Giữa trưa tháng Sáu ở Hà Nội, chỉ dừng chờ một nhịp đèn đỏ trên đường Giải Phóng hay Nguyễn Văn Cừ là mồ hôi đã chảy từ đỉnh đầu xuống trán, cay mắt. Đội mũ bảo hiểm nóng đầu là than phiền quen thuộc nhất của người đi xe máy mùa hè, và cũng là lý do nhiều người đội hờ, không cài quai hay tháo mũ treo trên tay lái cho đoạn đường ngắn. Bài này giải thích vì sao mũ bí nóng, cách chọn mũ thoáng, dùng khăn lót thế nào và tận dụng những lần dừng nghỉ để hong khô đầu, trong khi vẫn đội mũ đúng mỗi khi xe lăn bánh.
Vì sao đội mũ bảo hiểm nóng đầu vào mùa hè
Mũ bảo hiểm được làm để bảo vệ đầu khi va đập, nên lớp xốp bên trong dày và kín. Chính lớp xốp ấy cũng giữ nhiệt rất tốt: hơi nóng từ đầu tỏa ra không thoát được, mồ hôi đọng lại trong lớp lót. Thêm mấy yếu tố làm mọi thứ tệ hơn:
- Mũ để trên yên hay treo ở gương ngoài nắng, vỏ mũ hấp nhiệt, đội vào như đội cái nồi.
- Mũ màu tối hấp nắng nhiều hơn mũ màu sáng.
- Lúc xe chạy còn có gió lùa, nhưng dừng đèn đỏ hay kẹt xe thì không khí trong mũ đứng yên.
- Lớp lót bẩn, đã thấm mồ hôi nhiều ngày, giữ ẩm và giữ nhiệt lâu hơn.
Hiểu những điều đó thì cách chống nóng cũng rõ: cho không khí lưu thông, giữ mũ khỏi nắng khi không đội, và giữ lớp lót sạch, khô.
Chọn mũ thoáng cho mùa hè
Khi chọn hoặc đổi mũ cho mùa nóng, để ý mấy điểm:
- Lỗ thông gió. Mũ có khe gió phía trước và lỗ thoát phía sau cho không khí đi xuyên qua đỉnh đầu khi xe chạy.
- Màu sáng. Trắng, bạc, vàng nhạt hấp nắng ít hơn đen hay xanh đậm.
- Lớp lót tháo giặt được. Giặt sau vài ngày nắng nóng là đầu đỡ bí hẳn.
- Vừa đầu. Mũ chật vừa nóng vừa đau đầu; mũ vừa có khoảng thở nhỏ quanh thái dương.
Mũ nửa đầu thoáng hơn mũ ba phần tư nhưng che ít hơn; đi phố ngắn có thể hợp, chạy đường dài thì mũ che nhiều vẫn an toàn hơn. Dù chọn kiểu nào, mũ phải là mũ đạt chuẩn, có tem hợp quy, không phải mũ thời trang mỏng chỉ để đối phó. So sánh các kiểu mũ cho người đi hằng ngày có trong bài chọn mũ bảo hiểm cho người đi làm hằng ngày bằng xe thuê.
Mũ bảo hiểm bí nóng mùa hè: dùng khăn lót đúng cách
Một chiếc khăn lót mỏng giữa đầu và mũ thấm mồ hôi, giữ lớp lót mũ sạch lâu hơn và đặc biệt hữu ích khi bạn đội mũ đi kèm xe thuê. Chọn khăn vải mỏng, thấm hút tốt như vải cotton hay vải thể thao, đủ phủ đỉnh đầu và trán. Khăn quá dày làm mũ ngồi cao, lỏng, và chính nó cũng nóng thêm.
Mang hai chiếc để thay giữa ngày: một chiếc ướt đẫm mồ hôi sau buổi sáng thì đổi sang chiếc khô cho buổi chiều, chiếc ướt phơi trên giỏ xe hay ba lô. Tối về giặt sạch. Cách giữ mũ sạch nói chung, kể cả lau lớp lót và phơi mũ, có ở bài mũ bảo hiểm sạch và sức khỏe da đầu.
Đổ mồ hôi đầu khi đội mũ bảo hiểm: tận dụng những lần tháo mũ lúc nghỉ
Mỗi lần dừng hẳn, tắt máy để ăn uống, đổ xăng hay ghé chụp ảnh, hãy tháo mũ ra. Lau mồ hôi trên trán, gáy, để da đầu thở vài phút. Đặt mũ ngửa ở chỗ râm cho lớp lót khô bớt, đừng úp mũ lên yên xe ngoài nắng. Rửa mặt bằng nước mát nếu có, uống nước.
Nhưng tháo mũ chỉ khi xe đã dừng hẳn. Đoạn đường dù chỉ vài trăm mét, từ quán nước ra cây xăng hay từ nhà ra đầu ngõ, vẫn đội mũ và cài quai. Đó là quy định bắt buộc và cũng là những đoạn ngắn mà người ta hay chủ quan nhất.
Chọn giờ và đường để đầu đỡ nóng
Nếu linh hoạt được, tránh chạy xa trong khoảng gần trưa tới giữa chiều, lúc nắng gắt nhất. Sáng sớm và chiều muộn đầu đỡ nóng hẳn. Trong nội thành, những phố nhiều cây cổ thụ ở Ba Đình hay Hoàn Kiếm mát hơn các trục đường rộng ít bóng cây. Bài chạy xe máy ngày nắng gắt tháng Sáu Hà Nội: chọn giờ và chống nắng gợi ý cách lên lịch, còn chuyện uống nước có trong bài chạy xe máy trời nắng gắt nên bổ sung nước thế nào.
Dấu hiệu cần dừng ngay
Nóng đầu là chuyện thường, nhưng có lúc nó là dấu hiệu cơ thể quá tải nhiệt. Nếu thấy đau đầu tăng dần, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, người mệt lả hoặc lơ mơ, hãy tấp vào chỗ an toàn, vào chỗ mát, tháo mũ, nới quần áo, uống nước từng ngụm. Nếu không đỡ, hoặc người có biểu hiện lú lẫn, ngất, hãy gọi cấp cứu 115 và không tự lái xe tiếp.
Quy định và nguồn để đối chiếu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 yêu cầu người lái và người ngồi sau xe mô tô, xe gắn máy đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách, không có ngoại lệ cho trời nóng hay đoạn đường ngắn; toàn văn có trên công báo Chính phủ. Phần sức khỏe trong bài là kinh nghiệm phổ thông, không thay thế ý kiến nhân viên y tế. Thông tin có thể thay đổi theo thể trạng từng người và khuyến cáo hiện hành; khi cần, đối chiếu tại cổng thông tin của Bộ Y tế.
Đọc thêm ở mục sức khỏe khi lái xe và chuyên mục kỹ năng lái xe máy.