Với người quen xe điện không có ống xả, đây là điểm mới cần nhớ khi dừng và khi xuống xe.
Tập ở chỗ rộng trước khi ra đường lớn
Cách học nhanh nhất là tập có kế hoạch. Dành một lúc ở sân hoặc đoạn đường vắng gần tiệm để làm đi làm lại: nổ máy, vào số 1, xuất phát, lên số 2, xuống số, dừng, về số mo. Làm vài lần cho đến khi tay chân quen, rồi mới ra đường lớn hay vào dòng xe đông.
Đừng tập ở ngã tư đông hay giữa phố cổ Hà Nội, nơi một lần chết máy hay chồm xe có thể làm chậm cả dòng xe. Nếu bạn thấy chưa quen sau vài lần tập, nói với tiệm và hỏi có thể đổi sang loại xe phù hợp hơn không; tiệm trả lời thế nào là điều xác nhận trực tiếp.
Nói với tiệm lúc nhận xe: bạn quen xe điện
Khi nhận xe, hãy nói thật với nhân viên rằng bạn quen xe điện và chưa quen xe số. Nhờ nhân viên làm mẫu: nổ máy, vào số 1, xuất phát, đổi số, dừng, về số mo. Sau đó bạn tự thử lại ở chỗ rộng gần tiệm và hỏi những điều bạn thấy lạ.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Tiệm có hướng dẫn thêm, có xe phù hợp cho người mới hay không, chi phí ra sao: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp. Gọi khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục xe số và trang xe máy, cùng bài quen xe máy điện, lần đầu lái xe tay ga chạy xăng.
Tóm lại
Từ xe điện chuyển sang xe số thì làm quen năm điều: ga không bốc tức thì, cần số bằng chân trái, số mo, tiếng máy và độ rung, và dừng hẳn bằng số mo; tập xuất phát êm ở số 1 ở chỗ rộng và nói thật với tiệm khi nhận xe. Xem thêm chuyên mục xe số và trang xe máy.