Buổi trưa mùa hè ở Hà Nội, bạn bôi kem chống nắng kỹ trước khi ra đường, đội mũ, chạy được mười phút thì mồ hôi trên trán bắt đầu chảy. Rồi một giọt mồ hôi lẫn kem chống nắng chảy vào mắt, cay xè, nước mắt trào ra, mắt nhắm tịt đúng lúc đang ở giữa dòng xe. Đây là tình huống nhiều người đi xe máy mùa hè từng gặp, và nó nguy hiểm hơn ta tưởng vì mắt cay thì gần như không thể mở to để nhìn đường. Bài này nói cách xử lý lúc đang lái, cách rửa mắt khi đã dừng và cách bôi kem để giọt mồ hôi không mang kem xuống mắt.
Vì sao kem chống nắng chảy vào mắt khi chạy xe
Khi đội mũ bảo hiểm giữa trời nóng, đầu đổ mồ hôi nhiều, và lớp đệm trán của mũ dồn mồ hôi chảy xuống theo một đường: qua trán, qua lông mày, vào khóe mắt. Nếu bạn bôi kem sát chân tóc, lên trán và sát mí mắt, mỗi giọt mồ hôi sẽ cuốn theo một ít kem. Nhiều loại kem chống nắng gây cay khi dính vào mắt, cảm giác giống như bị xà phòng vào mắt.
Mấy điều làm tình huống dễ xảy ra hơn:
- Bôi kem ngay trước khi đội mũ, kem chưa kịp khô và bám vào da.
- Bôi lớp quá dày ở trán và quanh mắt.
- Lau mồ hôi bằng mu bàn tay hay găng tay đã dính kem.
- Mũ có lớp đệm trán bẩn, đã thấm kem và mồ hôi từ những lần trước.
Lúc đang lái: đừng dụi mắt, tấp vào lề
Khi thấy mắt bắt đầu cay, việc đầu tiên là giữ xe, không phải lo cho mắt. Nhả ga cho xe chậm lại, giữ hai tay trên tay lái, chớp mắt nhanh vài lần để nước mắt đẩy bớt kem ra. Nếu một mắt còn nhìn rõ, dùng mắt đó quan sát, bật xi nhan và tấp vào lề ở chỗ an toàn.
Đừng buông tay dụi mắt khi xe đang chạy. Dụi bằng găng tay hay ngón tay dính kem chỉ đưa thêm kem vào mắt, và trong mấy giây đó xe đi mà không có ai nhìn đường. Nếu cả hai mắt cay tới mức không mở được, giảm tốc mạnh nhưng đều, giữ xe thẳng hướng và dừng sát lề ngay khi có thể, đèn xi nhan vẫn bật.
Rửa mắt khi đã dừng: nước sạch và kiên nhẫn
Khi xe đã đứng yên, tắt máy, dựng chân chống. Tháo mũ, lau mồ hôi trên trán bằng khăn sạch trước, để không còn giọt nào chảy tiếp xuống mắt. Sau đó:
- Rửa tay sạch nếu có thể, hoặc ít nhất lau khô tay bằng khăn sạch.
- Dùng nước lọc sạch, nghiêng đầu sang bên mắt bị cay, rót nhẹ nước từ khóe trong ra khóe ngoài, vừa rót vừa chớp mắt.
- Rửa vài lần cho tới khi cảm giác cay giảm hẳn.
- Ngồi nghỉ vài phút, đợi mắt hết chảy nước, nhìn xa thấy rõ rồi mới đi tiếp.
Không dùng nước có ga, nước ngọt hay nước đá để rửa mắt, cũng không nhỏ những thứ không phải thuốc nhỏ mắt dành cho mắt. Nếu sau khi rửa mà mắt vẫn đau nhiều, đỏ kéo dài, nhìn mờ hay sợ ánh sáng, đừng cố tự lái tiếp; nhờ người đón và đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt.
Cách bôi kem chống nắng cho người đi xe
Phòng trước dễ hơn xử lý giữa đường. Một vài thói quen giúp kem ở yên trên da:
- Bôi sớm. Bôi kem trước khi ra đường một lúc để kem khô và bám vào da, đừng bôi xong là đội mũ ngay.
- Tránh vùng sát mắt và trán dưới đệm mũ. Bôi mỏng ở vùng trán, cách lông mày và mí mắt một khoảng; vùng quanh mắt đã được kính chắn hay kính râm che bớt nắng.
- Chọn loại hợp với việc ra mồ hôi. Nhiều người đi xe chọn loại ghi chịu nước, chịu mồ hôi; nếu da nhạy cảm, hỏi dược sĩ trước khi chọn.
- Che nắng bằng vật dụng. Khẩu trang, kính chắn của mũ, áo chống nắng và găng tay che được nhiều vùng da mà không cần thêm lớp kem dày.
Một chiếc khăn lót mỏng hay băng đô thấm mồ hôi dưới lớp đệm trán chặn được dòng mồ hôi trước khi nó chạm tới lông mày. Cách dùng khăn lót và hong khô mũ khi nghỉ có trong bài đội mũ bảo hiểm nóng bí đầu mùa hè: mũ thoáng, khăn lót và những lần tháo mũ lúc nghỉ.
Cay mắt khi đi xe máy mùa hè: mang gì trong cốp
Một túi nhỏ để trong cốp xe hay ba lô giải quyết được hầu hết tình huống: chai nước lọc nhỏ chỉ để rửa, khăn sạch, khăn giấy ướt không mùi để lau trán, và một cặp kính râm. Khi dừng nghỉ, lau trán bằng khăn sạch rồi mới bôi lại kem nếu cần, đừng bôi chồng lên lớp mồ hôi.
Mồ hôi nhiều cũng là dấu hiệu cơ thể đang mất nước; uống đều ở mỗi lần dừng, như bài chạy xe máy trời nắng gắt nên bổ sung nước thế nào đã gợi ý. Còn nếu mắt khó chịu vì nắng chiếu thẳng buổi chiều chứ không phải vì kem, xem bài mắt bị nắng chiếu buổi chiều chạy xe làm sao.
Nguồn để đối chiếu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người điều khiển phương tiện bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp khi tham gia giao thông; toàn văn có trên công báo Chính phủ. Phần chăm sóc mắt trong bài là kinh nghiệm phổ thông, không thay thế ý kiến nhân viên y tế. Thông tin có thể thay đổi theo thể trạng từng người và khuyến cáo hiện hành; khi cần, đối chiếu tại cổng thông tin của Bộ Y tế.
Đọc thêm ở mục sức khỏe khi lái xe và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.