Đi xe máy trên đường đê sông Hồng, phần khó nhất thường không nằm ở đoạn chạy thẳng mà ở những chỗ chuyển tiếp: dốc rẽ từ mặt đê xuống phố hay xuống ngõ, chỗ từ một con dốc nhỏ trồi lên mặt đê đang có xe chạy, và lúc lỡ đường phải quay đầu ngay trên mặt đê hẹp. Người ở Tây Hồ, Ba Đình, Hoàn Kiếm hay bên Long Biên đi qua những điểm này hằng ngày trên các tuyến Âu Cơ, Nghi Tàm, Yên Phụ, Hồng Hà hay đê Ngọc Thụy. Bài này tập trung vào các thao tác đó, áp dụng cho mọi loại xe, xe số hay xe ga.
Đi xe máy trên đường đê: vì sao chỗ rẽ mới là chỗ nguy hiểm
Mặt đê cao hơn khu dân cư hai bên, nên cứ một quãng lại có một con dốc rẽ xuống: phía trong đê dẫn vào phố, ngõ như khu Quảng An, Nhật Tân, phía ngoài đê dẫn xuống các khu dân cư ven sông như Tứ Liên, Phúc Tân, Chương Dương. Nhiều dốc chỉ rộng vừa hai xe máy tránh nhau, độ dốc gắt, chân dốc là ngõ có người đi bộ, hàng quán hoặc ngã ba ngay sát.
Trên mặt đê, xe chạy đều và khá nhanh vì đường ít đèn tín hiệu. Mỗi con dốc vì thế là một điểm giao không có ai điều khiển: xe trên đê không ngờ có người rẽ xuống, người dưới dốc không nhìn thấy dòng xe phía trên. Va chạm ở đê phần lớn xảy ra ở đây, chứ không phải trên đoạn thẳng.
Nếu bạn cần cách giữ làn khi xe tải đi sát hay khi gió ngang mạnh trên một mẫu xe cụ thể, xem bài Honda Vision đi đường đê sông Hồng và bài chạy Honda Air Blade trên đường đê sông Hồng. Ở đây chỉ nói những gì đúng với mọi chiếc xe.
Rẽ từ mặt đê xuống dốc: chuẩn bị từ trước
Lỗi phổ biến là nhận ra con dốc cần rẽ khi đã tới sát miệng dốc, rồi phanh gấp và bẻ lái. Trên mặt đê hẹp, xe phía sau gần như không có chỗ tránh.
- Nhận diện dốc từ xa. Mở bản đồ trước khi đi, nhớ tên ngõ hoặc một mốc như cây xăng, quán nước, cổng chùa gần con dốc. Đi chậm dần khi gần tới.
- Xi nhan sớm và nhìn gương. Báo cho người phía sau biết bạn sắp chậm lại và rẽ. Nhìn gương, rồi liếc qua vai về phía sẽ rẽ để chắc không có xe máy đang vượt lên sát bên.
- Giảm tốc trên mặt đê, không phải trên dốc. Phanh đều cả hai phanh khi xe còn thẳng trên đường bằng, để lúc bắt đầu đổ dốc xe đã đủ chậm.
- Rẽ xuống dốc ở bên phải chiều đi là dễ nhất. Rẽ sang dốc phía bên kia phải cắt qua luồng xe đối diện; nếu dòng xe dày, chạy tiếp tới chỗ có đèn hoặc chỗ rộng, đừng dừng giữa mặt đê chờ.
Xuống dốc đê vào phố, ngõ: phanh, số và nhường
Dốc đê ngắn nhưng gắt, lại đổ thẳng vào ngõ đông người. Mục tiêu là xuống chậm, đều và luôn dừng lại được.
Phanh đều, không bóp chết. Giữ phanh nhẹ cả trước lẫn sau suốt dốc thay vì để xe trôi rồi bóp mạnh ở chân dốc. Phanh gấp khi xe đang đổ dốc rất dễ trượt bánh, nhất là khi mặt dốc có cát, đất hay rêu sau mưa.
Với xe số, về số thấp trước khi đổ dốc để máy ghì bớt xe. Với xe ga, nhả hẳn tay ga, đừng vừa giữ ga vừa giữ phanh. Cách phối hợp số và phanh trên dốc dài hơn có trong bài xuống dốc dài bằng xe máy: về số sớm và phanh nhịp.
Nhường người đang đi lên. Trên dốc hẹp, người đang leo lên khó dừng giữa dốc hơn người đi xuống, đặc biệt khi chở nặng. Nếu thấy xe đang leo, nép sát phải và chậm hẳn, có khi dừng hẳn ở chỗ rộng để họ lên.
Coi chân dốc như một ngã ba. Chân dốc thường có trẻ con chơi, người bán hàng, xe đẩy, hay xe từ ngõ ngang chui ra. Đi tới cuối dốc với tốc độ đủ dừng trong khoảng ngắn, nhìn hai bên rồi mới đi tiếp.
Từ dốc ngõ lên mặt đê: nhập vào dòng xe
Ngược lại, từ ngõ đi lên mặt đê là lúc bạn ở thế yếu nhất: xe đang leo dốc, tầm nhìn bị mép đê che khuất, còn dòng xe phía trên chạy nhanh.
- Leo dốc với đủ đà, xe số ở số thấp, xe ga giữ ga đều. Đừng để xe hụt hơi ngay trước mép đê.
- Dừng ở mép dốc nếu chưa nhìn rõ. Chỗ đầu dốc giáp mặt đê thường có một khoảng bằng ngắn; dừng ở đó, hai chân chống đất, nhìn cả hai chiều. Xe trên đê có thể tới từ phía bị cây hoặc nhà che.
- Nhập vào làn gần nhất, theo chiều xe chạy. Chọn lúc có khoảng trống rõ ràng ở cả hai chiều nếu phải cắt sang làn bên kia. Nếu không có khoảng trống, chờ thêm; vài chục giây chờ không đáng gì so với một cú va ở mép đê.
- Đi lên chéo qua dòng xe là nguy hiểm. Nếu đích đến ở phía bên kia, cân nhắc rẽ theo chiều thuận trước rồi tìm chỗ quay đầu an toàn.
Nếu đang khởi hành trên dốc mà xe số chết máy, giữ phanh, về số mo rồi đề lại, đừng nhả phanh khi xe chưa nổ.
Quay đầu trên mặt đê hẹp
Lỡ qua con dốc cần rẽ là chuyện thường. Điều quan trọng là đừng quay đầu ngay tại chỗ giữa mặt đê.
- Chạy tiếp tới chỗ rộng: đầu một con dốc khác, khoảng sân trước quán, chỗ có đèn tín hiệu hoặc ngã ba. Mặt đê Âu Cơ, Nghi Tàm có nhiều điểm như vậy nếu đi thêm một đoạn.
- Cách an toàn nhất là rẽ xuống một dốc, quay đầu dưới ngõ rồi đi lên lại. Mất thêm chút thời gian nhưng không phải cắt ngang dòng xe trên đê.
- Nếu buộc phải quay trên đê, dừng sát lề phải, chờ cả hai chiều trống, xi nhan rồi quay một lần dứt khoát. Không quay ở khúc cua hay đỉnh dốc, nơi xe tới không nhìn thấy bạn.
Xe tải và mép đường: giữ chỗ của mình
Đường đê hẹp và có xe tải chở vật liệu, nhất là các đoạn đê ra phía ngoại thành. Ý định của người đi xe máy cần rõ: không để bị ép ra sát mép đê, nơi mặt nhựa vỡ, có sỏi và có thể là con dốc bất ngờ.
- Đi lệch vào trong một chút so với mép đường, đủ để còn chỗ né nếu xe tải đi sát.
- Khi xe tải tới gần từ phía sau, giảm ga nhẹ, giữ thẳng lái, để họ vượt. Đừng tăng tốc đua, cũng đừng bẻ lái ra mép.
- Không vượt xe tải ở gần miệng dốc, vì xe tải có thể rẽ xuống hoặc có xe từ dốc lên.
Nếu xe gặp trục trặc trên đê lúc trời tối, cách chọn chỗ dừng và chờ hỗ trợ được viết riêng trong bài xe thuê gặp sự cố trên đường đê sông Hồng buổi tối.
Kết lại
Trên đường đê sông Hồng, hãy dồn sự chú ý vào chỗ chuyển tiếp: rẽ xuống thì chuẩn bị từ trên mặt đê, xuống dốc thì phanh đều và nhường người leo lên, lên đê thì dừng ở mép dốc nhìn đủ hai chiều, còn lỡ đường thì xuống ngõ quay đầu thay vì quay giữa đê. Các kỹ năng nền khác có ở mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng.