Mười một giờ đêm trên đường Võ Chí Công, phía trước bạn là một chiếc xe máy chạy lúc nhanh lúc chậm, đánh lái sang trái rồi giật về phải, người lái ngồi ngả nghiêng. Bạn tự hỏi: có nên báo công an người say lái xe không, báo bằng cách nào, và trong lúc chờ thì làm gì để không bị cuốn vào nguy hiểm? Nguyên tắc: an toàn của bạn đứng trước. Giữ khoảng cách, chỉ ghi nhận thông tin khi đã dừng ở nơi an toàn, gọi 113, và tuyệt đối không đuổi theo hay chặn đầu.
Nhận diện người lái xe máy có dấu hiệu say
Kết luận ai có cồn là việc của lực lượng chức năng với thiết bị đo. Nhưng những dấu hiệu sau đủ để bạn coi chiếc xe đó là mối nguy:
- Xe đi lạng lách, đánh võng, lấn sang làn ngược chiều rồi quay lại không có lý do.
- Tốc độ thất thường: đang chạy nhanh bỗng chậm hẳn, phanh gấp giữa đường trống.
- Người lái ngồi không vững, đầu gục xuống, chân chống quệt đường.
- Vừa từ quán nhậu ven đường bước ra, dắt xe loạng choạng rồi nổ máy.
Dấu hiệu này cũng có thể do mệt, ốm hay xe hỏng; dù vậy, cách xử lý vẫn là tránh xa trước, tính chuyện báo sau.
Giữ khoảng cách: việc làm ngay trong vài giây đầu
Kỹ năng đi sau một chiếc xe chạy không ổn định đã được phân tích riêng trong bài xe phía trước đi loạng choạng, lạng lách: giữ khoảng cách và vượt thế nào. Điểm cốt lõi khi nghi người phía trước đã uống:
- Nhả ga, giãn khoảng cách thật rộng. Người say có thể ngã bất ngờ; bạn cần đủ chỗ để dừng mà không cán qua.
- Không bám sát để “theo dõi”. Đi sát phía sau hay song song đều đặt bạn vào đúng vùng va chạm.
- Không bấm còi dồn dập, không nháy đèn liên tục. Người say dễ giật mình, phản ứng sai hoặc quay lại gây sự.
- Chỉ vượt khi có khoảng trống rõ ràng, vượt dứt khoát và giữ xa. Nếu không chắc, cứ ở phía sau với khoảng cách lớn.
- Đổi hướng khi cần. Rẽ phố khác hoặc tấp vào lề chờ vài phút.
Trên những trục rộng về đêm như đường Nguyễn Văn Cừ, đường Láng hay đoạn ven đê qua Long Biên, xe chạy nhanh nên khoảng cách càng phải lớn.
Báo công an người say lái xe: gọi 113 khi đã dừng an toàn
Số 113 là số khẩn cấp của lực lượng công an, kênh nhanh nhất khi một người lái có dấu hiệu say đang gây nguy hiểm. Thứ tự nên làm:
- Tấp vào lề ở chỗ sáng, dừng hẳn xe rồi mới gọi. Không gọi điện khi đang chạy.
- Nói rõ vị trí: tên đường, đoạn gần mốc nào (cây xăng, cầu, ngã tư), hướng đi của chiếc xe.
- Mô tả chiếc xe và người lái: loại xe, màu xe, quần áo, có mũ bảo hiểm hay không, hành vi bạn thấy.
- Biển số nếu đã ghi nhận được một cách an toàn. Không có biển số vẫn cứ báo; vị trí và hướng đi thường quan trọng hơn.
- Trả lời câu hỏi của tổng đài viên và làm theo hướng dẫn.
Nếu đã xảy ra va chạm, có người bị thương, gọi cấp cứu 115 trước. Bài gọi số khẩn cấp nào khi gặp sự cố trên đường: 113, 114 hay 115 giải thích rõ từng đầu số.
Ghi nhận biển số và thông tin: chỉ khi an toàn
Nhiều người phản xạ rút điện thoại ra quay ngay khi đang chạy. Đừng làm vậy. Luật cấm người lái dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi xe đang di chuyển (Điều 9 khoản 6 Luật 36/2024/QH15), và quay phim khi đang chạy cạnh một người say là đặt hai chiếc xe vào thế nguy hiểm.
Cách ghi nhận an toàn hơn:
- Nhớ bằng mắt, đọc to trong đầu biển số khi xe đó dừng đèn đỏ, rồi ghi lại khi bạn đã đỗ xe.
- Người ngồi sau có thể ghi chép hoặc chụp ảnh nếu không phải nhoài người ra và không làm người lái mất tập trung.
- Ghi thời gian và địa điểm ngay sau khi dừng, vì vài phút sau rất dễ nhầm.
- Không đối chất, không lại gần để chụp mặt hay hỏi chuyện người say.
Thông tin không cần đầy đủ; hãy báo đúng điều mình thấy, không suy đoán thêm.
Vì sao không đuổi theo, không chặn đầu
Ý định tốt rất dễ biến thành tai nạn. Đuổi theo một người đang lạng lách khiến chính bạn phải chạy nhanh, lạng lách theo. Chặn đầu, ép xe vào lề hay giật chìa khóa có thể gây ngã xe, xô xát, thậm chí khiến bạn trở thành người gây va chạm.
Dừng xe, kiểm tra nồng độ cồn và xử lý vi phạm là việc của lực lượng chức năng. Trường hợp người say là bạn đi cùng, câu chuyện khác hẳn vì bạn có thể can thiệp trước khi họ nổ máy; xem bài bạn đi cùng đã say nhưng nhất quyết tự chạy xe máy về.
Luật nói gì về hành vi này và quyền báo tin của bạn
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9, trong đó:
Khoản 2: “Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Khoản 5: “Đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép; điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục.”
Cũng luật này, Điều 72 khoản 1 điểm đ ghi người điều khiển phương tiện có quyền “báo tin, tố giác, phản ánh những trường hợp vi phạm pháp luật”. Điều 67 khoản 6 nêu việc tiếp nhận, xử lý tin báo là một biện pháp phát hiện vi phạm, và Điều 66 khoản 4 cho phép cảnh sát giao thông dừng phương tiện khi có tin báo, tố giác, phản ánh. Bài viết không nêu mức xử phạt; các mức cụ thể nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Khi báo, hãy nói đúng sự việc bạn thấy. Báo tin sai sự thật hay gọi quấy rối đường dây khẩn cấp là việc không nên làm và có thể bị xử lý.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH. Nếu bạn đang thuê xe và gặp sự cố trên đường, hãy liên hệ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên qua số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00.
Tóm lại, thấy người có dấu hiệu say lái xe: giãn khoảng cách, dừng ở nơi an toàn rồi gọi 113, chỉ ghi biển số khi không phải đánh đổi an toàn, và để việc xử lý cho lực lượng chức năng. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.