Chuyến đền Trần chùa Phổ Minh xe máy từ Hà Nội trong một ngày là kiểu du lịch lịch sử gọn nhất của vùng Nam Định: hai di tích tiêu biểu nhất về nhà Trần nằm sát nhau trong khu Lộc Vượng, đền thờ các vị vua triều này, chùa giữ tòa tháp đá nổi tiếng. Nam Định là vùng đất còn giữ nhiều dấu vết nhà Trần nhất thấy được hôm nay, và may thay cả hai điểm đều dễ đến, vì tổng quãng đường một chiều chừng một trăm cây số, tuyến quốc lộ 1 rộng và thẳng. Bài này xếp lịch trình, phần xem ở từng nơi, và vài lưu ý để buổi chiều về không quá sức.
Đền Trần chùa Phổ Minh xe máy: lịch trình một ngày từ Hà Nội
Khung giờ nên theo: rời Hà Nội lúc sáu giờ sáng, dừng ăn sáng một lần ở khu giữa tuyến, tới đền Trần khoảng tám giờ rưỡi lúc khách còn thưa; xem đền trong hơn một tiếng; đi bộ hoặc chạy xe ngắn sang chùa Phổ Minh; mười một giờ vào thành phố Nam Định ăn trưa món cá và bánh; chiều về qua tuyến cũ, dừng giải lao một lần, về Hà Nội trước bốn giờ rưỡi. Lịch này chừa dư thời gian, nên ai muốn có thể ghé thêm một điểm ven thành phố.
Tuyến đường: từ Hà Nội theo quốc lộ 1 hướng nam qua khu Hà Nam, tới cửa ngõ Nam Định thì theo biển chỉ dẫn vào khu vực Lộc Vượng, tổng một trăm cây số một chiều. Đoạn đầu và giữa đường lớn nhiều xe container, giữ lệch làn và tránh bám sát đoàn ben; đoạn cuối vào khu phố nhỏ, đường hẹp nhưng ngắn. Trạm xăng có mặt dọc suốt tuyến nên khỏi lo, ai đi giờ sớm nên đổ đầy bình trước khi rời nội đô cho chủ động.
Đền Trần: xem gì ở nơi thờ các vua
Đền Trần ở Nam Định dựng trên vùng đất được coi như quê gốc của tông tộc họ Trần, nơi thờ các vị vua và danh tướng triều này. Khuôn viên thoáng, cổng vào qua nghi môn, sân gạch rộng và các tòa thờ xếp theo trục. Người mê sử sẽ dừng lâu ở phần bia và biển gỗ ghi danh tính các vị được thờ, đối chiếu với những gì còn nhớ về ba lần kháng chiến chống quân Nguyên: mỗi cái tên gắn với một trận, một giai thoại, xem đền vì thế khác hẳn xem một công trình thuần kiến trúc.
Ba thứ đáng để ý: kiến trúc gỗ ở tòa chính, với vì kèo và các con đội chạm theo lối cổ; không gian sân và nghi môn, nơi khung chụp đẹp vào buổi sáng khi nắng nghiêng; và phần kể của người trông đền, sẵn sàng nói chuyện với khách thật lòng muốn nghe. Lễ nghi tại đền theo phép thông thường: trang phục kín, giọng thấp, phần điện trong đang có người lễ thì đứng ngoài xem. Gửi xe ngay trước khuôn viên, phần bãi có người trông.
Chùa Phổ Minh và tòa tháp đá: điểm đến thứ hai
Từ đền Trần, chùa Phổ Minh nằm gần, di chuyển chỉ vài phút. Chùa gắn với tên tuổi vua Trần Nhân Tông, người mở đường thiền Trúc Lâm, và di sản nổi bật nhất tại đây là tòa tháp đá dựng từ thời Trần, hình khối vuông vức tầng tầng, chạm tinh và đứng vững qua bảy thế kỷ. Tháp nằm trong khuôn viên chùa, cạnh hồ nước nhỏ và vườn cây, khung buổi sáng nhẹ sáng, thích cho phần chụp ảnh chậm rãi.
Trong chùa còn các tòa thờ và tượng phật theo lối cổ, phần nội thất gỗ đáng xem kỹ. Chùa là nơi sinh hoạt tôn giáo thật, có sư và Phật tử ra vào, nên phần tham quan giữ nghi: bỏ mũ nón, không nói to, đi vòng theo hướng dân trong chỉ dẫn. Ai muốn ngồi lại phút yên tĩnh thì có ghế đá dưới hàng cây, hợp với việc ghi chép hoặc chỉ ngắm tháp trong gió.
Hai di tích xem trong một buổi là vừa: đền cho phần lịch sử triều chính, chùa cho phần thiền và nghệ thuật đá. Thứ tự đề nghị như trên vì đền mở sớm và khách thường dồn vào khung muộn, còn chùa thoáng hơn cả ngày. Ai đi vào ngày cuối tuần đông khách thì đảo ngược cũng được, ghé chùa trước khi dòng người rời đền sang, rồi quay lại đền lúc vắng hơn; phần mua quà lưu niệm quanh cổng đền nên xem hàng kỹ, bởi ở khu du lịch vài món trùng nhau.
Chuẩn bị và phần đường về
Xe kiểm tra từ tối hôm trước: lốp đủ hơi, thắng nhạy, đèn sáng, đổ đầy bình. Đồ mang theo gồm mũ trùm tai kín gió cho đoạn quốc lộ, nước và khăn ướt cho bụi đường trường, áo mưa mỏng vì trời đồng bằng mưa bất chợt. Giày bít mũi thoải mái hơn cho phần đi sân gạch và đứng lâu.
Về an toàn: khung chiều trên quốc lộ 1 có dòng xe về Hà Nội đông, không vượt ở ngã tư và dừng nghỉ khi thấy tay mỏi thay vì cố về một mạch; khu cửa ngõ Nam Định giờ chiều nhiều xe tải chở hàng, giữ khoảng với đoàn xe này. Ai đi nhóm hai xe trở lên thì trấn nhau giữ nhịp, vừa an toàn vừa có người chụp giúp vài khung ở đền và tháp.
Một lưu ý nhỏ: nếu trùng tuần lễ tưởng niệm các vua Trần vào dịp đầu năm, đền đông dòng người theo lễ, khung xem kiến trúc sẽ kém thoải mái, đổi lại được chứng phần nghi thức hiếm thấy; ai chỉ muốn xem yên tĩnh nên đi ngày thường, và tra lịch dịp lễ trước khi chọn ngày.
Hành trình theo dấu nhà Trần kiểu này thuộc bộ tuyến ngắn rảnh một ngày tại chuyên mục cung đường cuối tuần; tổng quan các tuyến quanh Hà Nội nằm ở trang cung đường. Ai muốn ghép thêm các điểm Nam Định cùng ngày thì xem gợi ý lịch trình trong du lịch Hà Nội.