Mười giờ đêm ở một quán bia Hà Nội, bàn cuối đã ngà ngà say và một người đứng dậy lấy chìa khóa xe máy. Khi chủ quán thấy khách say lái xe máy về, nên làm gì: giữ chìa khóa, gọi xe hay gọi người nhà? Bài này tóm tắt nghĩa vụ của cơ sở bán rượu bia theo luật, cách giữ xe hộ khách sao cho đúng, các cách hỗ trợ khách về nhà mà lực lượng cảnh sát giao thông Hà Nội đang vận động, và trách nhiệm của quán nếu khách gây tai nạn.
Chủ quán thấy khách say lái xe: luật buộc làm gì
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019, Điều 32 khoản 6, quy định cơ sở bán rượu, bia tiêu dùng tại chỗ phải nhắc nhở và có hình thức thông tin phù hợp tới khách về việc không điều khiển phương tiện giao thông, đồng thời hỗ trợ khách thuê, sử dụng phương tiện giao thông công cộng sau khi uống.
Nghĩa vụ ở đây là nhắc nhở, thông tin và hỗ trợ, không phải ngăn khách bằng sức. Nghị định 90/2026/NĐ-CP, thay Nghị định 117/2020/NĐ-CP từ 15/5/2026, Điều 35, xử phạt cơ sở không nhắc nhở hoặc không có biển cảnh báo khách về việc không điều khiển phương tiện sau khi uống rượu, bia.
Luật cũng có mấy điểm khác chủ quán cần nhớ:
- Không có quy định cấm bán cho người lớn đã say. Chúng tôi không tìm thấy điều khoản nào như vậy trong luật.
- Cấm bán rượu bia cho người dưới 18 tuổi (Điều 5 khoản 3), và phải niêm yết thông báo này (Điều 32 khoản 5).
- Cấm xúi giục, lôi kéo, ép buộc người khác uống (Điều 5 khoản 1). Nhân viên mời ép khách cũng có thể bị xử phạt; chuyện bị ép uống có ở bài bị ép uống thêm ly trong bữa nhậu.
Giữ chìa khóa, giữ xe của khách: làm sao cho đúng
Giữ chìa khóa là cách nhiều quán làm, nhưng chỉ an toàn về pháp lý khi khách đồng ý. Theo Bộ luật Dân sự 2015, có thể coi đây là việc gửi giữ tài sản (Điều 554), và thỏa thuận bằng lời nói cũng được (Điều 119). Khi đó:
- Khách có quyền lấy lại xe bất cứ lúc nào nếu không hẹn thời hạn (Điều 556).
- Quán phải bảo quản xe và trả lại đúng tình trạng ban đầu; làm mất, hư hỏng thì phải bồi thường, trừ trường hợp bất khả kháng (Điều 557).
Việc tự ý giữ chìa khóa “vì lợi ích của khách” chỉ được coi là thực hiện công việc không có ủy quyền khi khách không biết hoặc biết mà không phản đối (Điều 574), và chấm dứt khi khách yêu cầu (Điều 578). Một khi khách đã đòi lại rõ ràng, quán không còn căn cứ giữ (Điều 166). Tuyệt đối không khóa cổng, giữ người hay giằng co: hành vi giữ người trái pháp luật có thể bị xử lý hình sự theo Điều 157 Bộ luật Hình sự.
Cách làm thực tế khi khách đồng ý gửi xe qua đêm:
- Nói rõ là giữ xe theo đề nghị của khách, và khách đến lấy lúc nào cũng được.
- Chụp ảnh xe, ghi biển số, giờ nhận vào một tờ biên nhận đơn giản; đưa khách một bản hoặc nhắn qua điện thoại.
- Cất xe ở chỗ có người trông hoặc có camera, khóa cổ và giữ chìa khóa riêng.
Gọi xe, báo người nhà: các cách hỗ trợ khách
Năm 2025, cảnh sát giao thông Hà Nội nhiều lần đến tận quán ăn, quán bia để tuyên truyền. Tháng 3/2025 ở Mộ Lao, Hà Đông, lực lượng này dán 150 tấm pano “Đã uống rượu bia, không lái xe” và vận động chủ quán cam kết bố trí phương án đưa khách về an toàn. Tháng 7/2025 trên phố Ngụy Như Kon Tum, cán bộ đến từng bàn phát tờ rơi; một chủ nhà hàng cho biết nhân viên giúp khách gọi dịch vụ lái xe hộ hoặc giữ xe qua đêm để khách đi taxi về.
Những việc một quán có thể làm ngay:
- Treo biển “Đã uống rượu bia, không lái xe” ở chỗ dễ thấy, như cửa ra vào và quầy thanh toán.
- Nhắc lúc khách gọi món và lúc thanh toán, hỏi khách về bằng gì.
- Gọi giúp taxi, xe công nghệ hoặc dịch vụ lái xe hộ đưa cả người và xe về.
- Nhờ bạn đi cùng hoặc gọi người nhà đến đón, khi khách đồng ý.
Quán có phải bồi thường nếu khách say gây tai nạn
Bộ luật Dân sự, Điều 596 khoản 1, quy định người uống rượu tới mức mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Theo khoản 2, trách nhiệm chỉ chuyển sang người khác khi người đó cố ý dùng rượu làm cho người uống lâm vào tình trạng này, như ép buộc hay pha vào đồ uống. Bình luận trên tạp chí Kiểm sát cho rằng lời mời mọc thông thường không đủ để áp dụng khoản này.
Chúng tôi không tìm thấy luật hay bản án nào ở Việt Nam buộc quán bồi thường chỉ vì đã bán rượu cho một người lớn sau đó gây tai nạn. Một số bang ở Mỹ có loại trách nhiệm này, nhưng đó là luật nước ngoài. Rủi ro thực tế với quán ở Việt Nam là bị xử phạt vì không nhắc nhở, không có biển cảnh báo hoặc vì ép khách uống. Trách nhiệm của người giao xe cho người đã uống có ở bài đưa chìa khóa xe máy cho bạn đã uống rượu bia.
Khi khách nhất quyết lái xe
Không giằng co. Hãy nhắc lại một lần nữa, nhờ người đi cùng thuyết phục, đề nghị giữ xe qua đêm và gọi xe miễn là khách đồng ý. Cách nói chuyện với một người say mà không gây xô xát có ở bài bạn đi cùng đã say nhưng nhất quyết tự chạy xe máy về. Nếu khách vẫn chạy xe đi và lạng lách nguy hiểm trên đường, xem bài thấy người say rượu chạy xe máy lạng lách trên đường.
Ghi chú về nguồn
Thông tin pháp lý theo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14 (Điều 5, Điều 32), Nghị định 90/2026/NĐ-CP, Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 119, 166, 554, 556, 557, 574, 578, 596), Bộ luật Hình sự 2015 (Điều 157) và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15. Quy định có thể thay đổi. Bài không thay cho tư vấn pháp lý.
Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674. Trên bảng giá, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt.
Các bài khác về rượu bia và giao thông có ở mục nồng độ cồn, còn quy định chung ở chuyên mục an toàn và pháp lý.