Bị dừng ở chốt kiểm tra sau bữa nhậu, máy đo báo có cồn, và chỉ một câu nói nóng nảy là mọi chuyện bắt đầu trượt dài. Chống đối CSGT khi say rượu, dù chỉ là lời qua tiếng lại hay một cú xô đẩy, có thể biến một lỗi giao thông thành vi phạm trật tự, thậm chí bị xem xét về hình sự. Bài này dành cho người lái và người đi cùng khi bị dừng kiểm tra ở Hà Nội.
Chống đối CSGT khi say rượu: luật xếp vào hành vi bị nghiêm cấm
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm ở Điều 9. Hai khoản liên quan trực tiếp đến tình huống này:
- Khoản 2: cấm “điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn”.
- Khoản 4: cấm “xúc phạm, đe dọa, cản trở, chống đối hoặc không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ”.
Khoản 4 không chỉ nói đến đánh người: lời lẽ xúc phạm, dọa dẫm, đứng chắn không cho lập biên bản đều nằm trong danh sách. Người đã có lỗi nồng độ cồn mà còn chửi bới là đang chồng thêm một hành vi bị cấm.
Ba nấc hậu quả: từ lỗi giao thông đến tội danh
Chia thành ba nấc chỉ để dễ hình dung; hành vi cụ thể thuộc nấc nào do cơ quan có thẩm quyền đánh giá.
Nấc một: lỗi nồng độ cồn
Nếu chỉ dừng xe, thổi theo hướng dẫn và ký biên bản, bạn bị xử lý vi phạm nồng độ cồn theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (bài không nêu mức phạt).
Nấc hai: xúc phạm, cản trở, không chấp hành
Chửi bới, xúc phạm, từ chối thổi, giằng co giấy tờ hay cố dắt xe đi có thể bị xử phạt hành chính riêng, theo quy định về giao thông hoặc về an ninh, trật tự tùy tính chất. Trường hợp từ chối thổi được phân tích kỹ trong bài thổi hời hợt, nín thở hay từ chối thổi máy đo.
Nấc ba: dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực
Bộ luật Hình sự có tội chống người thi hành công vụ tại Điều 330. Theo cách nhiều trang pháp luật và báo chí pháp luật cùng diễn giải, tội này hướng tới người dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để cản trở người thi hành công vụ làm nhiệm vụ, hoặc ép họ làm việc trái pháp luật. Các bài phân tích nêu rằng xô đẩy, giật đồ nhằm cản trở công vụ cũng có thể được xem là vũ lực. Có bị truy cứu hay không còn tùy tình tiết cụ thể; bài này không nêu khung hình phạt.
Say rượu không phải lý do để được bỏ qua
Theo các nguồn pháp luật cùng dẫn Điều 13 Bộ luật Hình sự, người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc uống là tự nguyện, nên “lúc đó say” không phải lý do để được bỏ qua; ngược lại, biết rượu làm mình dễ nóng thì càng phải chủ động hạ giọng.
Lực lượng tại chốt được làm gì khi bị chống đối
Điều 73 Luật 36/2024 quy định trình tự: trước hết người thi hành công vụ giải thích, thuyết phục, yêu cầu chấm dứt hành vi; nếu vẫn cản trở thì áp dụng biện pháp ngăn chặn theo pháp luật; nếu có hành vi chống người thi hành công vụ thì tùy mức độ được sử dụng vũ lực, công cụ hỗ trợ hoặc vũ khí theo quy định. Lúc cán bộ giải thích chính là thời điểm bạn nên dừng lại.
Người đi cùng: đừng trở thành người thứ hai gặp rắc rối
Khoản 4 Điều 9 cấm xúc phạm, cản trở người thi hành công vụ nói chung, nên người đi cùng to tiếng “nói giúp” cũng có thể bị xem xét. Việc nên làm:
- Kéo bạn mình lùi ra, nói nhỏ, nhắc rằng cãi nhau chỉ làm mọi thứ nặng thêm.
- Không chạm vào cán bộ, giấy tờ hay thiết bị đo.
- Lo phần việc thực tế: gọi xe về cho người vi phạm, cất đồ, liên hệ người nhà.
Cách can ngăn một người bạn đã say mà không xô xát có thêm trong bài bạn đi cùng đã say nhưng nhất quyết tự chạy xe máy về.
Giữ bình tĩnh và phản đối đúng kênh
Không đồng ý là quyền của bạn, nhưng có kênh riêng. Khoản 1 Điều 72 Luật 36/2024 cho người điều khiển phương tiện quyền được thông báo căn cứ dừng xe, nội dung và kết quả kiểm tra, hành vi vi phạm và biện pháp xử lý; quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện; quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động tuần tra, kiểm soát theo pháp luật về tố cáo. Khoản 2 yêu cầu chấp hành hiệu lệnh, yêu cầu kiểm tra và hợp tác.
Ví dụ bị dừng ở một chốt trên đường Nguyễn Văn Cừ phía Long Biên:
- Tắt máy, xuống xe, hít sâu vài nhịp trước khi nói.
- Hỏi bằng giọng bình thường: căn cứ dừng xe, kết quả đo là gì.
- Có điều không đồng ý thì ghi vào phần giải trình của biên bản thay vì cãi lại.
- Đọc kỹ trước khi ký, giữ bản biên bản được giao.
- Muốn phản đối thì làm sau, bằng khiếu nại hoặc khởi kiện theo trình tự; các bước có trong bài khiếu nại hoặc khởi kiện quyết định xử phạt nồng độ cồn.
Đừng tìm “đường tắt” khác như xin xỏ bằng tiền; rủi ro của việc đó được phân tích trong bài đưa tiền xin bỏ qua lỗi nồng độ cồn.
Nếu đang đi xe máy thuê
Khi xe thuê bị tạm giữ, hãy báo ngay cho cửa hàng qua số 0942467674; các bước cụ thể cần xác nhận trực tiếp. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Đã uống thì gửi xe, gọi taxi hoặc xe ôm về.
Nguồn tham khảo và lưu ý
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; vụ việc cụ thể nên hỏi luật sư hoặc tổ chức trợ giúp pháp lý.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: khoản 2 và khoản 4 Điều 9, Điều 72, Điều 73 (đối chiếu nguyên văn bản hợp nhất).
- Bộ luật Hình sự, Điều 330 (tội chống người thi hành công vụ) và Điều 13 (phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác): diễn giải theo nhiều nguồn tóm tắt pháp luật trùng khớp, chưa đối chiếu bản Công báo hiện hành.
Tóm lại, lỗi nồng độ cồn đã đủ phiền; xúc phạm hay xô đẩy người làm nhiệm vụ chỉ khiến hậu quả nặng thêm. Giữ bình tĩnh, hợp tác và phản đối đúng kênh. Xem thêm mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.