Cuối buổi liên hoan ở một quán nhậu ven Hồ Tây hay trên phố Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, một người trong nhóm đã say nhưng cứ khăng khăng “tao tỉnh mà”, rồi đứng dậy đi lấy xe. Ngăn bạn say lái xe lúc đó khó hơn ta tưởng: nói nhẹ thì họ không nghe, nói mạnh thì dễ thành cãi nhau, giằng co ngay trước cửa quán. Bài này gom lại những cách làm thực tế để giữ người bạn ấy an toàn mà không ai phải động tay, kể cả khi chiếc xe là xe đang thuê.
Vì sao phải ngăn bạn say lái xe, dù nhà chỉ cách vài phố
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại Điều 9 khoản 2 một trong các hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật không nói “say mới bị cấm” hay “đi gần thì được”. Đã có cồn trong máu hoặc hơi thở là không được lái. Mức xử phạt cụ thể nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không bàn mức phạt mà tập trung vào chuyện làm sao để người bạn của bạn không ngồi lên xe.
Rượu bia còn làm người uống tự tin quá mức, nên câu “tao vẫn tỉnh” là dấu hiệu cần can thiệp chứ không phải lý do để yên tâm.
Chuẩn bị từ đầu buổi, trước khi ai đó say
Thuyết phục người còn tỉnh dễ hơn nhiều. Khi cả nhóm vừa ngồi xuống:
- Thống nhất người không uống. Một người nhận phần đưa đón, cả nhóm tôn trọng việc đó và không ép người ấy uống.
- Gom chìa khóa từ đầu vào túi người không uống. Nói vui “nộp chìa mới được nâng ly” hiệu quả hơn nói lúc cuối buổi.
- Chọn quán gần chỗ gửi xe có người trông, phòng khi phải để xe lại qua đêm.
Nói thế nào để người say chịu nghe
Mục tiêu là để họ tự đồng ý, không phải thắng một cuộc tranh luận.
Cách nói nên dùng
- Kéo ra chỗ riêng, nói nhỏ, đừng nói trước cả bàn.
- Nói từ phía mình. “Tôi lo, tôi không yên tâm nếu ông tự về” dễ nghe hơn “ông say rồi, đừng có lái”.
- Đưa lựa chọn, không ra lệnh. “Ông muốn đi taxi hay để tôi chở?” Người say thấy mình vẫn được quyết định nên ít chống đối.
- Nhắc đến người họ quan tâm: vợ con đang chờ, bố mẹ ở nhà.
- Nhờ người họ nể, như trưởng nhóm hay bạn thân nhất, nói giúp một câu.
Những điều nên tránh
- Cười cợt, quay video, trêu trước đám đông.
- Tranh cãi xem họ “say thật hay chưa”, hay nói nặng lời.
- Đồng ý cho đi “chậm thôi” vì “đường vắng”. Không có ngoại lệ như vậy.
Giữ chìa khóa xe người say mà không giằng co
- Xin, đừng giật. “Đưa tôi giữ chìa, mai tôi mang qua tận nhà” là lời đề nghị; giật chìa từ tay người say rất dễ thành xô đẩy.
- Đổi việc cho họ làm, như gọi điện cho người nhà, trong lúc người khác dắt xe vào bãi gửi.
- Với xe Smartkey, giữ chiếc điều khiển là đủ, nhưng nói rõ ai đang giữ.
- Nhờ chủ quán hoặc người trông xe giữ xe qua đêm; hỏi rõ và chụp lại vé gửi.
- Không làm hỏng xe như xì lốp hay rút dây, dễ thành tranh chấp sau này.
Nếu bạn ấy đã nổ máy, đừng lao ra chắn đầu xe hay kéo tay lái; cả hai rất dễ ngã.
Sắp xếp đường về: taxi, xe ôm hoặc người nhà
Thuyết phục chỉ thành công khi có sẵn phương án thay thế:
- Đặt taxi hoặc xe ôm công nghệ hộ họ trên điện thoại của bạn và chia sẻ hành trình. Ví dụ từ phố cổ quanh Tạ Hiện về Gia Lâm qua cầu Chương Dương, bạn biết trước tuyến và giờ tới nơi.
- Đi cùng nếu bạn còn tỉnh và tiện đường, nhất là khi họ say nặng.
- Gọi người nhà đến đón. Một cuộc điện thoại thường nhanh hơn mọi lời khuyên.
- Xe để lại thì gửi bãi có người trông, chụp vé và biển số gửi cho chủ xe.
Hôm sau cũng chưa chắc đã lái được ngay. Người uống nhiều đêm trước, sáng hôm sau vẫn có thể còn cồn trong hơi thở, xem thêm bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
Khi chiếc xe là xe đang thuê
Người thuê đã say thì có đưa xe cho người khác chở về không?
- Chỉ đưa cho người không uống và có giấy phép lái xe phù hợp. Điều 9 khoản 7 cấm giao xe cơ giới cho người không đủ điều kiện điều khiển theo quy định. Trường hợp bạn đi cùng chưa có bằng được phân tích ở bài đưa xe máy thuê cho bạn đi cùng chưa có bằng lái cầm lái.
- Không ai đủ điều kiện thì để xe lại, gửi bãi có người trông và giữ vé cẩn thận.
- Liên hệ cửa hàng để hỏi cách xử lý xe để lại qua đêm. Với xe thuê từ tiệm chúng tôi ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy gọi 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00 đến 21:00; mọi phương án cụ thể cần xác nhận trực tiếp.
Nếu chẳng may bị xử lý khi đang đi xe thuê, xem bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn.
Khi tình huống vượt khỏi tầm tay
Khi mọi lời khuyên đều không lọt tai, an toàn của bạn và người xung quanh đặt lên trước:
- Không dùng vũ lực. Vật lộn, xô đẩy để giành xe có thể gây thương tích và biến bạn thành người có lỗi.
- Gọi 113 khi có nguy hiểm khẩn cấp, chẳng hạn người say đe dọa, gây gổ, hoặc phóng xe đi trong trạng thái loạng choạng giữa đường đông. Báo rõ địa điểm, hướng đi và đặc điểm xe.
- Gọi cấp cứu 115 nếu người say có biểu hiện bất thường về sức khỏe như lơ mơ, không gọi được.
- Không đuổi theo bằng xe máy, nhất là khi chính bạn cũng đã uống.
Sau đó, báo cho người nhà của bạn ấy. Hôm sau, một cuộc nói chuyện thẳng thắn giúp lần liên hoan tới có kế hoạch rõ hơn.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2 và khoản 7. Bài không nêu mức xử phạt; hãy tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền khi cần.
Tóm lại, ngăn một người bạn say tự lái xe là chuyện chuẩn bị sớm, nói khéo, giữ chìa bằng lời đề nghị và luôn có sẵn phương án về nhà. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, còn quy định chung khi đi xe ở Hà Nội có tại chuyên mục an toàn và pháp lý.