Chuyến đền Trần Thái Bình xe máy từ Hà Nội chỉ chừng 100 km, nhưng không ít khách thuê xe của tôi tới nơi mới biết mình đã nhầm với đền Trần Nam Định. Đền ở Thái Bình nằm tại làng Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà cũ, gắn với khu lăng mộ các vị vua đầu triều Trần; còn đền Trần Nam Định là nơi có lễ khai ấn đầu năm. Bài này giúp bạn phân biệt hai nơi, chọn tuyến xe máy tới Hưng Hà và sắp một ngày cho vừa sức.
Đền Trần Hưng Hà: vùng đất phát tích và khu lăng mộ
Thái Bình cũ nay thuộc tỉnh Hưng Yên sau đợt sắp xếp hành chính năm 2025, tên xã, tên huyện trên biển chỉ dẫn có thể đã đổi. Khi tra bản đồ, bạn cứ gõ “đền Trần Thái Bình” hoặc “Thái Đường Lăng”, tên gọi khác của khu di tích này.
Vùng Hưng Hà xưa thuộc đất Long Hưng, được xem là nơi phát tích của dòng họ Trần. Theo tài liệu địa phương, đây là nơi an táng Thái tổ Trần Thừa và ba vị vua đầu triều là Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông cùng một số hoàng hậu. Các lăng thường được nhắc với tên Thọ Lăng, Chiêu Lăng, Dụ Lăng và Quy Đức Lăng. Khu lăng mộ và đền thờ các vua Trần ở đây đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Đừng hình dung một quần thể lăng tẩm đồ sộ như lăng vua triều Nguyễn ở Huế. Khu di tích nằm giữa không gian làng quê, nhiều hạng mục được tu bổ, xây dựng lại về sau, nên giá trị lớn nhất nằm ở ý nghĩa của vùng đất: đứng ở đây là đứng nơi một triều đại bắt đầu và yên nghỉ.
Đền Trần Thái Bình khác gì đền Trần Nam Định
Hai nơi cùng gọi là đền Trần, cùng thờ các vua Trần, nhưng vai trò lịch sử khác nhau. Tôi hay giải thích cho khách như bảng dưới:
| Đền Trần Thái Bình | Đền Trần Nam Định | |
|---|---|---|
| Vị trí | Làng Tam Đường, Hưng Hà, giữa vùng quê | Phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định cũ |
| Ý nghĩa chính | Đất phát tích, nơi đặt lăng mộ các vua đầu triều | Đất Thiên Trường, nơi các Thái thượng hoàng về sống |
| Không khí | Ngày thường vắng, trầm lặng | Trong thành phố, cuối tuần đông khách |
| Dịp đông nhất | Lễ hội đầu xuân, khoảng giữa tháng Giêng âm lịch | Lễ khai ấn đêm 14 tháng Giêng âm lịch |
| Ghép thêm | Chùa Keo Thái Bình | Chùa Phổ Minh |
Nói gọn: muốn tìm hiểu nhà Trần bắt đầu từ đâu và các vua đầu triều yên nghỉ ở đâu thì đi Thái Bình; muốn xem nơi các vua Trần về sống sau khi nhường ngôi và không khí lễ hội đầu năm thì đi Nam Định. Nam Định cũ nay thuộc tỉnh Ninh Bình, cách đi và xem gì ở đó có trong bài đền Trần và chùa Phổ Minh Nam Định.
Đường xe máy từ Hà Nội tới Hưng Hà
Xe máy không được chạy cao tốc, nên đi quốc lộ. Từ phía Long Biên, Gia Lâm, tuyến thuận là quốc lộ 5 hướng Hải Phòng tới khu Phố Nối, rẽ phải theo quốc lộ 39 xuống phía nam qua Hưng Yên, rồi qua cầu Triều Dương bắc trên sông Luộc sang đất Hưng Hà. Khu di tích nằm cách thị trấn Hưng Hà cũ khoảng 6 km về phía cầu Triều Dương, nên qua cầu chạy thêm một đoạn, để ý biển chỉ dẫn rẽ vào làng Tam Đường.
Người ở phía nam nội thành như Hoàng Mai, Thanh Xuân có thể đi quốc lộ 1 xuống Đồng Văn, rẽ qua cầu Yên Lệnh sang Hưng Yên rồi nhập quốc lộ 39 tới cầu Triều Dương. Quanh vùng có vài tuyến mới mở, nên mở bản đồ kiểm tra nút giao từ tối hôm trước. Tính cả giờ nghỉ, mỗi chiều thường mất khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng.
Quốc lộ 5 nhiều xe container, đi làn bên phải và không chen vào giữa hai xe tải đang song song. Quốc lộ 39 qua nhiều chợ, trường học, giảm tốc khi thấy người băng ngang.
Chặng khoảng 200 km cả đi lẫn về, xe tay ga hay xe số đều ổn. Ở cửa hàng tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Honda Vision và Honda Air Blade đang là 200.000 đ một ngày, Honda Wave 150.000 đ một ngày; các mức khác xem ở bảng giá thuê xe. Cửa hàng mở 09:00–21:00, muốn đi sớm thì nhận xe từ tối hôm trước. Tiền cọc, giấy tờ và chuyện có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn hỏi cửa hàng khi đặt xe để được xác nhận trực tiếp.
Lịch chuyến đền Trần Thái Bình xe máy trong một ngày
- Bảy giờ sáng rời Long Biên, ăn sáng quanh Phố Nối.
- Khoảng mười giờ tới khu di tích, dành một tiếng rưỡi đến hai tiếng để xem.
- Ăn trưa ở thị trấn Hưng Hà cũ, nghỉ một lúc cho đỡ mỏi.
- Khoảng hai giờ chiều lên đường về, vào Hà Nội trước khi trời tối.
Xem gì trong khu di tích
- Bắt đầu ở khu đền chính, đọc kỹ bia và bảng giới thiệu để biết vị vua nào được thờ ở đâu.
- Sang khu lăng mộ, đi đúng lối đi, không giẫm hay trèo lên phần lăng.
- Gặp người trông coi rảnh rỗi thì hỏi thêm về các lăng và tích làng Tam Đường.
Lưu ý khi vào nơi thờ tự
Ăn mặc kín đáo, nói khẽ, chỉ chụp ảnh ở chỗ được phép. Gửi xe ở bãi có người trông, giữ vé, không dựng xe chắn cổng hay lối đi. Giờ mở cửa, phí tham quan và quy định gửi xe có thể thay đổi, nên hỏi tại cổng hoặc xem thông báo của địa phương trước khi đi. Dịp lễ hội đầu xuân rất đông, ai đi mùa này nên tới thật sớm.
Hai ngày Thái Bình – Nam Định: xem cả hai đền Trần
Người thích sử có thể ghép hai nơi thành vòng hai ngày. Ngày đầu xem đền Trần Thái Bình buổi sáng, chiều ghé chùa Keo Thái Bình ở Vũ Thư với gác chuông gỗ nổi tiếng, tối nghỉ ở thành phố Thái Bình cũ. Sáng hôm sau qua cầu Tân Đệ sang Nam Định, xem đền Trần và chùa Phổ Minh, ăn trưa rồi về Hà Nội theo quốc lộ 21 qua Phủ Lý, nhập quốc lộ 1.
Vòng này không phải chạy lại đường cũ, mỗi ngày chừng ba, bốn tiếng ngồi xe; cách ghép tuyến xem thêm bài đi một đường, về đường khác. Khi nhận phòng, hỏi chỗ để xe qua đêm có khóa và vẫn khóa cổ xe.
Khi xe thuê gặp sự cố dọc đường
Thủng lốp hay tuột xích thì ghé tiệm sửa xe ven quốc lộ. Xe báo lỗi hay chết máy giữa đường, gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 trong giờ mở cửa để được hướng dẫn trước khi sửa lớn, chụp ảnh tình trạng xe và giữ hóa đơn. Chi phí sửa chữa hay hư hỏng, bạn xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Các chuyến tương tự cho người mê sử nằm trong mục cung đường cuối tuần, còn mọi hành trình quanh Hà Nội được gom ở trang cung đường.