Bạn thuê xe máy điện để đi làm hoặc đi chơi ở Hà Nội, rồi một sáng mở điện thoại thấy bản đồ chất lượng không khí chuyển sang màu cam, màu đỏ. Câu hỏi lúc đó rất thực tế: đi xe điện ngày ô nhiễm thì nên chuẩn bị gì, đi giờ nào và chọn đường nào cho đỡ hít khói. Xe điện không có ống xả, nhưng người lái vẫn ngồi giữa dòng xe xăng, xe buýt, xe tải, nên phần lớn khói bụi bạn hít là của xe xung quanh. Bài này đi theo góc của người lái xe điện thuê: tận dụng lợi thế của xe điện và tránh những cái bẫy riêng của nó.
Đi xe điện ngày ô nhiễm: điều gì khác so với xe xăng
Xe không tự thải khói, nhưng bạn vẫn ngồi ngang tầm ống xả. Chiều cao người ngồi trên xe máy điện gần như bằng ống xả của xe buýt và xe tải chở hàng.
Xe chạy êm nên dễ quên mình đang ở sát xe lớn. Nhiều người có xu hướng bám đuôi xe phía trước vì xe điện tăng tốc nhẹ nhàng. Giữ khoảng cách xa hơn bình thường vừa an toàn, vừa bớt hít khói.
Quãng đường bị giới hạn bởi pin. Tránh đường đông, đi vòng qua đường ven hồ nghe hay, nhưng mỗi lần vòng là thêm vài cây số. Nếu chưa rõ xe của mình đi được bao xa sau một lần sạc, đọc bài quãng đường một lần sạc của xe máy điện trước khi lên tuyến vòng.
Xem chỉ số chất lượng không khí trên ứng dụng thế nào cho có ích
Phần lớn ứng dụng thời tiết và ứng dụng đo không khí phổ biến đều hiển thị chỉ số theo thang màu: xanh là tốt, vàng là trung bình, rồi cam, đỏ, tím tăng dần mức độ xấu. Không cần nhớ con số, chỉ cần nhớ màu và khuyến cáo đi kèm trong ứng dụng.
- Xem trạm đo gần tuyến đi, không chỉ trạm gần nhà. Số liệu từng điểm đo có thể chênh nhau. Đi từ Long Biên sang Cầu Giấy thì nhìn cả hai đầu.
- Xem xu hướng theo giờ. Nhiều ứng dụng có biểu đồ dự báo trong ngày. Nếu thấy chỉ số đang giảm dần về trưa, lùi chuyến đi không gấp một vài tiếng là đáng.
- Coi số liệu là tham khảo. Mỗi nguồn đo và tính khác nhau; dùng nó để quyết định đi sớm hay muộn, không phải để lo thêm.
Khẩu trang đi xe máy ở Hà Nội: chọn loại lọc bụi mịn và đeo cho kín
Khẩu trang vải mỏng chỉ cản được bụi to và giọt bắn. Ngày không khí xấu, điều đáng quan tâm là bụi mịn, thứ đi qua khẩu trang vải dễ dàng. Nên chọn khẩu trang có lớp lọc bụi mịn ghi rõ trên bao bì.
Đeo đúng quan trọng không kém chọn đúng:
- Bóp thanh kim loại trên sống mũi cho ôm sát, không để hở hai bên cánh mũi.
- Kéo phần dưới phủ hết cằm. Khẩu trang hở hai má thì không khí đi đường vòng, lớp lọc gần như vô dụng.
- Mang thêm một chiếc dự phòng trong cốp xe. Khẩu trang ẩm hơi thở hay dính mưa phùn sẽ kém hiệu quả.
Người đeo kính cận thường bị mờ kính khi đeo khẩu trang kín. Ép mép trên khẩu trang xuống dưới gọng kính. Ai có bệnh hô hấp, tim mạch hay đang mang thai nên hỏi bác sĩ của mình về việc ra đường những ngày này; khẩu trang giúp giảm bớt, không thay được lời khuyên y tế.
Chọn giờ đi: lệch khỏi đỉnh khói và những lúc lặng gió
Kinh nghiệm chung của người đi đường ở Hà Nội là không khí thường nặng hơn vào sáng sớm và buổi tối mùa đông, nhất là những hôm trời lặng gió, sương đục, khói bụi như bị giữ sát mặt đất. Đây là quan sát chung, không phải quy luật cố định.
- Tránh trùng giờ cao điểm xe cộ. Khói xả nhiều nhất là lúc dòng xe đứng yên. Lệch khỏi khung tắc chừng nửa tiếng đã đỡ nhiều.
- Gom việc lại một chuyến. Gộp mua đồ, gửi đồ, ăn trưa vào một vòng đi.
- Ngày gió mùa về, không khí thường thoáng hơn. Nếu lịch linh hoạt, dồn các chuyến xa vào những hôm trời có gió.
Mùa đông còn ảnh hưởng tới pin: trời lạnh, pin thường hụt quãng đường hơn ngày ấm. Sáng rét và mù, đừng chọn tuyến vòng dài khi pin sát nút.
Chọn đường ít khói: ven hồ, ít xe tải, ít điểm dừng
Không có con đường nào ở nội thành hoàn toàn sạch, nhưng có những tuyến đỡ hơn rõ rệt.
Ven hồ. Đường Thanh Niên giữa Hồ Tây và hồ Trúc Bạch, các đoạn ven Hồ Tây phía Nguyễn Đình Thi, hay quanh hồ Hoàn Kiếm đều thoáng hơn các trục chính cùng khu vực.
Tránh trục nhiều xe tải và xe khách. Các đường vành đai, các trục ra cửa ngõ thành phố và quanh bến xe thường đông xe lớn. Hai lựa chọn chênh nhau không nhiều thì đi phố nội bộ.
Từ Long Biên sang trung tâm, cân nhắc cầu Long Biên. Cầu này chỉ dành cho xe máy, xe đạp và đường sắt, không có ô tô hay xe tải chạy cùng, nên đỡ khói xả hơn so với chen giữa xe lớn. Mặt cầu hẹp và lồi lõm, nên đi chậm, giữ khoảng cách. Bài xe điện thuê có đi được dốc cầu Long Biên không nói rõ về đoạn dốc này.
Khi dừng đèn đỏ. Đừng đứng ngay sau đuôi xe buýt hay xe tải. Dịch sang làn bên cạnh hoặc lùi lại một khoảng, tránh xa luồng khói thổi ra.
Chuẩn bị xe và đồ trước khi ra đường ngày không khí xấu
- Sạc pin đầy từ tối hôm trước. Pin đủ mới yên tâm đi tuyến vòng ít khói.
- Kính mũ bảo hiểm sạch. Kính mũ che bớt gió bụi cho mắt.
- Áo khoác có thể giặt ngay.
- Nước uống và một chiếc khẩu trang thay.
Sau chuyến đi, rửa mặt, súc miệng và thay khẩu trang là đủ thành thói quen tốt.
Nếu bạn chỉ đi quanh quẩn nội thành, xe đạp điện cũng là lựa chọn nhưng người đạp phải gắng sức và thở sâu hơn; bài ngày Hà Nội ô nhiễm có nên đạp xe điện ngoài đường phân tích riêng cho loại xe đó. Còn phần thói quen chung khi đi xe máy xăng những ngày này có trong bài đi xe máy khi không khí ô nhiễm ở Hà Nội.
Kết lại
Ngày không khí xấu, chiếc xe điện thuê không làm bạn miễn nhiễm với khói bụi, nhưng cho bạn lợi thế: êm, không phải nổ máy chờ, dễ đi chậm trên tuyến thoáng. Đeo khẩu trang lọc bụi mịn cho kín, lệch giờ khỏi đỉnh tắc, chọn đường ven hồ và ít xe tải, sạc đầy pin trước khi đi vòng. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên mở từ 09:00 đến 21:00; muốn hỏi dòng xe điện nào hợp quãng đường của bạn, ghé trực tiếp hoặc nhắn trước. Xem thêm các bài trong mục xe máy điện và chuyên mục xe máy.