Những trưa hè Hà Nội nắng gắt, có đoạn mặt đường trông đen bóng, lún nhẹ thành vệt và hơi dính dưới bánh xe. Trên đoạn đường nhựa nóng chảy xe máy dễ mất bám hơn bạn nghĩ, nhất là khi phanh hay vào cua. Bài này giải thích vì sao mặt nhựa mềm và rịn bóng, cách nhận ra từ xa và cách giảm tốc, phanh, vào cua cho chắc tay.
Đường nhựa nóng chảy xe máy dễ trượt: nhựa mềm ra thế nào
Thật ra nhựa đường không chảy lỏng như nước mà mềm dần khi nóng lên. Theo tiêu chuẩn TCVN 7493:2005 về bitum, loại bitum 60/70 thường dùng ở Việt Nam có nhiệt độ hóa mềm từ khoảng 46 °C trở lên, tùy loại; loại bitum cứng hơn thì mềm ở nhiệt độ cao hơn. Một chủ đầu tư ở Huế nói với báo Pháp luật Việt Nam rằng bê tông nhựa thông thường bắt đầu mềm khi vượt khoảng 50 °C, và khi đó xe tải nặng dễ làm đường hằn lún.
Nhiệt độ trong bản tin thời tiết được đo trong lều khí tượng, ở độ cao khoảng 2 m, nên mặt đường phơi nắng nóng hơn nhiều. Báo Thanh tra từng đo được mặt đường gần Hồ Gươm gần 60 °C lúc 13 giờ, trong khi lều khí tượng ghi 41 °C. Đó là số đo tại chỗ, không phải số liệu chính thức, nhưng cho thấy mặt nhựa giữa trưa có thể vượt xa mức bắt đầu mềm.
Mặt đường rịn nhựa trời nóng: bóng nhựa là gì
Theo tài liệu kỹ thuật của các cơ quan đường bộ như NZTA của New Zealand, hiện tượng rịn nhựa xảy ra khi lượng nhựa trong lớp mặt dư, lấp đầy khe giữa các viên đá, rồi trời nóng đẩy nhựa nổi lên bề mặt. Kết quả là một lớp nhựa đen, bóng, đôi khi dính.
- Nguyên nhân gốc là hỗn hợp nhiều nhựa, ít lỗ rỗng; nắng nóng chỉ làm hiện tượng lộ ra.
- Không tự hết khi trời mát: nhựa đã nổi lên thì tích dần qua các mùa nóng.
- Thường rõ nhất trên vệt bánh xe, nơi xe chạy qua nhiều lần.
- Có thể kèm hằn lún: theo báo Tuổi Trẻ, lún vệt bánh xe trên đường nhựa liên quan tới hỗn hợp dư nhựa, xe tải nặng và chất lượng thi công.
Tài liệu của NZTA lưu ý mặt đường rịn nhựa có độ bám rất kém khi ướt. Vì vậy cơn mưa đầu tiên sau một đợt nắng dài là lúc những vệt bóng này trơn nhất.
Vì sao bánh xe máy bám kém trên nhựa mềm
Xe máy chỉ tì xuống đường bằng hai mảng lốp nhỏ. Khi mảng lốp nằm trên lớp nhựa trơn thay vì trên mặt đá nhám, lực bám khi phanh và khi nghiêng xe vào cua giảm đi. Mép vệt hằn lún cũng có thể làm bánh trước bị lái theo nếu bạn cắt chéo qua.
Nhiệt cũng làm áp suất lốp tăng. Theo VnExpress, áp suất lốp tăng khoảng 1 tới 2 psi khi nhiệt độ tăng 10 °C. Đừng xả bớt hơi khi lốp đang nóng; hãy giữ áp suất theo khuyến cáo của nhà sản xuất, đo khi lốp nguội, và thay lốp đã mòn.
Nhận ra đường nhựa mềm khi nắng gắt từ xa
- Vệt đen bóng hơn hẳn phần đường xung quanh, nhất là trên vệt bánh xe và ở những chỗ xe tải hay dừng, phanh.
- Mặt đường lượn sóng hoặc lún thành rãnh dọc theo vệt bánh.
- Tiếng lốp dính nhẹ khi đi qua, hoặc lốp có vết nhựa sau khi dừng.
Ban đêm, vệt nhựa bóng dễ bị nhầm với vũng nước; cách phân biệt có ở bài phân biệt vũng nước và vệt nhựa bóng lúc đêm.
Cách vào cua, phanh cho chắc
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, Điều 12, yêu cầu người lái giữ tốc độ phù hợp với điều kiện đường, mật độ xe và thời tiết, đồng thời giảm tốc độ khi mặt đường trơn trượt. Thông tư 38/2024/TT-BGTVT yêu cầu khi mặt đường trơn, khoảng cách với xe trước phải lớn hơn mức ghi trong bảng hoặc trên biển báo.
- Giảm tốc trước khi vào đoạn bóng, rồi đi thẳng qua với ga đều.
- Phanh xong trước khi vào cua, dùng cả hai phanh nhẹ và đều, không bóp gấp trên vệt bóng.
- Vào cua rộng và nghiêng ít, chọn phần mặt đường còn nhám, tránh vệt bóng trên vệt bánh.
- Không đánh lái gắt để tránh rãnh lún; nếu buộc phải qua mép rãnh, qua với góc lớn hơn thay vì cắt chéo.
- Giữ khoảng cách xa hơn bình thường, vì xe trước cũng có thể phanh trượt.
Không giữ khoảng cách an toàn để xảy ra va chạm có mức phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7 khoản 3 điểm i.
Chọn giờ đi và chăm lốp mùa nắng
Theo VietNamNet, khoảng từ 12 giờ tới 14, 15 giờ là lúc nóng nhất; nếu có thể, hãy đi vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn. Sau khi qua đoạn nhựa dính, nhìn qua lốp xem có bám nhựa hay sỏi không; cách làm sạch có ở bài xe thuê dính sơn, vữa hoặc nhựa đường. Lốp, phanh và nhớt trong mùa nóng có ở bài chăm xe máy mùa nắng nóng.
Câu hỏi thường gặp
Nhựa đường mềm ở nhiệt độ bao nhiêu?
Với bitum 60/70 thông dụng, nhiệt độ hóa mềm khoảng từ 46 °C trở lên theo TCVN 7493:2005; mặt đường giữa trưa nắng có thể nóng hơn nhiều.
Vì sao vệt nhựa bóng trơn nhất khi mưa đầu mùa?
Vì lớp nhựa nổi lên che mặt đá nhám; khi ướt, độ bám của lớp này rất kém.
Có nên xả bớt hơi lốp khi trời nóng?
Không. Giữ áp suất theo khuyến cáo của nhà sản xuất và đo khi lốp nguội.
Thuê xe máy mùa nắng
Trước khi nhận xe, xem kỹ lốp còn gai và phanh ăn đều. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm kỹ năng đi xe khi thời tiết xấu có ở chuyên mục thời tiết và đường sá và trang kỹ năng lái xe máy.