Khách thuê xe ở tiệm tôi đi làng nghề ven Hà Nội hay kể lại cùng một cảnh: đường liên thôn hẹp, ô tô ngược chiều lù lù tới, mình nép vào lề rồi bánh trước hẫng xuống đất. Xe máy tụt mép đường bê tông chưa chắc đã ngã, cái làm người ta ngã thường là cú giật lái vội để leo ngược lên. Bài này giải thích vì sao, cách giữ bánh xa mép khi tránh xe và từng bước xử lý khi một bánh đã rơi xuống lề đất.
Đường bê tông hẹp ngoại thành có gì khác đường phố
Đường liên thôn quanh Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Oai phần lớn là đường bê tông, rộng vừa lọt một ô tô con, hai bên là lề đất, bờ ruộng hoặc mương nước. Mặt bê tông thường đổ cao hơn lề. Sau vài mùa mưa, đất hai bên bị xói, bị xe tải cán lún, mép bê tông lộ ra thành một bậc dựng đứng, chỗ vài phân, chỗ cao gần một gang tay.
Cái khó là bậc này hay bị cỏ che. Nhìn từ xa, lề cỏ tưởng ngang mặt đường, bánh đặt xuống mới biết là hẫng. Đi Bát Tràng, làng nón Chuông hay vòng quanh Cổ Loa, chuyện tránh xe ba gác, xe tải nhỏ chở vật liệu trên mặt đường chỉ rộng hơn ô tô một chút là thường xuyên.
Dấu hiệu mép đang cao: vệt bánh xe cũ lún thành rãnh dọc lề, viền cỏ thấp hơn mặt bê tông, hoặc nắng xiên để lộ dải bóng đổ dưới mép.
Vì sao xe máy tụt mép đường bê tông lại dễ ngã khi giật lái
Khi một bánh rơi xuống lề, lốp nằm thấp hơn mép bê tông. Nếu bạn chỉ đánh lái nhẹ để quay lên, thành lốp sẽ cọ dọc theo bậc chứ không leo qua được. Xe như bị mép đường dắt đi song song. Người lái thấy chưa lên được thì bẻ thêm, rồi thêm nữa.
Đến lúc lốp bám được vào mép, xe bật lên với góc lái đã quá lớn. Đầu xe lao chéo sang giữa đường, có khi sang hẳn phần đường ngược chiều, đúng lúc chiếc ô tô vừa tránh vẫn còn ở đó. Nếu bánh trước đã lên mà bánh sau còn kẹt dưới lề, thân xe bị vặn và đổ nghiêng rất nhanh.
Ba phản xạ sai hay gặp
- Giật lái ngay khi thấy bánh hẫng. Đây là phản xạ tự nhiên nhất và cũng nguy hiểm nhất.
- Bóp mạnh phanh trước trên đất tơi. Lề đất, cỏ ướt, sỏi vụn bám kém, bánh trước dễ trượt ngang.
- Nhìn chằm chằm xuống mép hoặc xuống mương. Mắt nhìn đâu, tay lái có xu hướng đi theo đó.
Giữ bánh xa mép khi tránh xe ngược chiều
Cách tốt nhất là không để bánh rơi xuống. Trên đường bê tông hẹp ngoại thành, bình thường hãy đi cách mép một khoảng, đừng bám sát mép như khi đi trong phố. Bài đi sát lề hay giữa làn nói kỹ cách chọn vị trí theo từng đoạn đường.
Khi thấy ô tô từ xa:
- Nhả ga và giảm tốc sớm, đừng đợi hai xe sát nhau mới xử lý.
- Nhìn phía trước tìm chỗ tránh: cổng nhà, đầu ngõ, chỗ đường mở rộng, đoạn lề đã được đắp bằng.
- Dừng hẳn ở chỗ đó, chân chống trên mặt bê tông, để ô tô đi qua.
- Nếu không có chỗ tránh, đi chậm cỡ người đi bộ nhanh, giữ cả hai bánh trên bê tông, mép ngoài lốp vẫn còn cách bậc một chút.
Xe tải hay xe ba gác chiếm gần hết đường thì đừng cố lách: dừng sớm, dắt xe vào chỗ lề bằng phẳng rồi chờ. Buổi tối mép đường gần như không thấy được, nhất là khi bị đèn pha chiếu vào mắt, nên càng phải chậm và nhìn theo mặt bê tông phía trước thay vì nhìn vào đèn.
Bánh xe rơi xuống lề đất: xử lý từng bước
Nếu bánh đã rơi xuống, nhớ thứ tự này: giảm ga, giữ thẳng, chậm lại, rồi mới leo lên.
- Nhả ga đều tay. Không vặn thêm ga, cũng không đóng ga cái rụp làm đầu xe chúi.
- Giữ tay lái thẳng, thả lỏng vai, kẹp nhẹ gối để xe đứng thẳng.
- Nhìn xa về phía trước dọc theo lề, chỗ bạn muốn xe đi tới.
- Để xe chậm dần trên lề, phanh sau là chính, phanh trước chỉ bóp rất nhẹ.
- Quan sát xem xe ngược chiều đã qua chưa, phía sau có ai bám theo không.
- Chọn chỗ mép thấp hoặc lề gần ngang mặt bê tông, như lối rẽ vào ngõ, cổng nhà.
- Leo lên dứt khoát, góc lớn, tốc độ chậm. Đánh lái một nhịp rõ ràng để bánh trước gặp mép theo góc khoảng 45 độ trở lên, ga nhẹ đều cho bánh sau theo lên, rồi trả lái thẳng ngay.
Mấu chốt ở bước cuối là góc. Góc càng xiên, lốp càng dễ trượt dọc mép. Trước khi đánh lái, liếc nhanh để chắc phần đường bên kia đang trống.
Khi mép quá cao hoặc lề có mương
Bậc cao ngang gang tay, đất lún mềm sau mưa hay sát bên là mương thì đừng cố chạy lên. Dừng hẳn, về số 0 nếu là xe số, xuống dắt lên ở chỗ thấp nhất, có người đi đường thì nhờ đẩy phụ. Xe đã đổ xuống lề thì xem cách dựng xe máy bị đổ nghiêng một mình để khỏi đau lưng.
Tình huống thực tế ở vùng ven Hà Nội
Hình dung bạn nhận một chiếc Honda Vision ở Long Biên, chạy về Thanh Oai xem làng nón Chuông. Rời đường lớn, vào đường liên thôn giữa cánh đồng, bạn gặp một xe chở cát đi ngược chiều. Bạn nép phải, bánh trước chạm mép và hẫng xuống lề cỏ.
Cách đúng: nhả ga, giữ lái thẳng, để xe lăn chậm vài mét trên lề trong khi xe cát đi qua. Phía trước có lối rẽ vào ruộng, lề ở đó được đắp ngang mặt đường. Bạn chạy tới đó, đánh lái dứt khoát lên bê tông rồi đi tiếp.
Đường làng ở Gia Lâm hay Đông Anh cũng có đoạn bê tông chạy sát mương, không có lề để chạy tiếp. Gặp xe tải ở đó, cách duy nhất là dừng sớm trên mặt bê tông và chờ. Nếu đoạn cuối vào làng là đường đất, đường sỏi thì đọc thêm cách đi đường sỏi đá và đường đất ngoại thành. Trên đường đê sông Hồng, mép đường cũng kiểu này, chỉ khác bên dưới là mái đê dốc.
Lưu ý riêng khi đi xe máy thuê
- Xe tay ga như Vision, Air Blade bánh nhỏ, gầm thấp hơn xe số kiểu Wave, leo mép khó hơn nên càng phải chậm.
- Chở người thì dặn trước: ngồi yên, bám chắc, không tự nghiêng người khi xe hẫng.
- Sau cú tụt lề, dừng chỗ an toàn xem thành lốp có bị mép bê tông cứa rách, vành có móp, tay lái có lệch không.
- Lốp xẹp dần, tay lái rung hay xe kéo lệch, gọi cửa hàng số 0942 467 674 để được hướng dẫn trước khi chạy tiếp. Chi phí sửa chữa nếu có thì xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Muốn luyện chắc các phản xạ nền như nhả ga, nhìn xa, giữ lái thẳng, xem thêm các bài trong mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.