Bạn không uống một giọt bia nào, chỉ súc miệng sau bữa trưa ở văn phòng Cầu Giấy rồi lên xe về, hoặc ngậm một thìa siro ho trước khi ra khỏi nhà ở Gia Lâm vào buổi sáng đầu đông. Liệu nước súc miệng đo nồng độ cồn có bị báo không? Câu trả lời thận trọng là: có thể. Một số sản phẩm vệ sinh răng miệng và thuốc thông dụng có chứa cồn, và lượng còn đọng trong miệng có thể khiến máy đo hơi thở phát hiện cồn trong một khoảng thời gian ngắn. Bài này giúp bạn nhận ra sản phẩm nào cần để ý, đọc nhãn thế nào, và sắp xếp lúc dùng để không cầm lái khi hơi thở còn cồn.
Luật nói gì về cồn trong hơi thở
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, quy định tại Điều 9 khoản 2 một trong các hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật không phân biệt cồn đến từ cốc bia hay từ chai nước súc miệng. Luật cũng giao Bộ Y tế quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu (Điều 87 khoản 5), còn Điều 67 cho phép lực lượng chức năng dùng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm. Bài này không nêu ngưỡng đo hay mức phạt; các con số đó nằm trong văn bản chuyên ngành hiện hành và có thể được điều chỉnh.
Nước súc miệng đo nồng độ cồn: vì sao máy có thể báo
Máy đo cầm tay mà bạn thường thấy ở các chốt kiểm tra phân tích hơi thở bạn thổi ra. Nếu ngay trước đó trong khoang miệng còn sót lại cồn từ một sản phẩm vừa dùng, phần hơi đi qua miệng có thể mang theo lượng cồn đó. Kết quả là thiết bị có thể ghi nhận cồn dù bạn không hề uống rượu bia.
Hiện tượng này thường được mô tả là tạm thời, nhưng chúng tôi không đưa ra mốc phút hay giờ nào, vì nó tùy loại sản phẩm, lượng dùng và từng người. Biết trước sản phẩm mình dùng có cồn hay không thì bạn chủ động được.
Những sản phẩm nào hay có cồn
Cùng một loại sản phẩm có thể có phiên bản có cồn lẫn không cồn. Những nhóm nên kiểm tra nhãn:
- Nước súc miệng. Một số loại dùng cồn trong công thức, một số khác ghi rõ là không cồn ngay trên mặt chai.
- Siro ho, thuốc ho dạng nước. Một số chế phẩm, nhất là loại có thành phần thảo dược, có thể dùng cồn làm dung môi.
- Thuốc xịt họng, xịt miệng thơm. Chai nhỏ hay để trong cốp xe, rất dễ dùng ngay trước lúc nổ máy.
- Cồn thuốc, rượu thuốc dùng để ngậm hay xoa. Loại này rõ ràng là có cồn, nhưng nhiều người quên khi dùng để ngậm chữa đau răng.
Chúng tôi không nêu tên nhãn hiệu, vì công thức có thể thay đổi theo từng lô và từng thị trường. Cách duy nhất đáng tin là đọc nhãn của chính chai bạn đang cầm.
Đọc thành phần trên nhãn trong một phút
Khi mua ở hiệu thuốc trên phố Nguyễn Văn Cừ hay bất kỳ nhà thuốc nào gần nhà, hãy lật mặt sau sản phẩm và tìm:
- Danh sách thành phần. Để ý các chữ “cồn”, “ethanol” hoặc “etanol”. Nếu có, sản phẩm chứa cồn.
- Dòng chữ “không cồn” ở mặt trước. Có thì tốt, nhưng vẫn nên liếc qua danh sách thành phần để chắc.
- Tờ hướng dẫn sử dụng của thuốc. Với siro ho và thuốc xịt, tờ hướng dẫn thường có mục lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc. Một số thuốc cảm ho còn có thể gây buồn ngủ, đây là nguy cơ riêng, không liên quan đến máy đo nhưng ảnh hưởng thẳng đến việc lái.
Nếu không chắc, hãy hỏi dược sĩ tại quầy xem có lựa chọn không chứa cồn phù hợp không. Đừng tự ý bỏ thuốc đang dùng theo chỉ định; việc thay thuốc cần do bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn.
Sắp xếp thời điểm dùng để không cầm lái khi hơi thở còn cồn
Phần lớn rắc rối có thể tránh bằng cách đổi thứ tự việc làm:
- Dùng sau khi đã đến nơi. Súc miệng khi đã vào nhà, vào văn phòng; uống siro ho khi đã xong chuyến đi.
- Nếu buộc phải dùng trước khi đi, súc lại miệng bằng nước sạch rồi chờ một lúc trước khi lên xe.
- Không xịt họng khi đang dừng đèn đỏ. Thói quen xịt một nhát cho đỡ rát cổ lúc kẹt xe trên cầu Chương Dương hay đường Nguyễn Văn Cừ chính là tình huống khó giải thích nhất nếu ngay sau đó gặp chốt kiểm tra.
- Ưu tiên phiên bản không cồn cho những sản phẩm bạn dùng hằng ngày, đặc biệt nếu bạn chạy xe nhiều.
Mùa hanh khô và gió lạnh ở Hà Nội là lúc nhiều người dùng thuốc ho, thuốc xịt họng liên tục cả tuần. Với ai đi làm bằng xe máy, đó là tuần nên để ý nhất.
Nếu bị kiểm tra và máy báo có cồn
Hãy giữ bình tĩnh và hợp tác. Nói rõ ngay với lực lượng chức năng rằng bạn vừa dùng sản phẩm gì, cách đây bao lâu, và nếu có thể, đưa chai hoặc hộp thuốc để họ xem thành phần. Hãy trao đổi với lực lượng chức năng về các bước tiếp theo, hỏi rõ có thể kiểm tra lại hay không và cần làm gì. Trình tự nghiệp vụ cụ thể do lực lượng chức năng thực hiện theo quy định chuyên ngành; bài viết này không thay thế hướng dẫn của họ.
Đọc kỹ mọi giấy tờ trước khi ký và giữ lại bản được giao.
Nếu đang đi xe thuê và bị lập biên bản, báo cho cửa hàng biết sớm. Các việc cần làm được trình bày trong bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00, liên hệ số 0942467674 trong khung giờ này. Một tình huống gần với bài này là cồn còn trong hơi thở vào sáng hôm sau, xem bài đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
Ghi chú về thông tin trong bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, và không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, Điều 67, Điều 87 khoản 5. Thành phần sản phẩm theo nhãn của nhà sản xuất; về thuốc, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Tóm lại, nước súc miệng, siro ho và thuốc xịt họng có cồn có thể khiến máy đo hơi thở báo có cồn trong thời gian ngắn. Đọc thành phần, dùng sau khi đến nơi, súc lại bằng nước và chờ một lúc nếu phải dùng trước khi đi. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.