Đi chùa Ngọa Vân xe máy từ Hà Nội hợp với người muốn tìm một chốn núi của dòng thiền Trúc Lâm mà không chen chúc như Yên Tử mùa hội. Quãng đường khoảng 100 km mỗi chiều, đi về trong ngày được nếu rời phố sớm. Bài này nói tuyến đường, cách ghé chùa Quỳnh Lâm dưới đồng bằng trước rồi lên núi Bảo Đài, giờ đi hợp lý và chỗ gửi xe.
Ngọa Vân và Quỳnh Lâm: hai điểm Trúc Lâm ở Đông Triều
Ngọa Vân nằm trên núi Bảo Đài, thuộc phía tây dãy Yên Tử, độ cao các nguồn ghi khoảng năm đến sáu trăm mét. Đây là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông, người sáng lập thiền phái Trúc Lâm, tu ở am Ngọa Vân và nhập niết bàn năm 1308. Trên đỉnh có am Ngọa Vân, tháp Phật hoàng và các công trình chùa dựng lại trên nền cũ.
Chùa Quỳnh Lâm nằm dưới đồng bằng, từng là một trung tâm Phật giáo lớn của xứ Đông thời Trần. Sử sách nhắc pho tượng Di Lặc bằng đồng của chùa đứng đầu “An Nam tứ đại khí”, cùng tháp Báo Thiên, chuông Quy Điền và vạc Phổ Minh. Pho tượng xưa không còn; ngôi chùa hiện nay là công trình phục dựng, phần lớn bằng gỗ, mái ngói cổ kính.
Năm 2025, quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh Di sản thế giới, và các di tích Trúc Lâm ở Đông Triều thuộc vùng di sản này. Sau đợt sắp xếp hành chính cùng năm, khu vực Quỳnh Lâm, Ngọa Vân nay thuộc các phường Bình Khê, An Sinh của Quảng Ninh; người đi chùa vẫn quen gọi chung là Đông Triều.
Cung đường chùa Ngọa Vân xe máy từ Hà Nội theo quốc lộ 18
Xe máy không được vào cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, nên tuyến dễ chạy nhất là quốc lộ 18. Từ Long Biên, bạn đi quốc lộ 1 cũ qua Yên Viên, Từ Sơn lên phía Bắc Ninh, rồi theo biển chỉ dẫn rẽ sang quốc lộ 18 hướng Quế Võ, Phả Lại.
Qua cầu Phả Lại là tới Chí Linh, nay thuộc thành phố Hải Phòng, chạy tiếp thì vào đất Đông Triều. Chùa Quỳnh Lâm nằm không xa quốc lộ; từ đó theo biển chỉ dẫn khu di tích Ngọa Vân đi lên phía bắc, đường nhỏ dần, xuyên qua đồi keo và làng ven núi.
Chạy đều tay, nghỉ một lần ở Phả Lại, xe máy mất khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng tới chân núi.
Lưu ý trên quốc lộ 18
- Xe tải chở than, vật liệu chạy dày, nhất là đoạn Chí Linh, Đông Triều. Đi sát làn phải, không lách giữa hai xe lớn.
- Mặt đường có đoạn bám bụi than, mưa xuống khá trơn; giữ khoảng cách và phanh sớm.
- Đổ xăng đầy trước khi rẽ vào đường núi, quãng cuối ít cây xăng.
- Mở bản đồ ở các nút rẽ vào quốc lộ 18, vì ứng dụng hay gợi ý lối lên cao tốc.
Ghé chùa Quỳnh Lâm trước, lên Ngọa Vân sau
Thứ tự hợp lý là ghé Quỳnh Lâm trên đường đi, rồi lên núi khi còn sớm. Chùa dưới đồng bằng mất khoảng một tiếng là xem kỹ: sân rộng, chính điện gỗ, hành lang và nhà bia. Không gian yên tĩnh, ngày thường ít khách, hợp để Phật tử lễ Phật trước khi leo.
Ở chùa nên:
- Gửi xe đúng chỗ khu chùa bố trí, không dựng xe trước cổng tam quan.
- Mặc quần dài, áo có tay; mang theo áo khoác mỏng vì lên núi sẽ lạnh hơn.
- Thắp hương đúng nơi quy định, không đặt tiền lẻ lên tượng.
- Nói khẽ, hỏi trước khi chụp ảnh trong chính điện hoặc khi chùa đang có khóa lễ.
Lên núi Bảo Đài: leo bộ hay đi cáp treo
Gửi xe ở bãi có người trông dưới chân núi hoặc gần ga cáp treo, nhận vé và hỏi giá gửi trước. Khóa cổ, rút chìa, mang giấy tờ xe theo người.
Có hai cách lên:
- Leo bộ: đường mòn và bậc đá dài khoảng 3 km xuyên rừng, đi qua nhiều điểm di tích nhỏ trước khi tới các lớp chùa trên cao. Người khỏe mất chừng một tiếng rưỡi, người ít vận động cứ tính gấp đôi. Đây là cách đi đúng tinh thần hành hương nhất.
- Cáp treo: khoảng mười lăm phút, từ ga trên còn một đoạn đi bộ và chừng trăm bậc nữa mới tới chùa. Hợp với người lớn tuổi, đầu gối yếu. Giá vé và giờ chạy có thể thay đổi, nên hỏi tại ga trước.
Leo bộ thì mang giày đế bám, mỗi người một chai nước, gậy chống nếu có. Bậc đá trong rừng ẩm rêu quanh năm, xuống núi mỏi gối hơn lên. Đừng leo ra khỏi lối mòn để chụp ảnh, và xuống trước khi trời tối.
Nếu đi cùng bố mẹ, tham khảo thêm cách chọn nơi ít leo trèo cho người lớn tuổi để quyết định có dùng cáp treo hay không.
Chọn ngày và giờ đi
- Ngày thường: vắng, núi yên, đúng không khí thiền. Ai xin nghỉ được giữa tuần nên chọn.
- Cuối tuần: đông vừa phải, bãi xe kín dần từ giữa buổi sáng.
- Mùa lễ đầu xuân và ngày giỗ Phật hoàng: rất đông, đường vào chân núi có thể ùn, cáp treo xếp hàng lâu.
- Thời tiết: mùa thu và đầu đông trời trong, leo mát. Sau mưa lớn, bậc đá trơn, nên bỏ phần leo bộ.
Một ví dụ quen thuộc: hai chị em Phật tử ở Ba Đình nhận xe tối thứ Sáu, sáng thứ Bảy sáu giờ rời phố, tám rưỡi lễ ở Quỳnh Lâm, mười giờ bắt đầu leo, trưa ăn chay trên núi rồi xuống. Ba giờ chiều lên đường, về tới Hà Nội trước bữa tối mà không phải chạy đêm trên quốc lộ 18.
Muốn nối thêm mạch Trúc Lâm, chuyến sau có thể đi chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Bổ Đà ở Bắc Giang, hoặc về Nam Định thăm đền Trần và chùa Phổ Minh.
Thuê xe cho chuyến Đông Triều
Hai trăm cây số đi về, có đoạn đường núi dốc, xe tay ga đỡ mỏi tay. Ở tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Honda Vision và Honda Air Blade là 200.000 đ/ngày, Honda Wave 150.000 đ/ngày; giá tuần, tháng xem ở bảng giá. Tiệm nằm ngay phía Long Biên nên ra quốc lộ 1 cũ khá thuận.
Tiệm mở cửa 09:00 đến 21:00, ai muốn rời phố lúc sáu giờ thì nhận xe từ tối hôm trước. Tiền cọc, giấy tờ cần mang, có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn hỏi khi đặt xe qua số 0942 467 674 để cửa hàng xác nhận trực tiếp.
Các chuyến tương tự có ở mục cung đường cuối tuần, còn mọi hướng đi quanh Hà Nội nằm trong trang cung đường.