Bạn thuê xe máy điện và tự sạc ở phòng trọ, ở khách sạn hay nhà người quen. Một tối, lúc cắm phích vào xe, bạn thấy cổng sạc xe máy điện bị lỏng, phích cắm lắc nhẹ là đèn sạc tắt rồi lại sáng. Hoặc sáng ra rút sạc, bạn ngửi thấy mùi nhựa khét và thấy một vệt đen quanh chân cắm. Cổng sạc là nơi dòng điện lớn đi qua hàng giờ liền, nên một tiếp xúc kém có thể nóng dần lên mà không ai để ý. Bài này tập trung vào đúng cái lỗ cắm trên thân xe hoặc khối pin, và những gì nên làm trong vài phút đầu khi thấy nó có vấn đề.
Vì sao cổng sạc xe máy điện bị lỏng lại đáng lo
Khi phích cắm khít, dòng điện đi qua một mặt tiếp xúc rộng và đều. Khi cổng sạc lỏng, chân cắm chỉ chạm vào thành lỗ ở vài điểm nhỏ. Cùng một dòng điện phải chui qua chỗ hẹp hơn, nên chỗ đó nóng lên. Nóng làm bề mặt kim loại bị oxy hóa, tiếp xúc càng kém, và vòng lặp đó tiếp diễn qua từng đêm sạc.
Kết quả bạn nhìn thấy được thường theo thứ tự: phích cắm lỏng, sạc chập chờn, vỏ nhựa quanh cổng ấm hơn bình thường, rồi xuất hiện vết sạm, mùi khét, nhựa biến dạng. Đến lúc ngửi thấy mùi thì tiếp điểm thường đã hỏng.
Nước làm mọi thứ tệ hơn. Một giọt nước mưa đọng giữa hai chân cắm có thể gây chập, làm gỉ chân cắm và khiến vòng lặp nóng lên đi nhanh hơn.
Dấu hiệu nhận biết: nhìn, sờ, ngửi và nghe
Không cần dụng cụ, chỉ cần quan sát mỗi lần cắm và rút sạc.
Nóng bất thường
Cục sạc ấm lên là bình thường, nhưng nhựa quanh cổng sạc trên xe thì không nên nóng rõ rệt. Sau khoảng nửa giờ sạc, áp mu bàn tay gần vỏ nhựa quanh phích (không chạm vào chân kim loại). Nếu thấy nóng tới mức không muốn giữ tay lâu, hãy coi đó là dấu hiệu đầu tiên.
Mùi khét
Mùi nhựa cháy hoặc mùi khét như dây điện chập là dấu hiệu rõ ràng nhất. Nếu mùi mạnh lên khi bạn lại gần xe, đó là từ xe hoặc bộ sạc.
Vết đen và cháy xém
Đầu sạc xe điện cháy xém thường để lại vệt đen quanh một hoặc hai chân cắm, nhựa xung quanh ngả nâu, đôi khi hơi chảy hoặc phồng. Hãy nhìn cả hai phía: lỗ cắm trên xe và mặt phích của bộ sạc.
Sạc chập chờn
Đèn báo trên cục sạc hoặc trên đồng hồ xe nhảy qua lại giữa trạng thái đang sạc và không sạc, nhất là khi bạn chạm nhẹ vào dây. Đừng cố tìm góc cắm để đèn sáng ổn định rồi để đó cả đêm.
Lỏng khi cắm
Phích vào lỏng, tự tuột khi dây hơi căng, hoặc phải nghiêng, ghì một góc mới nhận sạc. Đây là giai đoạn sớm nhất, cũng là lúc nên báo cửa hàng nhất.
Cổng sạc xe điện bị ướt: những lúc dễ gặp ở Hà Nội
Những lúc cổng sạc dễ dính nước mà người thuê không để ý:
- Mưa rào mùa hè. Xe để ngoài sân hoặc vỉa hè trong một trận mưa to, nắp che cổng sạc không đóng kín.
- Lội qua đoạn ngập. Sau mưa lớn, nước bắn lên cao hơn bạn nghĩ.
- Rửa xe. Vòi xịt mạnh hướng thẳng vào khu vực cổng sạc.
- Mùa nồm. Trời nồm ẩm cuối đông đầu xuân, hơi nước đọng trên mọi bề mặt kim loại kể cả trong nhà.
Quy tắc đơn giản: không cắm sạc khi cổng hoặc phích còn ướt. Lau bên ngoài bằng khăn khô, mở nắp cho thoáng và để xe ở nơi khô ráo, có mái che cho đến khi khô hẳn. Không sấy nóng sát cổng, không xịt dung dịch lạ vào lỗ. Chưa chắc đã khô thì báo cửa hàng thay vì cắm thử. Những ảnh hưởng khác của mùa ẩm lên pin được nói trong bài xe máy điện trời nồm ẩm.
Dừng sạc đúng thứ tự khi thấy dấu hiệu
Khi phát hiện một trong các dấu hiệu trên trong lúc đang sạc, làm theo thứ tự này:
- Rút phích ở ổ tường trước. Đây là bước quan trọng nhất. Ngắt nguồn từ phía ổ điện, không phải từ phía xe.
- Không giật phích ra khỏi xe ngay. Phích có thể đang nóng, nhựa có thể đã mềm. Để vài phút cho nguội rồi mới tháo, tay cầm vào vỏ nhựa, không kéo dây.
- Đẩy xe ra chỗ thoáng nếu còn mùi hoặc khói. Tránh xa rèm, thùng giấy, xe khác. Nếu thấy khói nhiều hoặc lửa, rời khỏi khu vực và gọi người hỗ trợ, đừng tự dập bằng nước.
- Chụp ảnh cổng sạc và phích. Ảnh rõ nét giúp cửa hàng biết ngay tình trạng.
Trường hợp pin cũng nóng, phồng hoặc có mùi, đọc thêm bài pin xe điện nóng bất thường, phồng hoặc có mùi lạ để biết cách xử lý phần pin.
Những việc không nên tự làm
Dù đang cần xe sáng hôm sau, với cổng sạc hãy tránh:
- Bẻ hay nắn chân cắm cho khít hơn. Chân cắm có thể nứt, gãy bên trong.
- Chèn giấy bạc, băng keo hay bất cứ thứ gì vào lỗ để phích đỡ lỏng.
- Cạo vết cháy xém bằng dao, giấy nhám. Lớp kim loại bên dưới bị mòn thêm, tiếp xúc càng kém.
- Thử bộ sạc khác cho cổng đã có dấu hiệu cháy. Vấn đề nằm ở cổng, đổi sạc không giải quyết được, còn có thể làm hỏng luôn bộ sạc mới.
Sửa cổng sạc cần thợ có linh kiện đúng loại; tự sửa vừa nguy hiểm vừa khiến việc tìm nguyên nhân khó hơn.
Báo cửa hàng: nói gì cho nhanh
Nhắn qua Zalo hoặc gọi theo số đã lưu khi nhận xe, gửi kèm ảnh và mô tả ngắn:
- Dấu hiệu bạn thấy: lỏng, mùi khét, vết đen, chập chờn hay dính nước.
- Lúc nào: đang sạc, vừa rút sạc, hay sau khi đi mưa.
- Xe đang ở đâu và mức pin còn lại.
Cửa hàng sẽ hướng dẫn bạn đi tiếp với mức pin hiện có, mang xe qua tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, hay hẹn đổi xe. Cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00, việc giao nhận xe chỉ trong khung giờ này, thời gian và chi phí xác nhận trước. Nếu phát hiện vào nửa đêm ở Cầu Giấy hay Tây Hồ, hãy để xe ở chỗ an toàn, không sạc nữa, và nhắn trước để sáng ra được xử lý sớm.
Phòng tránh trong suốt kỳ thuê
- Mỗi lần cắm, nhìn vào lỗ cắm vài giây, chỉ cắm khi khô và sạch.
- Cắm thẳng cho phích vào hết, rút bằng tay cầm vào vỏ phích.
- Đóng nắp che cổng sạc sau mỗi lần sạc và trước khi đi mưa.
- Dùng đúng bộ sạc đi kèm xe, cắm vào ổ tường chắc chắn. Cách kiểm tra bộ sạc có ở bài bộ sạc đi kèm xe máy điện thuê, còn chuyện ổ điện và dây nối có ở bài ổ cắm, dây nối và ổ chia điện.
Tóm lại, khi thấy cổng sạc lỏng, cháy xém hay ướt, rút điện ở ổ tường trước, để nguội, chụp ảnh và báo cửa hàng, đừng tự sửa. Xem thêm các bài về xe điện ở mục xe máy điện và chuyên mục xe máy.