Khách thuê xe ở tiệm hay hỏi tôi: qua đường cào bóc mặt nhựa xe máy cứ rung bần bật, tay lái như bị kéo sang hai bên, có phải xe hỏng không. Phần lớn trường hợp xe vẫn bình thường, thủ phạm là lớp mặt đường vừa bị cào đi đang chờ thảm lại. Bài này giải thích vì sao bánh xe lạng, cách giữ xe đi thẳng và cách qua mép chênh khi đổi làn trên các tuyến phố Hà Nội đang sửa.
Mặt đường cào bóc chờ thảm lại trông như thế nào
Khi sửa đường, đơn vị thi công thường cào bóc lớp nhựa cũ đã nứt, lún rồi mới rải lớp mới. Giữa hai bước đó, xe vẫn phải chạy trên lớp nền vừa cào, có chỗ một đêm, có chỗ vài ngày tùy tiến độ. Ở Hà Nội, việc này hay làm vào ban đêm để tránh giờ đông, nên sáng ra bạn có thể gặp cả đoạn phố quen đã đổi mặt.
Dấu hiệu nhận ra từ xa:
- Mặt đường xám bạc hoặc đen xỉn, sần sùi, mất vẻ mịn của nhựa cũ.
- Vô số rãnh nhỏ song song chạy dọc theo chiều xe đi, đều như vết răng lược.
- Vạch sơn biến mất, thay bằng cọc tiêu, biển báo công trường hoặc dây phản quang.
- Ranh giới giữa phần đã cào và chưa cào thành một bậc, chạy dọc theo làn hoặc cắt ngang đường.
- Nắp hố ga nhô cao hơn xung quanh vì lớp nhựa bao quanh đã bị lấy đi.
Vì sao tay lái rung và bánh xe lạng trên mặt cào bóc
Mặt đường cào bóc rung tay lái vì hai chuyện xảy ra cùng lúc. Các gờ nhỏ giữa những rãnh làm bánh xe nảy nhẹ liên tục, truyền lên tay thành rung rần rần, kèm tiếng lốp ù ù lạ tai. Đồng thời, bánh xe máy hẹp nên dễ bị một rãnh giữ lại rồi trượt sang rãnh bên cạnh, mỗi lần như vậy đầu xe lệch một chút và người lái thấy xe như đang bơi.
Cảm giác này rõ hơn khi lốp non hơi hoặc rãnh chạy hơi chéo so với hướng đi, xe nhẹ cũng rung rõ hơn xe nặng.
Điều cần nhớ: cảm giác lạng đáng sợ hơn mức nguy hiểm thật. Để yên thì xe tự giữ hướng chung. Rủi ro chỉ bắt đầu khi người lái hoảng, ghì chặt tay lái hoặc bóp phanh gấp giữa đoạn cào.
Đi đường cào bóc mặt nhựa xe máy: giữ tay lỏng, ga đều
Hãy làm theo thứ tự:
- Nới lỏng tay. Khuỷu tay hơi chùng, vai thả lỏng, để đầu xe tự dịch vài phân theo rãnh rồi tự về, đừng bẻ ngược từng lần.
- Ga đều, tốc độ vừa phải. Quá chậm thì xe càng chao, quá nhanh thì khó dừng.
- Nhìn xa. Mắt đặt vào chỗ muốn tới cách vài chục mét, không cúi nhìn bánh trước.
- Phanh sớm, nhẹ. Dùng cả hai phanh khi xe thẳng đứng; mạt nhựa còn sót làm quãng phanh dài hơn.
- Giãn khoảng cách. Xe phía trước có thể hất đá dăm hoặc phanh bất ngờ.
Nếu đầu xe vẫn lắc khi đã về đường phẳng, đó là chuyện khác, hãy đọc bài đầu xe máy lắc qua lại khi chạy nhanh trên đường thẳng để xử lý và kiểm tra xe.
Mép chênh giữa phần đã cào và chưa cào: chỗ dễ ngã nhất
Đường thường được cào theo từng làn, nên giữa hai phần có một bậc chạy dọc. Nếu bánh trước đi song song sát mép rồi chạm bậc ở góc quá nhỏ, nó trượt dọc theo thành bậc thay vì leo lên, đầu xe bị bẻ ngang rất nhanh. Kiểu ngã này giống khi bánh xe máy tụt khỏi mép đường bê tông hẹp, chỉ khác là bậc nằm ngay giữa phố đông.
Nguyên tắc giống khi gặp mặt đường hằn lún vệt bánh xe tải: chọn một bên và đi hẳn trong bên đó, đừng để bánh chạy lấp lửng trên mép.
Khi buộc phải đổi làn qua mép chênh
- Nhìn gương, ngoái nhanh qua vai, bật xi nhan sớm hơn thường lệ.
- Ước lượng độ cao bậc, bậc càng cao càng phải chậm.
- Cắt qua với góc lớn nhất có thể, gần vuông góc với mép, không trườn xiên dần sang.
- Giữ xe thẳng đứng, ga đều, không phanh lúc bánh trước chạm mép.
- Bánh sau qua hẳn rồi mới chỉnh hướng vào làn mới.
Bậc ngang ở đầu và cuối đoạn cào
Ở chỗ bắt đầu hoặc kết thúc đoạn cào, bậc thường chạy ngang đường. Giảm tốc từ trước, nhả phanh ngay trước khi bánh trước chạm bậc để giảm xóc làm việc, đi thẳng góc và giữ tay lỏng. Đi nhanh qua bậc ngang dễ làm người ngồi sau mất thăng bằng.
Nắp hố ga nhô cao, đá dăm và mặt cào khi trời ướt
Nắp hố ga nhô cao là mối nguy dễ bị bỏ qua nhất, không phải chỗ nào cũng có cọc tiêu và ban đêm rất khó thấy. Hãy tránh từ xa bằng một đường lượn nhẹ, đừng lách gấp khi đã sát. Trời mưa càng phải cẩn thận vì như bài về nắp cống và tấm thép che hố công trường đã nói, kim loại ướt gần như không có độ bám.
Mạt nhựa và đá dăm thường dồn về mép đường và chỗ rẽ. Ở ngã tư đang sửa, phanh xong trên đoạn thẳng rồi mới ôm cua, đừng vừa phanh vừa nghiêng xe.
Khi trời ướt, nước đọng trong rãnh nhỏ, đất cát công trường bị cuốn ra mặt đường. Mặt cào lúc này trơn hơn vẻ sần sùi của nó, quãng phanh dài thêm, ban đêm lại thiếu vạch sơn phản quang để định hướng.
Ví dụ tình huống trên phố Hà Nội
Bạn đi từ Long Biên sang Hoàn Kiếm buổi sáng và gặp một đoạn phố vừa cào một nửa trong đêm. Làn phải đã cào, làn trái vẫn nhựa cũ, giữa hai làn là bậc chênh chạy dài. Hãy chọn làn ngay từ đầu đoạn và đi hết trong làn đó. Nếu phía trước cần rẽ trái, đổi làn trước khi vào đoạn cào, hoặc đợi chỗ bậc thấp, ít xe để cắt qua dứt khoát.
Tình huống khác: đi về muộn qua một tuyến ở Cầu Giấy hay Đống Đa, gặp đội thi công đang thảm nhựa với xe lu và người điều tiết. Giảm tốc từ xa, đi theo hướng dẫn của người cầm cờ, không chen vào phần đường đang rào chắn chỉ để rút ngắn vài mét. Khu vực đó có nhựa mới còn mềm và máy móc lùi tới lùi lui.
Lưu ý riêng khi đi xe thuê qua đoạn đường đang sửa
- Trước chuyến đi, kiểm tra hơi lốp theo tem hoặc sổ hướng dẫn của xe, vì lốp non làm cảm giác lạng nặng hơn nhiều.
- Sau một đoạn cào dài, nếu xe vẫn rung trên đường phẳng, dừng ở chỗ an toàn xem lốp có bị đá găm, phồng hay xẹp không.
- Nghi xe có vấn đề, gọi cửa hàng số 0942 467 674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00 hoặc xem trang liên hệ. Cách xử lý và chi phí sửa chữa nếu có cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Muốn chuẩn bị thêm cho những mặt đường khó, hãy đọc tiếp các bài trong mục thời tiết và đường sá hoặc chuyên mục kỹ năng lái xe máy.