Đi quãng ngắn từ khách sạn ra quán ăn sáng, nhiều người thuê xe chỉ úp mũ lên đầu, để hai dây quai thõng xuống hoặc cài hờ cho đỡ vướng cằm. Không cài quai mũ bảo hiểm, hay cài mà lỏng tới mức mũ xoay được, là lỗi rất phổ biến ở Hà Nội. Bài này đọc đúng câu chữ của luật, giải thích vì sao quai lỏng không được tính là đã đội mũ, và hướng dẫn chỉnh quai vừa cằm trước khi nổ máy.
Luật yêu cầu gì: khoản 2 Điều 33
Căn cứ là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15. Trích dẫn trong bài đối chiếu nguyên văn theo bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH, đã gồm phần sửa đổi của Luật số 118/2025/QH15.
Khoản 2 Điều 33 ghi:
“Người lái xe, người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng quy cách.”
Câu luật có ba yêu cầu gắn liền với nhau:
- Đối tượng: cả người lái và người được chở. Người ngồi sau không được miễn.
- Chiếc mũ: phải theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
- Cách đội: phải cài quai đúng quy cách.
Như vậy, đội mũ chỉ là một nửa nghĩa vụ: mũ đạt chuẩn nhưng quai buông vẫn chưa đáp ứng điều luật. Phần chọn mũ đạt chuẩn có trong bài mũ bảo hiểm đạt chuẩn và quy định đội mũ; bài này chỉ tập trung vào chiếc quai.
Không cài quai mũ bảo hiểm bị xử lý ra sao
Luật 36/2024 đặt ra nghĩa vụ, còn việc xử phạt nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Theo nội dung mà nhiều nguồn tra cứu pháp luật và báo chí cùng trích dẫn (chúng tôi chưa đối chiếu bản Công báo), nghị định này mô tả lỗi “không đội mũ bảo hiểm” và lỗi “đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai đúng quy cách” trong cùng một điểm xử phạt. Nói gọn: quai không cài hoặc cài sai bị xử lý như không đội mũ.
Theo các nguồn đó, nghị định có hai hướng áp dụng:
- Người lái tự mình không đội mũ hoặc đội mà không cài quai đúng quy cách.
- Người lái chở người ngồi sau không đội mũ hoặc đội mà không cài quai đúng quy cách, trừ một số trường hợp đặc biệt nghị định liệt kê.
Các nguồn cũng cho biết người ngồi sau có thể bị xử lý riêng. Bài không ghi mức tiền vì văn bản xử phạt có thể được sửa đổi. Điều cần nhớ: với xe thuê hay xe nhà, lỗi thuộc người trên xe, không thuộc chủ xe.
Vì sao quai lỏng vẫn bị coi là sai
Câu luật dùng chữ “đúng quy cách”, tức là quai phải làm được việc của nó: giữ mũ trên đầu.
Khi xe đổ hay va chạm, đầu bị hất mạnh. Mũ không có quai giữ chặt sẽ văng ra trước khi đầu chạm đất, hoặc xoay lệch để lộ trán và thái dương. Lúc đó, chiếc mũ đạt chuẩn cũng gần như không còn tác dụng.
Ba kiểu quai thường gặp mà vẫn coi như không cài:
- Quai buông: đội mũ nhưng không khóa lẫy, hay gặp khi chạy quãng ngắn.
- Quai khóa nhưng thả dài: khóa kêu “tách” nhưng dây cách cằm vài đốt ngón tay, lắc đầu là mũ trượt.
Cài quai mũ bảo hiểm đúng cách trong năm bước
Phần dưới đây là khuyến nghị an toàn thường gặp, không phải câu chữ của luật. Mỗi kiểu mũ có khóa khác nhau, nên đọc thêm hướng dẫn in trên mũ nếu có.
- Đội thẳng mũ. Vành trước nằm ngay trên lông mày, không ngửa ra sau để lộ trán.
- Chỉnh dây hai bên tai. Hai nhánh dây gặp nhau thành hình chữ V ngay dưới dái tai, không đè lên tai.
- Cài khóa dưới cằm. Khóa nằm dưới xương hàm, không đè lên yết hầu. Nghe tiếng “tách” rồi kéo thử.
- Siết dây. Rút dây cho tới khi chỉ luồn vừa khoảng một ngón tay giữa quai và cằm. Há miệng thấy mũ hơi kéo xuống là vừa.
- Kiểm tra lần cuối. Lắc đầu sang hai bên, rồi đẩy nhẹ vành mũ từ trước ra sau. Mũ không xê dịch, không tuột khỏi trán là đạt.
Dây bị xoắn, khóa nhựa nứt hay lẫy không bắt thì đừng cố dùng.
Mũ cài quai lỏng khi đi xe thuê: kiểm tra lúc nhận xe
Mũ dùng chung qua nhiều người nên dây hay bị nới rộng. Hãy kiểm tra ngay tại cửa hàng, trước khi rời đi:
- Hỏi cửa hàng xe có kèm mũ không, kèm mấy chiếc, có cỡ nào phù hợp với đầu bạn và người ngồi sau.
- Đội thử, cài quai và chỉnh lại dây theo năm bước trên. Đừng để mũ còn nguyên độ dài dây của người thuê trước.
- Khóa hỏng, dây sờn hay mũ quá rộng thì hỏi cửa hàng xem có chiếc khác không.
Với người ngồi sau, nhất là trẻ em, việc cài quai càng dễ bị bỏ qua. Người lái nên tự kiểm tra quai của người ngồi sau trước khi nổ máy.
Những tình huống hay quên cài quai ở Hà Nội
Chạy quãng ngắn trong phố. Từ ngõ ra phố Nguyễn Văn Cừ hay quanh hồ Hoàn Kiếm chỉ vài phút, nhiều người cho rằng không cần cài. Luật không phân biệt quãng dài hay ngắn.
Qua cầu gió to. Trên cầu Long Biên, cầu Chương Dương hay cầu Vĩnh Tuy, gió ngang thổi bật vành mũ nếu quai lỏng. Một tay giữ mũ, một tay lái là tình huống rất nguy hiểm.
Dừng đèn đỏ rồi tháo quai. Trời nóng, nhiều người tháo quai lúc chờ đèn rồi quên cài lại. Chỉ mở kính, đừng mở khóa quai.
Trẻ em đội mũ người lớn. Mũ quá rộng, có cài quai cũng không ôm được đầu. Đi cùng trẻ em thì hỏi cửa hàng trước. Khi bị dừng xe vì nhiều lỗi cùng lúc, cách xử lý được giải thích trong bài bị dừng vì nồng độ cồn mà còn không đội mũ bảo hiểm.
Tóm lại
Khoản 2 Điều 33 yêu cầu cả người lái và người được chở đội mũ đạt quy chuẩn và cài quai đúng quy cách. Quai buông hay quai lỏng đều chưa đáp ứng, và theo các nguồn tổng hợp về Nghị định 168/2024/NĐ-CP, bị xử lý như không đội mũ.
Cần hỗ trợ về xe thuê, liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Các quy tắc khác ở trang quy định giao thông và chuyên mục an toàn và pháp lý.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: văn bản trên Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đối chiếu nguyên văn khoản 2 Điều 33.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ: văn bản gốc. Nội dung xử phạt trong bài được tóm tắt theo các nguồn tra cứu thống nhất với nhau, chưa đối chiếu Công báo.
- Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi.