Bạn đi xe máy đến buổi liên hoan ở Cầu Giấy, nhà lại ở Gia Lâm, và đến cuối bữa đã uống vài cốc bia. Gọi taxi thì xe nằm lại quán, mai phải quay lại lấy. Dịch vụ lái xe máy hộ giải quyết đúng chỗ đó: một người tỉnh táo đến chở bạn về bằng chính xe của bạn. Bài này giải thích cách mô hình này thường vận hành và những điều cần kiểm tra trước khi đưa chìa khóa cho người lạ.
Dịch vụ lái xe máy hộ thường hoạt động thế nào
Mô hình thường gặp gồm vài bước, chi tiết khác nhau tùy đơn vị:
- Liên hệ đặt chuyến qua điện thoại, tin nhắn hoặc ứng dụng; báo điểm đón, điểm đến và loại xe.
- Tài xế đến quán bằng phương tiện khác, kiểm tra xe cùng bạn.
- Tài xế lái xe của bạn, bạn ngồi sau suốt quãng đường về.
- Tài xế tự rời đi sau khi bàn giao xe tại nhà.
Cách tính tiền mỗi nơi một khác. Bài này không nêu tên đơn vị hay giá nào; hãy hỏi và chốt chi phí trước khi tài xế nổ máy.
Điểm khác với taxi hay xe ôm: bạn không chỉ giao bản thân mà còn giao cả chiếc xe cho người khác điều khiển. Vì vậy trách nhiệm của bạn không dừng ở việc trả tiền.
Luật nói gì khi giao xe cho người khác lái
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (hiệu lực từ ngày 01/01/2025) có ba điểm liên quan trực tiếp.
Bạn không được tự lái. Khoản 2 Điều 9 nghiêm cấm “điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn”. Gọi người lái hộ là cách tuân thủ đúng điều này.
Người nhận xe phải đủ điều kiện. Khoản 7 cùng điều cấm:
“Giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ.”
Nghĩa là chủ xe hoặc người đang giữ xe cũng có phần trách nhiệm chọn đúng người. Theo khoản 1 Điều 56, người lái phải có giấy phép lái xe còn điểm, còn hiệu lực, phù hợp với loại xe. Khoản 1 Điều 57 phân hạng: A1 cho mô tô hai bánh đến 125 cm3 hoặc động cơ điện đến 11 kW; hạng A cho xe lớn hơn. Người lái hộ cũng phải hoàn toàn không có cồn như mọi người lái khác.
Mỗi xe chỉ chở một người. Khoản 1 Điều 33 cho phép xe mô tô hai bánh chở một người, trừ vài trường hợp đặc biệt. Nếu hai người cùng uống, tài xế chỉ đưa được một người; người còn lại cần taxi hoặc chuyến riêng. Khoản 2 Điều 33 buộc cả người lái và người được chở đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, cài quai đúng quy cách.
Hệ quả khi người lái không có bằng hoặc sai hạng mà gây tai nạn có trong bài lái xe máy không có bằng hoặc bằng sai hạng gây tai nạn.
Kiểm tra người lái hộ khi tài xế vừa đến
Dù đã uống, hãy dành vài phút cho các việc sau, hoặc nhờ một người bạn còn tỉnh làm cùng:
- Danh tính: tên, ảnh, số điện thoại khớp với thông tin lúc đặt. Lệch thông tin thì hủy chuyến.
- Giấy phép lái xe: xin xem bản giấy hoặc bản điện tử, nhìn hạng ghi trên đó có phù hợp với xe không. Xe phân khối lớn hơn 125 cm3 cần hạng A.
- Tỉnh táo: có mùi rượu bia, nói líu, đứng không vững thì đổi người. Cách xử lý tình huống tương tự khi đi xe ôm có ở bài lên xe ôm mới thấy tài xế có mùi rượu bia.
- Mũ bảo hiểm cho cả hai: tài xế mang mũ riêng hay dùng mũ của bạn, cả hai đều phải đội và cài quai.
- Giấy tờ xe: đăng ký xe và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc phải đi cùng xe theo khoản 1 Điều 56; kiểm tra chúng có trong cốp chưa.
Gửi ảnh tài xế, biển số xe và lộ trình cho một người thân trước khi lên xe. Việc nhỏ này hữu ích nếu có sự cố dọc đường.
Những điều nên thỏa thuận trước khi giao xe
Nói rõ trước lúc xuất phát đỡ tranh cãi lúc đầu óc chưa tỉnh:
- Chi phí và cách trả: hỏi tổng số tiền cho chuyến, có phát sinh gì khi chờ hay đi vòng không.
- Lộ trình: từ nội thành sang Long Biên hay Gia Lâm, xe máy đi cầu Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy hoặc Nhật Tân; cầu Thanh Trì và đường Vành đai 3 trên cao cấm xe máy.
- Tình trạng xe: chụp ảnh các mặt xe, đồng hồ xăng trước khi đi để đối chiếu khi về.
- Va chạm hoặc vi phạm dọc đường: hỏi đơn vị xử lý thế nào, ai chịu phần nào, và ghi lại câu trả lời bằng tin nhắn.
- Điểm bàn giao: cổng nhà, hầm chung cư hay bãi gửi; ai cầm thẻ gửi xe, chìa khóa trả tận tay.
Nếu đơn vị không trả lời rõ được các câu trên, hãy cân nhắc gọi taxi và để xe lại.
Xe máy thuê: hỏi cửa hàng trước khi cho người khác lái
Xe thuê không thuộc sở hữu của bạn, nên việc giao cho tài xế lái hộ cần được cửa hàng đồng ý. Hãy hỏi rõ trước buổi tiệc, không đợi lúc đã uống:
- Cửa hàng có cho người khác ngoài người thuê lái xe không, cần cung cấp thông tin gì.
- Nếu có va chạm khi người khác lái, trách nhiệm người thuê được tính ra sao.
Với xe thuê tại cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, các điều này cần xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00; nên nhắn tin để có bằng chứng. Nếu chưa xác nhận được, an toàn nhất là gửi xe qua đêm, xem bài để xe máy thuê ở đâu khi đã uống rượu bia.
Khi không gọi được người lái hộ
Đêm muộn hay ngày lễ có thể khó đặt chuyến. Đừng vì thế mà tự lái “chỉ vài cây số”:
- Gọi taxi hoặc xe ôm, để xe tại bãi gửi có vé; cách gửi và lấy xe sáng hôm sau có ở bài để xe lại qua đêm khi đã uống.
- Nhờ một người không uống, có giấy phép lái xe phù hợp, đưa về.
- Ngủ lại nhà bạn gần quán nếu được.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2 và 7; Điều 33 khoản 1, 2; Điều 56 khoản 1; Điều 57 khoản 1 (đối chiếu nguyên văn bản hợp nhất).
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP, bài này không nêu.
Tóm lại, người lái hộ giúp bạn về nhà mà không phải tự cầm lái, nhưng bạn vẫn cần kiểm tra danh tính, giấy phép lái xe và chốt các thỏa thuận trước khi giao xe. Các bài khác ở mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.