Chiều tan tầm, nhiều phố ở Hoàn Kiếm, Ba Đình chỉ còn một dải lòng đường hẹp dọc hàng ô tô đỗ. Cảnh ô tô mở cửa va xe máy ở đó xảy ra trong một nhịp, và người đi xe máy thường ngã ra phía dòng xe đang chạy. Bài này đọc lại Điều 19 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ về nghĩa vụ người mở cửa, nói rõ luật có con số khoảng cách hay không, rồi gợi ý cách chọn vị trí trong làn.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Bài không nêu mức phạt; hành vi vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Điều 19 nói gì về việc mở cửa xe
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH) dành riêng một điều ngắn cho việc mở cửa xe. Nguyên văn Điều 19:
Chỉ được mở cửa xe khi xe đã dừng, đỗ.
Trước khi mở cửa xe, người mở cửa phải quan sát phía trước, phía sau và bên phía mở cửa xe, khi thấy an toàn mới được mở cửa xe, ra khỏi xe; không để cửa xe mở nếu không bảo đảm an toàn.
Ba ý đáng chú ý cho người đi xe máy:
- Chủ thể là “người mở cửa”, không chỉ người lái. Hành khách ghế sau cũng thuộc khoản 2.
- Quan sát trước, mở sau, đủ ba hướng: phía trước, phía sau và bên phía mở cửa.
- Không để cửa mở khi không an toàn, kể cả cánh cửa để hé lúc người trong xe còn lấy đồ.
Điều 18 khoản 1 cũng cho người lái rời vị trí lái khi dừng xe “để đóng, mở cửa xe” nhưng “phải sử dụng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác”.
Luật có quy định xe máy phải cách ô tô đỗ bao xa không
Không. Điều 19 đặt nghĩa vụ lên người mở cửa và không nêu khoảng cách nào cho xe đi ngang. Chúng tôi cũng không tìm thấy trong luật con số khoảng cách giữa xe máy và ô tô đang đỗ bên cạnh.
Những quy định gần nhất là các nguyên tắc chung, không có số đo:
- Điều 12 khoản 1 nói về “khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường hoặc phần đường”, tức khoảng cách theo chiều dọc với xe đi trước, không phải sang ngang với xe đỗ.
- Điều 12 khoản 2 buộc giữ “tốc độ phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông” và các yếu tố khác.
- Điều 12 khoản 3 buộc quan sát, giảm tốc hoặc dừng lại trong nhiều trường hợp, có điểm c “tầm nhìn bị hạn chế” và điểm i “điểm dừng xe, đỗ xe trên đường bộ có khách đang lên, xuống xe”.
- Điều 13 khoản 1: xe chạy chậm hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình.
Con số kiểu “phải cách bao nhiêu mét” bạn nghe ở đâu đó chỉ là kinh nghiệm, không phải quy định. Phần dưới là khuyến nghị an toàn, không gắn số liệu.
Đi xe máy sát ô tô đỗ: chọn vị trí trong làn
Phần lớn ô tô đỗ sát lề phải, nên cửa phía người lái quay thẳng ra phần đường xe máy đang chạy. Cách chọn chỗ đi:
- Ước lượng theo độ mở của một cánh cửa. Hình dung cửa bật ra hết cỡ, rồi chừa thêm một khoảng để lỡ phanh gấp cũng không ngã vào thân xe.
- Dịch ra từ sớm, không né phút chót. Thấy hàng ô tô đỗ từ xa thì nhìn gương rồi nhích ra dần. Nếu phải sang làn khác, Điều 13 khoản 2 yêu cầu có tín hiệu báo trước và quan sát bảo đảm khoảng cách an toàn.
- Phố quá hẹp thì chậm lại thay vì lách, tới mức dừng kịp trong tầm nhìn.
- Không luồn sát hàng xe đỗ để vượt dòng xe đang chờ; đó là chỗ cửa xe và người bước ra xuất hiện bất ngờ nhất.
Dấu hiệu sắp có cửa mở: bóng người trong xe nghiêng về phía cửa, xe vừa tấp vào, taxi đang trả khách. Gặp xe đang có khách lên xuống, điểm i khoản 3 Điều 12 đã yêu cầu quan sát và giảm tốc. Kỹ năng đọc dấu hiệu chi tiết hơn có trong bài đi qua hàng ô tô đỗ ven đường.
Khi trời tối hoặc mưa
Kính ô tô phản chiếu đèn đường, khó thấy người bên trong. Đây là lúc tầm nhìn bị hạn chế (điểm c) và trời mưa, đường trơn (điểm m) của khoản 3 Điều 12: giảm tốc thêm, giữ khoảng ngang rộng hơn ban ngày.
Khi ô tô mở cửa va xe máy: làm gì tại chỗ
Nếu va chạm đã xảy ra, Điều 80 khoản 1 yêu cầu người điều khiển phương tiện gây tai nạn và người liên quan đến vụ việc:
- “Dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất” (điểm a);
- ở lại hiện trường cho đến khi người của cơ quan Công an đến, trừ các trường hợp luật nêu (điểm b);
- cung cấp thông tin danh tính và thông tin liên quan cho cơ quan có thẩm quyền (điểm c).
Ai chịu trách nhiệm và đến đâu, bài này không khẳng định. Điều 19 đặt nghĩa vụ quan sát lên người mở cửa, nhưng người đi xe máy cũng có nghĩa vụ về tốc độ, quan sát ở Điều 12; việc xác định lỗi tùy diễn biến cụ thể và do cơ quan có thẩm quyền xem xét. Bạn nên chụp ảnh vị trí xe, cánh cửa, biển số và xin liên lạc người làm chứng nếu có.
Đi xe thuê của Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên), hãy báo ngay qua 0942467674 trong giờ 09:00–21:00. Cách xử lý chi phí sửa xe xin xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Nếu bạn là người ngồi trong ô tô
Khi đi taxi, bạn là “người mở cửa” theo Điều 19:
- Nhìn gương bên và quay đầu ra sau trước khi chạm tay nắm cửa.
- Thói quen dùng tay xa cửa để mở, ví dụ ngồi bên trái thì dùng tay phải, tự khiến người xoay vai và nhìn ra phía sau.
- Mở hé trước, thấy trống mới mở rộng; ưu tiên xuống phía vỉa hè.
Quy định dừng, đỗ ở Điều 18 được đọc chi tiết trong bài dừng xe giữa phố để hỏi đường.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: văn bản trên Cổng Chính phủ; bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Đã đối chiếu nguyên văn Điều 12 khoản 1 đến 3, Điều 13 khoản 1 và 2, Điều 18 khoản 1, Điều 19 và Điều 80 khoản 1.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt: văn bản trên Cổng Chính phủ.
Các bài khác về luật đi đường cho xe máy nằm trong mục quy định giao thông, và toàn bộ chuyên đề pháp lý ở trang an toàn và pháp lý.