Xe máy bị xịt lốp khi đang chạy hiếm khi đến kèm một tiếng nổ. Thường nó bắt đầu rất lặng lẽ: tay lái hơi nặng, đuôi xe bồng bềnh như đi trên đệm, qua một ổ gà thấy xóc dội lên khác hẳn mọi khi. Người đi làm hằng ngày bằng xe thuê ở Hà Nội hay bỏ qua những dấu hiệu ấy, cố chạy thêm một đoạn, và đến lúc lốp xẹp hẳn thì đang ở giữa dòng xe đông. Bài này chỉ nói về khoảnh khắc lốp đang mất hơi dưới bánh xe: nhận ra sớm, giữ thăng bằng, giảm tốc và đưa xe vào lề. Chuyện dắt xe, tìm chỗ vá sau khi đã dừng được dẫn sang các bài riêng ở cuối.
Nhận ra xe máy bị xịt lốp khi đang chạy
Lốp mất hơi từ từ vì dính đinh, mảnh kính hay van hở cho bạn một khoảng thời gian, miễn là nhận ra sớm. Mỗi bánh báo hiệu một kiểu.
Lốp trước xịt:
- Tay lái nặng, phải ghì mới giữ được hướng, nhất là khi vào cua chậm.
- Xe có xu hướng kéo lệch về một phía, mũi xe ì ra như bị níu.
- Qua gờ giảm tốc thấy va đập truyền thẳng lên tay.
Lốp sau xịt:
- Đuôi xe đánh võng, lắc qua lắc lại nhẹ dù bạn giữ lái thẳng.
- Cảm giác yên xe lún xuống, xe bồng bềnh, tăng ga thấy ì hơn.
- Có tiếng lạch phạch đều đều theo vòng quay bánh khi lốp đã xẹp nhiều.
Nếu đang chạy bình thường mà bất chợt có một trong các cảm giác trên, đừng tự trấn an rằng do mặt đường. Coi như lốp đang có vấn đề và chuyển sang các bước dưới đây ngay. Khác với nổ lốp, nơi hơi mất trong tích tắc kèm tiếng nổ lớn, tình huống xịt lốp cho bạn vài chục mét để xử lý. Trường hợp nổ lốp đột ngột được nói riêng trong bài nổ lốp xe máy khi đang chạy: phanh và giữ thăng bằng.
Giữ chặt lái và không phanh gấp
Phản xạ đầu tiên của nhiều người là bóp chặt cả hai phanh. Với lốp đang xịt, đó là việc nguy hiểm nhất. Lốp thiếu hơi bám đường kém và dễ bị xô lệch khỏi vành; một cú phanh gấp trên bánh đó dễ làm xe trượt hoặc đổ.
Hãy làm theo thứ tự:
- Hai tay giữ chặt ghi đông, khuỷu tay hơi chùng để hấp thụ rung, mắt nhìn xa về phía trước chứ không nhìn xuống bánh.
- Giữ xe thẳng, không ôm cua gắt, không lạng lách tránh ổ gà vào phút chót.
- Ngồi yên, dồn trọng lượng đều, không đứng lên, không nghiêng người theo phía xe đang kéo.
Nếu người ngồi sau đang chở, dặn họ ngồi yên, bám chắc và đừng ngoái lại nhìn lốp, vì mỗi lần cựa mình đều làm đuôi xe lắc thêm.
Giảm ga từ từ, phanh nhẹ ở bánh còn hơi
Khi đã giữ được hướng, bắt đầu giảm tốc. Nhả ga dần dần, không cắt ga đột ngột, để xe tự chậm lại nhờ lực cản. Với xe số, có thể về số thấp dần để động cơ ghìm bớt tốc độ, nhả côn êm tay.
Sau đó mới dùng phanh, nhẹ và kéo dài:
- Lốp trước xịt: dựa nhiều hơn vào phanh sau, bóp hoặc đạp nhẹ; phanh trước chỉ chạm rất khẽ.
- Lốp sau xịt: dùng phanh trước nhẹ và đều, hạn chế phanh sau vì bánh sau đang thiếu hơi rất dễ lết.
Xe ga có phanh kết hợp CBS thì tay phanh trái cũng chia lực sang bánh trước, nên bóp thật nhẹ và tăng dần. Mục tiêu là xuống tốc độ đi bộ trước khi bắt đầu rẽ vào lề.
Xi nhan, quan sát gương và chọn chỗ tấp vào lề
Xe chậm lại đột ngột giữa dòng là lý do hay bị xe sau tông. Ngay khi bắt đầu giảm tốc:
- Bật xi nhan phải để người phía sau hiểu bạn sắp dạt vào lề. Nếu cần, giơ tay ra hiệu.
- Liếc gương trước khi đổi làn, chờ một khoảng trống chứ đừng cắt ngang mũi xe sau.
- Dạt vào từ từ, góc rẽ nhỏ, không bẻ lái dứt khoát vì lốp xịt rất dễ trượt khi nghiêng.
Chỗ tấp nên là nơi mặt đường phẳng, có lề rộng và ánh sáng tốt. Trong phố, lề trước một cửa hàng, một bãi gửi xe hay cuối dãy xe đỗ là lựa chọn ổn. Tránh dừng ngay sau khúc cua, trên đoạn dốc lên cầu, giữa nút giao hay cạnh làn xe buýt.
Một số tình huống cụ thể ở Hà Nội:
- Đang trên cầu Long Biên, Chương Dương hay Nhật Tân: đừng dừng giữa cầu nếu xe còn lăn được. Chạy thật chậm, sát mép phải, qua hết cầu rồi mới tấp vào chỗ rộng.
- Trên đê Nguyễn Khoái, đê Ngọc Thụy hay đường ven sông: lề hẹp và có xe tải, nên chọn khoảng có lối xuống chân đê hoặc trước cổng một ngõ, không dừng ở đoạn cua khuất.
- Đường lớn ven đô như quốc lộ 5 qua Gia Lâm hay Phạm Văn Đồng: đi hẳn vào làn trong cùng, tìm đường gom hoặc cây xăng gần nhất để dừng.
Khi đã dừng, tắt máy, gạt chân chống ở chỗ nền cứng và đứng lên vỉa hè, cách xa dòng xe.
Lốp xịt rồi có nên cố chạy thêm
Có thể đi thêm vài chục mét với tốc độ đi bộ để thoát khỏi chỗ nguy hiểm như giữa cầu, giữa nút giao. Nhưng chạy lâu trên lốp đã xẹp sẽ làm lốp bị cắt hông, vành bị móp, và chi phí sửa lớn hơn nhiều so với miếng vá. Cái lợi duy nhất của việc chạy tiếp là an toàn tức thời, không phải để về tới tiệm hay về nhà.
Nguyên tắc dễ nhớ: chạy chỉ để tới chỗ dừng an toàn gần nhất, sau đó tắt máy và dắt.
Sau khi đã dừng: đọc tiếp theo đúng mẫu xe
Từ đây trở đi, việc cần làm phụ thuộc vào chiếc xe bạn đang đi: lốp có săm hay không săm, xe ga hay xe số, xe xăng hay xe điện. Các bài dưới đây đi tiếp từng bước dắt xe, tìm chỗ vá và báo tiệm:
- Honda Vision bị thủng lốp giữa đường: dắt xe đúng cách, tìm chỗ vá
- Thủng lốp Honda Air Blade giữa đường Hà Nội
- Lốp Honda Wave khi thuê và xử lý khi thủng giữa đường
- Lốp không săm xe ga bị đinh giữa đường: còn chạy được không
Với xe thuê, báo tiệm sớm giúp bạn được hướng dẫn chỗ vá phù hợp và tránh sửa sai cách. Nếu cần gọi, số của tiệm là 0942467674; thời gian và chi phí hỗ trợ cần xác nhận trước.
Tóm lại
Xịt lốp khi đang chạy: nhận ra sớm qua tay lái nặng hoặc đuôi xe đánh võng, giữ chặt lái, không phanh gấp, giảm ga từ từ, phanh nhẹ ở bánh còn hơi, bật xi nhan và tấp vào lề ở chỗ phẳng, rộng. Xem thêm các bài trong mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng đi xe máy.