Đi đón bạn ở ga Hà Nội, đón em ở cổng trường hay đón người nhà vừa xuống bến xe Mỹ Đình, bạn chỉ có một chiếc xe nhưng cần tới hai chiếc mũ. Chuyện mang mũ bảo hiểm đi đón nghe nhỏ, vậy mà chiếc mũ thứ hai lại hay gây rắc rối nhất: treo ở tay lái thì cản lái, xỏ vào khuỷu tay thì đập vào gối, nhét vào cốp thì nắp không đóng được. Bài này đi theo thứ tự một chuyến đón, từ luật về mũ của người được chở tới chỗ cất mũ, lúc đứng chờ và lúc đưa mũ cho người lên xe.
Mang mũ bảo hiểm đi đón: luật nói gì về người được chở
Khoản 2 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, theo văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH, ghi rằng người lái xe và người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe gắn máy “phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách”. Câu này áp dụng cho cả hai người, không có ngoại lệ cho đoạn đường ngắn.
Với người đi đón, hệ quả khá rõ: bạn của bạn không thể lên xe rồi chạy tạm không mũ. Chiếc mũ thứ hai phải có sẵn, đúng chuẩn, quai cài được. Vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài không nêu mức phạt. Luật không nói mũ để ở đâu khi chưa ai đội, nên các gợi ý về chỗ cất dưới đây là kinh nghiệm an toàn, không phải điều luật.
Chọn chỗ cất chiếc mũ thứ hai trước khi nổ máy
Ba nguyên tắc: mũ nằm yên một chỗ khi xe chạy, không che đèn, biển số hay gương, và không cản tay chân người lái. Các phương án xếp từ tốt tới kém:
Cất trong cốp xe tay ga
Cốp là chỗ tốt nhất vì mũ nằm kín, thấp và không rung lắc. Điều kiện là mũ thực sự lọt: thử đóng nắp, nghe chốt khóa bập rồi kéo thử trước khi đi. Đừng ấn nắp bằng sức, vì nắp kẹp lệch sẽ bật mở khi xe xóc. Cốp mỗi dòng xe một khác, mũ nửa đầu hay mũ cả đầu cũng khác, nên hãy thử bằng chính chiếc mũ định mang.
Buộc mũ lên yên sau, đúng chỗ người được đón sẽ ngồi
Xe số thường không có cốp, xe ga cốp chật cũng cần cách này. Đặt mũ úp trên yên sau, sát lưng người lái, luồn dây ràng có móc qua quai rồi móc vào tay dắt sau. Tới điểm đón chỉ cần tháo dây là đưa được. Dựng xe rồi đứng phía sau nhìn lại: đèn hậu, xi nhan và biển số phải còn thấy đủ, dây thừa không thòng xuống gần bánh sau. Lắc thử mũ rồi mới đi.
Móc dưới yên xe số hoặc móc treo ở cổ xe ga
Móc dưới yên giữ mũ bằng chính chiếc quai kẹp dưới yên, hợp để đỗ chờ hơn để chạy, vì mũ thõng bên hông có thể quệt vào bánh sau hay chân người ngồi sau. Cách móc quai và đóng yên đã được tả kỹ trong bài móc treo mũ bảo hiểm dưới yên xe số. Móc ở cổ xe ga dành cho túi nhẹ; treo mũ ở đó, mũ đung đưa đập vào gối và có thể che đèn pha hay xi nhan, nên chỉ dùng cho đoạn ngắn, quai móc vào khóa cài chứ không vắt hờ.
Những cách nên bỏ
- Treo mũ lên tay lái hoặc gương chiếu hậu: cản đánh lái, che gương, dễ che xi nhan.
- Xỏ mũ vào cánh tay hay cầm một tay: tay còn lại phải lo cả ga lẫn phanh.
- Đội chồng mũ thứ hai lên mũ mình: che tầm nhìn, nặng cổ, quai mũ ngoài không cài đúng quy cách.
- Đặt hờ trên yên hoặc sàn để chân mà không buộc: mũ lăn xuống chân hay bánh xe ngay lần phanh đầu.
Hai người đi đón, hai chiếc mũ: một xe chỉ chở thêm một người
Khoản 1 Điều 33 quy định người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ các trường hợp được chở tối đa hai người: người bệnh đi cấp cứu, áp giải người vi phạm pháp luật, trẻ em dưới 12 tuổi, người già yếu hoặc người khuyết tật.
Nghĩa là nếu hai người bạn cùng đến và đều là người lớn khỏe mạnh, hãy mang hai xe hoặc nhờ thêm một người đi đón, đừng mang ba mũ rồi chở ba người. Đón ông bà thì xem bài chở thêm ông bà già yếu hoặc người khuyết tật trên xe máy. Đón trẻ nhỏ thì mũ phải vừa cỡ đầu, vì mũ người lớn thường quá rộng.
Đứng chờ ở điểm đón: ga Hà Nội, bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và cổng trường
Ga và bến xe là nơi xe khách, taxi và người đi bộ dồn lại, nên chọn chỗ dừng trước. Điều 18 khoản 3 yêu cầu khi dừng, đỗ không làm ảnh hưởng người đi bộ và các phương tiện khác; khoản 4 liệt kê chỗ cấm dừng, đỗ, trong đó có điểm đón, trả khách và nơi đường giao nhau cùng phạm vi 05 mét tính từ mép đường giao nhau. Mỗi cổng ga, cổng bến, cổng trường tổ chức một kiểu, nên hãy đọc biển và vạch tại chỗ, và chỉ nhắn vị trí cho người cần đón khi xe đã dừng hẳn.
Phải rời xe vào sảnh đón người thì dựng xe chắc, khóa cổ, rút chìa. Mũ thứ hai đừng để trên yên, gương hay tay lái vì dễ rơi, dễ mất: nhét cốp rồi khóa cốp, hoặc khóa quai vào móc dưới yên rồi kéo thử. Mũ khóa vào xe chỉ hợp lúc xe đứng yên, trước khi chạy phải đưa về chỗ cất cố định.
Đưa mũ cho người lên xe: chỉnh cỡ, cài quai rồi mới nổ máy
- Tháo mũ khỏi chỗ cất, nhìn qua lớp lót và quai. Dây xoắn, khóa nứt hay lẫy không bắt thì đừng dùng.
- Để người ấy đội thẳng, cài khóa dưới cằm, rút dây cho ôm vừa rồi lắc đầu thử. Cách cài đúng có trong bài đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai hoặc cài lỏng.
- Xử lý hành lý của họ. Khoản 4 điểm a Điều 33 cấm người được chở “mang, vác vật cồng kềnh”. Luật không định nghĩa cồng kềnh, nên với vali lớn hay thùng đồ, cách an toàn là gửi đi bằng xe khác, bạn chỉ chở người.
- Chỉ nổ máy khi người ấy đã ngồi vững, chân trên gác chân, tay đã bám.
Xe thuê: đừng tự gắn móc, hỏi tiệm về mũ trước
Đi đón bằng xe thuê thì đừng tự lắp thêm móc, giá hay khoan đục xe để treo mũ; hãy hỏi cửa hàng và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Khi nhận xe, hỏi xe có kèm mấy mũ, cỡ nào và chỗ cất mũ nằm ở đâu. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00 và không giao xe ngoài giờ này; chuyến đón sớm hoặc khuya nên nhận xe từ trước, thời gian và chi phí giao nhận xác nhận trước khi đặt.
Tóm lại
Mũ của người được chở phải đúng chuẩn và cài quai, một xe thường chỉ chở thêm một người, mũ thứ hai cần chỗ cố định chứ không treo ở tay lái. Các cách chở đồ khác nằm ở mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung có trong chuyên mục kỹ năng.