Mười một rưỡi trưa ở một tòa văn phòng trên phố Duy Tân, Cầu Giấy, nhóm đồng nghiệp rủ nhau ra quán bia hơi đầu ngõ “làm vài cốc mừng xong dự án”, ăn xong lại lấy xe máy chạy về kịp giờ chiều. Nhậu trưa chạy xe máy kiểu này nghe rất quen với dân công sở Hà Nội, nhưng một bữa như vậy đụng tới hai đạo luật cùng lúc. Bài này tách từng phần để bạn biết mình đang vướng gì và sắp xếp bữa trưa ra sao cho đúng.
Nhậu trưa chạy xe máy: hai luật cùng chạm vào một bữa ăn
Thử nhìn bữa trưa ấy theo hai lát cắt:
- Việc uống: uống trong khoảng nghỉ giữa hai buổi làm việc. Phần này thuộc Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.
- Việc lái: ngồi lên xe máy chạy về cơ quan khi trong người có cồn. Phần này thuộc Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, và cũng được nhắc lại trong luật rượu bia.
Hai phần độc lập với nhau. Có người đi bộ ra quán nên không vướng phần lái; có người làm tự do không thuộc diện bị cấm uống trong giờ làm nhưng vẫn bị cấm lái khi có cồn. Nhân viên văn phòng chạy xe máy đi ăn thì thường vướng cả hai.
Uống rượu bia trong giờ làm việc: luật rượu bia nói gì
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2019, hiệu lực từ ngày 01/01/2020. Điều 5 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó khoản 5 có nội dung:
“Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, tổ chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ, người làm việc trong lực lượng vũ trang nhân dân, học sinh, sinh viên uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập.”
Nội dung khoản này khớp nhau ở nhiều nguồn tra cứu văn bản pháp luật mà chúng tôi đọc được, nhưng chúng tôi chưa đối chiếu được bản đăng Công báo. Vài điểm đáng để ý khi đọc:
- Phạm vi người bị cấm khá rộng: không chỉ công chức nhà nước mà cả người lao động trong các cơ quan, tổ chức.
- Ba khoảng thời gian: ngay trước giờ làm, trong giờ làm và nghỉ giữa giờ làm. Bữa trưa giữa buổi sáng và buổi chiều của một ngày làm việc thường được hiểu là rơi vào khoảng nghỉ giữa giờ; nếu chưa chắc giờ giấc của mình được tính thế nào, hãy hỏi bộ phận nhân sự.
- Không phụ thuộc lượng uống: câu cấm không có ngưỡng nào, một cốc cũng là uống.
Bài này không nêu mức xử lý cho hành vi uống trong giờ làm, vì chế tài cụ thể nằm ở văn bản khác và ở quy chế của từng đơn vị.
Lái xe sau khi uống: cấm tuyệt đối, ai cũng như ai
Khoản 2 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia cũng có khoản 6 Điều 5 cấm điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; các nguồn tra cứu chúng tôi đọc đều ghi giống nhau, chưa đối chiếu Công báo. Mức xử phạt cụ thể cho lỗi giao thông thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP, bài này không nêu.
Quãng đường ngắn không làm lệnh cấm nhẹ đi. Từ quán trên phố Trần Thái Tông về tòa nhà ở Duy Tân, hay từ quán trên Thái Hà về văn phòng ở Láng Hạ, Đống Đa, đều là đường phố đông xe giờ trưa. Cồn ảnh hưởng tới phản xạ ra sao có trong bài vài ly bia đã ảnh hưởng thế nào đến thăng bằng, phản xạ và tầm nhìn.
Nội quy cơ quan: lớp thứ ba thường bị quên
Ngoài hai đạo luật, nhiều cơ quan, doanh nghiệp có nội quy lao động hoặc quy chế riêng về rượu bia trong giờ làm. Nội dung mỗi nơi một khác, nên chúng tôi không khẳng định nơi nào xử lý ra sao. Những việc nên làm:
- đọc lại nội quy lao động, sổ tay nhân viên, phần quy định về kỷ luật;
- hỏi bộ phận nhân sự nếu đơn vị có ca trực, ca chiều hay lịch làm việc không theo giờ hành chính;
- lưu ý hơn nếu buổi chiều phải gặp khách, đi công tác hay lái xe công việc.
Một bữa trưa có bia vì thế có thể đụng cùng lúc luật rượu bia, luật giao thông và nội quy nơi làm việc.
Sắp xếp bữa trưa với đồng nghiệp cho đúng luật
Khi lên kế hoạch
- Chọn quán đi bộ được từ văn phòng, nhất là ở khu phố dày quán như quanh Lý Thường Kiệt, Bà Triệu (Hoàn Kiếm), để không ai phải lấy xe.
- Gọi đồ uống không cồn ngay từ đầu: trà đá, nước ép, nước ngọt. Bia ghi “không cồn” có thể vẫn chứa một lượng cồn nhỏ, xem bài loại ghi 0.0 và loại dưới 0.5 có khác nhau khi đo.
- Dời việc “ăn mừng” sang sau giờ làm hoặc cuối tuần, và chốt trước ai không uống để đưa mọi người về, hoặc cả nhóm đi taxi.
Khi đang ở bàn ăn
Bị rủ thêm cốc mà chiều còn phải lái về, có thể nói thẳng “chiều mình chạy xe, mình uống trà”. Mời ép quá thì chính người mời đang vướng khoản 1 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia về xúi giục, ép buộc người khác uống. Cách từ chối khéo có trong bài bị ép uống thêm ly trong bữa nhậu khi còn phải đi xe máy về.
Khi lỡ uống rồi
- Không lái về cơ quan, kể cả khi thấy mình tỉnh. Gửi xe ở bãi gần quán, gọi taxi hoặc xe ôm, hôm sau hoặc sau giờ làm quay lại lấy.
- Không có mẹo nào làm cồn tan nhanh: cà phê, nước chanh hay ngủ một giấc không thay đổi việc trong người còn cồn; chỉ thời gian mới giúp cơ thể đào thải.
- Đi xe máy thuê: nếu định để xe thuê lại qua đêm ở chỗ khác, hãy báo và hỏi cửa hàng trước qua số 0942467674.
Nguồn tham khảo và lưu ý
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay cho tư vấn pháp lý hay giải đáp của đơn vị bạn làm việc.
- Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia số 44/2019/QH14, Điều 5 khoản 1, 5, 6: đối chiếu qua nhiều nguồn tra cứu văn bản pháp luật, chưa đối chiếu Công báo.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2 (đối chiếu nguyên văn bản hợp nhất).
Bữa trưa với đồng nghiệp vẫn vui khi không có cồn và không ai phải lái sau khi uống. Đọc thêm trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.