Mới đến Hà Nội, thuê một chiếc xe máy điện và mở ứng dụng bản đồ lên là cách đi lại tự nhiên nhất. Nhưng dẫn đường cho xe máy điện có vài điểm khác với xe xăng: tuyến ngắn nhất trên màn hình chưa chắc là tuyến hợp với một chiếc xe chạy bằng pin. Một con dốc cầu dài ngốn pin, một đoạn phố ngập sau mưa có thể khiến bạn phải dắt xe, và một con ngõ cụt buộc bạn quay đầu một chiếc xe nặng trong chỗ hẹp. Bài này nói cách dùng điện thoại để tránh ba thứ đó, và cách gắn, xem điện thoại sao cho an toàn.
Dẫn đường cho xe máy điện: chọn đúng chế độ trước tiên
Hầu hết ứng dụng bản đồ phổ biến ở Việt Nam, như Google Maps, có chế độ xe máy hoặc xe hai bánh bên cạnh ô tô và đi bộ. Hãy chọn chế độ này trước khi bấm bắt đầu. Ở chế độ ô tô, ứng dụng có thể dẫn bạn lên đường trên cao hoặc các tuyến xe máy không được đi; ở chế độ đi bộ, nó lại dẫn vào phố đi bộ hay lối mà xe không vào được.
Cần hiểu rõ giới hạn: ứng dụng coi xe máy điện như mọi xe máy khác. Nó không biết mức pin của bạn, không biết độ dốc ảnh hưởng thế nào tới quãng đường, và thông tin ngập nước nếu có thường chậm hơn thực tế. Vì vậy chế độ xe hai bánh là điểm xuất phát, phần còn lại do bạn tự xem trước. Các tình huống bản đồ chỉ đường sai như phố một chiều, phố cấm theo giờ hay rào thi công đã được nói kỹ trong bài dùng Google Maps chỉ đường cho xe máy ở Hà Nội; ở đây ta chỉ tập trung vào những gì riêng của xe điện.
Xem trước tuyến khi còn đứng yên
Thói quen quan trọng nhất là xem toàn bộ tuyến trên màn hình trước khi lăn bánh, không phải vừa đi vừa xem. Dành một hai phút ở chỗ để xe, phóng to bản đồ dọc tuyến và tự hỏi ba câu:
- Tuyến có qua cầu lớn hay cầu vượt dốc dài không?
- Tuyến có đi qua những phố hay ngập nếu trời vừa mưa to không?
- Đoạn cuối có rẽ vào ngõ nhỏ, ngõ sâu không?
Nếu có, kéo thử điểm trên tuyến sang đường khác, hoặc chọn một trong các tuyến thay thế mà ứng dụng gợi ý. Tuyến dài hơn vài phút nhưng bằng phẳng, đường rộng thường hợp với xe điện hơn.
Tránh dốc cầu dài khi pin không còn nhiều
Leo dốc dài là lúc xe điện hao pin nhanh nhất. Các cầu cho xe máy qua sông Hồng như Vĩnh Tuy, Nhật Tân, Chương Dương đều có đường dẫn lên khá dài; cầu Long Biên ngắn hơn nhưng mặt cầu hẹp và đông. Nếu pin còn đầy, qua những cầu này không đáng lo. Nếu pin đã xuống thấp, hãy cân nhắc:
- Có thật sự cần qua sông lúc này không, hay sạc thêm rồi mới đi.
- Chọn cầu có quãng dốc ngắn hơn trong các tuyến bản đồ gợi ý.
- Tránh những tuyến phải lên xuống nhiều cầu vượt liên tiếp trong nội đô.
Một lưu ý khác: ứng dụng ở chế độ ô tô có thể dẫn lên cầu Thanh Trì hay đường Vành đai 3 trên cao, nơi xe máy bị cấm. Chế độ xe hai bánh giúp tránh điều này, nhưng vẫn nên nhìn biển báo ở chân cầu. Cách giữ ga, giữ pin khi đã lên dốc có trong bài xe máy điện leo cầu vượt dốc dài.
Phố hay ngập sau mưa: chủ động đổi tuyến
Mùa mưa ở Hà Nội, sau một trận mưa lớn, một số phố trong nội đô đọng nước khá lâu. Những phố thường được nhắc tới trong các bản tin sau mưa lớn có thể kể đến Nguyễn Khuyến hay Phan Bội Châu, ngoài ra còn nhiều đoạn trũng khác tùy từng trận. Bản đồ điện thoại hầu như không cảnh báo kịp những chỗ này.
Với xe máy điện, đi vào nước sâu có rủi ro riêng với pin, động cơ và hệ thống điện. Nên sau mưa to:
- Xem lại tuyến trước khi đi, ưu tiên đường lớn, thoáng thay vì phố cũ thấp trũng hay ngõ sâu.
- Hỏi người ở chỗ trọ, lễ tân khách sạn xem đoạn nào gần đó hay ngập, vì người địa phương biết rõ hơn bất cứ ứng dụng nào.
- Thấy nước phía trước, dừng lại sớm và tìm đường vòng, đừng đi theo xe khác lội qua.
- Nếu đã chờ được, hãy chờ nước rút trong một quán nước ven đường.
Cách đánh giá một đoạn ngập nên vượt hay nên chờ được bàn trong bài chạy xe qua ngập nước sau mưa to ở Hà Nội.
Ngõ cụt và ngõ quá hẹp: dừng ở đầu ngõ trước
Bản đồ thường dẫn tới đúng số nhà, kể cả khi số nhà đó nằm sâu trong một ngõ ngoằn ngoèo ở Đống Đa hay Hai Bà Trưng. Xe máy điện thường nặng, quay đầu trong ngõ hẹp hay dắt lùi một quãng dài khá mệt.
Một vài mẹo:
- Khi bản đồ báo sắp rẽ vào ngõ, nhìn kỹ hình dạng ngõ trên màn hình lúc còn ở ngoài đường lớn. Ngõ nhiều nhánh, kết thúc cụt thì nên gửi xe ở đầu ngõ rồi đi bộ vào.
- Chuyển sang chế độ vệ tinh để xem ngõ rộng hay hẹp, có mái che, có bậc thềm hay không.
- Gọi trước cho chủ nhà hoặc người hẹn để hỏi chỗ để xe gần nhất.
Nếu lỡ đi vào ngõ cụt, hãy tắt chế độ chạy, xuống dắt xe quay đầu chậm rãi. Kỹ năng này được hướng dẫn trong bài quay đầu xe máy trong ngõ cụt.
Giá đỡ điện thoại và cách xem khi đang đi
Điện thoại cầm tay khi lái là nguy hiểm. Hãy gắn nó vào giá đỡ cố định trên tay lái hoặc cổ gương, kẹp chắc bốn góc, rung lắc không xê dịch. Khi nhận xe ở tiệm, bạn có thể hỏi xe có sẵn giá đỡ không.
Khi đã lên đường:
- Không thao tác trên màn hình khi xe đang chạy. Cần đổi tuyến, tìm điểm mới, hãy tấp vào lề, dừng hẳn rồi mới chạm.
- Chỉ liếc nhanh, giống như liếc đồng hồ, rồi trả mắt về mặt đường.
- Bật chỉ dẫn bằng giọng nói qua tai nghe một bên, để không phải nhìn màn hình nhiều.
- Để ý pin điện thoại. Bản đồ chạy liên tục tốn pin; mang theo sạc dự phòng nếu đi cả ngày.
Tóm lại
Dẫn đường bằng điện thoại cho xe máy điện thuê hiệu quả nhất khi bạn chọn chế độ xe hai bánh, xem trước tuyến lúc còn đứng yên để tránh dốc cầu dài, phố hay ngập và ngõ cụt, rồi để điện thoại trên giá cố định, không chạm khi đang đi. Nếu cần, tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên có thể hướng dẫn thêm khi bạn nhận xe trong giờ 09:00–21:00. Các bài khác về xe điện nằm ở mục xe máy điện, còn bài chung về xe máy ở chuyên mục xe máy.