Chạy xe ngày nắng gắt là chuyện thường ngày của khách thuê xe máy ở Hà Nội vào tháng Sáu, khi mặt trời lên sớm và khoảng giữa trưa mặt đường nóng như một chiếc bàn là. Nắng mùa hè không chỉ khiến người mỏi nhanh hơn, mà còn gây say nắng, cháy da và làm hỏng đồ đạc để trên xe nếu không chuẩn bị trước. Chống nắng khi chạy xe vì vậy không phải chuyện thẩm mỹ, mà là một phần của an toàn. Bài viết này gom các kinh nghiệm chọn giờ đi, bảo vệ cơ thể và giữ xe trong những ngày nắng lớn nhất năm.
Chạy xe ngày nắng gắt: chọn giờ ra đường
Nguyên tắc quan trọng nhất của mùa nắng là tránh khung giờ xấu thay vì cố gắng chịu đựng. Ở Hà Nội, tháng Sáu thường nắng rõ từ khoảng tám giờ sáng, và khoảng từ mười một giờ đến ba giờ chiều là lúc nắng gắt nhất, khi bóng của người gần như biến mất dưới chân. Những chuyến đi dài, đi vòng quanh phố hoặc về quê ngoại thành nên bắt đầu trước chín giờ sáng, hoặc lùi lại sau bốn giờ chiều khi nắng đã dịu và các tầng nhà bắt đầu đổ bóng râm.
Nếu lịch trình buộc phải di chuyển giữa trưa, hãy chia lộ trình thành các đoạn ngắn và chèn những điểm nghỉ ở giữa. Chạy bốn mươi phút rồi nghỉ mười lăm phút trong bóng mát của cây xăng, quán nước hay hành lang nhà còn tốt hơn chạy một mạch hai tiếng rồi kiệt sức. Với khách thuê xe đi công việc cả ngày, cách xếp lịch họp vào buổi sớm và cuối chiều, để tự nhiên tránh được giờ nắng gắt. Nhiệt độ trong bóng râm chênh lệch rõ so với đứng giữa đường, nên dù chỉ nghỉ ngắn cũng giúp cơ thể lấy lại sự tỉnh táo.
Chống nắng khi chạy xe từ đầu đến chân
Trang bị chống nắng hiệu quả nhất là che kín chứ không phải thoa kem rồi phơi ra. Áo chống nắng dày, ôm và có cổ cao giữ cho cánh tay không bị cháy sau một tiếng chạy. Găng tay dài che tới ngón tay bảo vệ vùng da hay bị bỏng nhất, vì mu bàn tay hướng thẳng vào gió nắng và bị bỏng rát mà nhiều người không nhận ra cho tới tối về. Khẩu trang dày và kính có bọc cạnh giữ cho mặt không bị đỏ rát sau chuyến đi dài.
Mũ bảo hiểm che kín có kính là món đáng đầu tư nhất cho mùa nắng. Kính giúp mắt không phải nheo liên tục, giảm mỏi và giảm cơn đau nửa đầu sau nhiều giờ chạy. Nước da mặt và cổ được che bởi lớp lót mũ cũng ít sạm đi. Với khách thuê xe máy đi nhiều ngày liên tiếp trong mùa hè, nên chọn đúng loại mũ kín thay vì mũ nửa đầu thoáng nhưng để mặt và gáy phơi nắng trọn buổi.
Kem chống nắng vẫn cần thiết cho những vùng không che được hết như cổ, mu bàn tay và mắt cá chân. Thoa lại sau mỗi hai tiếng nếu đi cả ngày, vì mồ hôi làm lớp kem trôi nhanh. Đôi khi một chiếc khăn ướt quấn cổ vừa giữ mát vừa chắn nắng, và khi vào nhà hàng thì phủ lên yên xe để hạ nhiệt trước khi ngồi lại.
Giữ nước và dấu hiệu say nắng cần biết
Cơ thể mất nước nhanh hơn cảm nhận khi chạy xe dưới nắng, vì gió làm mồ hôi bay hơi liên tục mà người ta tưởng mình không đổ mồ hôi. Uống nước trước khi khát, mang theo chai nước hoặc ghé mua nước dọc đường, và tránh lệch hẳn vào nước đá quá lạnh sau khi người đang nóng vì dễ gây tức ngực. Các loại nước muối hoặc nước dừa giúp bù chất điện giải tốt hơn nước lọc nếu phải chạy cả ngày trời.
Dấu hiệu cảnh báo say nắng cần thuộc lòng: chóng mặt, ù tai, chân tay run, da khô nóng dù trời rất nóng, hoặc đột nhiên ngừng ra mồ hôi. Khi có một trong các dấu hiệu đó, dừng ngay vào bóng râm, ngồi hạ thấp đầu, xả nước mát lên cổ và sau gáy, rồi nghỉ tới khi khỏe hẳn mới đi tiếp. Cố chịu đựng chạy tiếp khi người đã choáng là cách nhanh nhất dẫn tới té xe giữa đường. Trọng lượng của mũ và áo gió trong thời điểm này không đáng kể so với hậu quả của một cơn choáng nắng.
Nắng gắt ảnh hưởng tới xe máy thế nào
Xe máy mùa nắng cũng chịu thiệt. Lốp non hơi gặp mặt đường nóng dễ nở và bị mòn nhanh hơn, nên giữ áp suất hơi chuẩn và kiểm tra lốp thường xuyên trong mùa hè. Máy quá nóng sau những đoạn chạy dài hoặc leo dốc liên tục cũng cần nghỉ giải lao, tắt máy chờ nguội ở chỗ râm, thay vì vừa đỗ xe đã che áo lên ống pô còn bốc nhiệt. Nhiều khách hay quên rằng đồ nhựa, son, socola hay điện thoại để trong cốp hoặc giỏ xe có thể hỏng hoặc nóng chảy sau một giờ đỗ giữa trưa, nên mang theo theo túi chống nắng hoặc mang đồ theo người.
Khi đỗ xe giữa trưa, chọn chỗ có mái che, quay xe sao cho yên không nhận trực tiếp ánh nắng, và dùng tấm che nếu có. Yên xe nóng có thể gây bỏng nhẹ khi ngồi lại, thử bằng mu bàn tay trước khi đặt người xuống. Nếu phải đỗ ngoài trời cả buổi, một tấm bạt mỏng che lên vừa giữ yên vừa giữ tay lái bớt nóng.
Lộ trình thực tế cho ngày nắng lớn
Chọn tuyến đường có bóng cây, ven hồ hoặc chạy hướng tránh nắng chiếu thẳng vào mặt sẽ khiến chuyến đi dễ chịu hơn hẳn. Ở Hà Nội, các tuyến ven Hồ Tây, ven sông hay các dãy phố có cây cổ thụ rợp mát là lựa chọn cho buổi sáng sớm hoặc sau bốn giờ chiều. Ai muốn tập chạy buổi sớm có thể tham khảo tuyến trong bài chạy xe vòng nội thành sáng sớm, vì khung giờ sớm vừa tránh nắng vừa ít xe. Còn các kinh nghiệm chung cho thời tiết khó chịu được gom trong mục thời tiết và đường sá, các tình huống bất ngờ trên đường nằm trong mục tình huống giao thông, và trọn bộ các bài kỹ năng nằm trong mục kỹ năng.
Nói cho cùng, chạy xe máy ngày nắng gắt tháng Sáu ở Hà Nội là bài toán sắp xếp: đi đúng giờ, che đủ kín, uống đủ nước và cho cả người lẫn xe những quãng nghỉ. Làm được bốn điều đó thì mùa nắng không còn là rào cản, và chiếc xe thuê vẫn nguyên vẹn cho những chuyến đi tiếp theo.