Đèn pha cos xe tay ga là thứ nhiều khách thuê chỉ để ý tới khi trời đã tối và xe đã lăn bánh: đang chạy trên đoạn đê vắng thì thấy đèn soi quá gần, hoặc đang đi trong phố thì xe ngược chiều nháy đèn liên tục vì mình để pha. Xe ga khác xe số ở chỗ tay trái không bận bóp côn, nên cụm công tắc bên trái gần như dành riêng cho đèn, xi nhan và còi. Bài này giúp bạn tìm đúng công tắc, hiểu khi nào dùng chế độ nào và nháy pha sao cho người khác hiểu ý mình.
Đèn pha cos xe tay ga: công tắc nằm ở đâu
Trên phần lớn xe tay ga phổ thông cho thuê ở Hà Nội, các nút điều khiển đèn nằm ở cụm công tắc bên trái tay lái, ngay dưới ngón cái khi bạn nắm tay phanh trái. Cụm này thường có ba bốn thứ xếp theo chiều dọc:
- Lẫy chuyển pha cos: một công tắc gạt lên xuống. Thông thường gạt về một phía là đèn pha (chiếu xa), phía còn lại là đèn cos (chiếu gần). Ký hiệu in cạnh lẫy là hình bóng đèn với các tia thẳng ngang cho pha và tia chúc xuống cho cos.
- Công tắc xi nhan: gạt trái phải, ấn vào giữa để tắt.
- Nút còi: nút bấm to, thường nằm thấp nhất.
- Nút nháy pha: có ở một số đời xe, đặt ở mặt trước cụm công tắc, chỗ ngón trỏ chạm tới. Đời không có nút này thì nháy bằng cách gạt nhanh lẫy pha cos.
Nhiều xe tay ga đời mới để đèn tự sáng khi nổ máy và không có công tắc tắt đèn. Vì vậy việc của bạn chủ yếu là chọn pha hay cos, chứ không phải nhớ bật đèn.
Vị trí và ký hiệu có thể khác nhau giữa các mẫu xe, nên cách chắc nhất là thử ngay lúc nhận xe: nổ máy, đứng trước một bức tường hoặc cửa cuốn, gạt lẫy qua lại và nhìn vệt sáng lên cao xuống thấp. Quy trình kiểm tra đèn lúc nhận xe được viết riêng trong bài kiểm tra đèn pha, đèn cốt và đèn hậu xe thuê. Nếu bạn quen xe số, cách sắp xếp công tắc bên đó hơi khác, xem bài công tắc trên tay lái xe số.
Khi nào để cos, khi nào bật pha
Một nguyên tắc dễ nhớ: mặc định để cos, chỉ bật pha khi đường tối và phía trước không có ai.
Trong phố: gần như luôn để cos
Trong nội thành có đèn đường, đèn cửa hàng, xe cộ đông, đèn cos đã đủ cho bạn thấy mặt đường và cho người khác thấy bạn. Bật pha trong phố không giúp nhìn rõ hơn bao nhiêu, nhưng chiếu thẳng vào mắt người đi ngược chiều, người đi bộ sang đường và cả gương chiếu hậu của xe phía trước. Ở những đoạn phố hẹp như quanh hồ Hoàn Kiếm hay các phố nhỏ ở Tây Hồ, một chiếc xe để pha có thể làm cả dòng người khó chịu.
Đường tối ven đô: bật pha có chừng mực
Ra khỏi phố, nhiều đoạn chỉ còn ánh đèn xe. Trên đường đê Long Biên về phía Ngọc Thụy, Thạch Bàn hay các đường làng ở Gia Lâm, Đông Anh, đèn cos chỉ soi được một khoảng ngắn trước bánh. Lúc đó bật pha giúp bạn thấy sớm ổ gà, mép đường đất, người đi xe đạp không đèn. Nhưng hãy coi pha là chế độ tạm thời, giữ ngón cái gần lẫy để về cos ngay khi cần.
Đường lớn có dải phân cách
Trên trục rộng như đường Võ Nguyên Giáp đi về phía sân bay Nội Bài, xe máy chạy phía bên phải, ô tô và xe tải chạy nhanh bên trong. Phần lớn đoạn có đèn đường, cos là đủ. Bật pha ở đây ít khi cần, và dễ làm chói người đi trước qua gương.
Về cos để không làm chói xe ngược chiều
Mắt người đi ngược chiều cần vài giây để hồi lại sau khi bị đèn pha chiếu thẳng vào. Trong vài giây đó, họ có thể không thấy bạn, không thấy mép đường. Vì vậy về cos đúng lúc là chuyện an toàn cho cả hai bên, không chỉ là phép lịch sự.
Các thời điểm nên chuyển về cos:
- Khi thấy đèn xe ngược chiều xuất hiện ở phía xa, nhất là trên đường hai chiều không có dải phân cách.
- Khi bám sau một xe khác ở khoảng cách gần, để đèn không rọi vào gương và lưng người lái phía trước.
- Khi vào khúc cua, lên dốc cầu hoặc đỉnh dốc đê, nơi xe bên kia có thể bất ngờ hiện ra.
- Khi đi qua khu dân cư, chợ đêm, quán ăn ven đường, nơi nhiều người đi bộ.
Sau khi xe ngược chiều đi qua hẳn, bạn mới bật pha lại nếu đường vẫn tối. Nếu chính bạn bị chói vì người kia không chịu về cos, đừng nháy pha đáp trả. Hãy giảm ga, nhìn xuống mép phải đường và giữ làn, như hướng dẫn trong bài đèn pha xe ngược chiều chói mắt trên đường tối.
Nháy pha xin vượt: làm sao cho người phía trước hiểu
Ban đêm, nháy đèn là cách báo hiệu xin vượt dễ hiểu hơn bấm còi, và đỡ làm phiền khu dân cư. Cách làm:
- Giữ khoảng cách đủ xa với xe phía trước, chưa lấn sang làn bên.
- Nháy hai lần ngắn: bấm nút nháy pha, hoặc gạt nhanh lẫy từ cos lên pha rồi về cos. Đừng giữ pha liên tục, người phía trước sẽ chỉ thấy chói chứ không hiểu ý.
- Bật xi nhan trái và quan sát gương xem phía sau có ai đang vượt mình không.
- Chờ người phía trước nhường, thấy đủ khoảng trống mới tăng ga vượt, rồi tắt xi nhan.
Đừng nháy pha liên tục để ép người khác tránh, nhất là với xe đạp, người đi bộ hay xe máy chở hàng cồng kềnh. Ở chiều ngược lại, khi có xe ngược chiều nháy đèn với bạn, hãy kiểm tra xem mình có đang để pha không, có thể họ đang nhắc bạn về cos.
Thói quen nhỏ cho người thuê xe đi tối
- Thử lẫy pha cos ngay tại chỗ nhận xe cho tay quen vị trí, trước khi ra đường tối.
- Lau mặt đèn nếu xe vừa đi qua đoạn đường bụi hay mưa, đèn bẩn làm vệt sáng tỏa mờ và chói hơn.
- Không treo túi, áo mưa che trước đầu xe, vật che làm lệch vệt sáng.
- Chở nặng phía sau thì để ý góc đèn, đầu xe nhẹ có thể làm vệt cos chếch lên, dễ làm chói người đối diện.
- Thấy đèn yếu, chớp tắt hay một chế độ không sáng, báo tiệm ngay thay vì cố đi tiếp. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; việc xử lý cụ thể hãy hỏi rõ trực tiếp.
Tóm lại
Đèn cos là chế độ mặc định, pha chỉ dành cho đoạn đường tối không có ai phía trước, và nháy pha là lời xin vượt ngắn gọn chứ không phải để ép người khác. Nắm vị trí công tắc đèn xe tay ga trước khi trời tối sẽ giúp bạn đi đêm nhàn hơn. Xem thêm các bài trong chuyên mục xe tay ga và trang tổng hợp xe máy.