Say rượu và có nồng độ cồn nghe như một chuyện, nhưng luật không dùng hai cụm này giống nhau. Nhiều người đi xe máy ở Hà Nội nghĩ rằng vẫn còn tỉnh thì chạy được. Bài đọc nguyên văn điều cấm của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, tìm chữ “say” trong luật, rồi nói thẳng chỗ nào chưa đủ nguồn. Bài không nêu ngưỡng đo, mức phạt hay thời gian đào thải; thông điệp giữ nguyên: đã uống thì không lái.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Điều luật của Luật 36/2024/QH15 được đối chiếu qua bản hợp nhất; văn bản khác chỉ nêu theo tóm tắt từ ít nhất hai nguồn khớp nhau, chưa đối chiếu Công báo.
Say rượu và có nồng độ cồn: điều cấm trong luật giao thông đọc thế nào
Luật 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9. Khoản 2 ghi nguyên văn:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều cấm gắn với một điều kiện duy nhất về cơ thể: trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Bài đã tìm trong bản hợp nhất và không thấy chữ “say” hay “tỉnh táo” nào, cũng không thấy điều kiện về cảm giác của người lái hoặc về việc người đó trông có say hay không. Bài đọc đúng như văn bản và không thêm điều kiện nào vào điều luật.
Vì sao không thấy say vẫn bị xử phạt
Vì điều cấm dựa trên nồng độ cồn, không dựa trên việc người lái cảm thấy ra sao. Theo các bài báo và trang y tế tham khảo, cảm giác tỉnh táo là cảm nhận chủ quan, không phản ánh đúng lượng cồn trong cơ thể; mỗi người phản ứng khác nhau tùy cơ địa, thói quen uống và nhiều yếu tố khác. Có người vẫn thấy bình thường trong khi cồn còn trong cơ thể. Bài không nêu con số nào cho chuyện này.
Việc kiểm tra thuộc người có thẩm quyền. Điều 72 khoản 2 điểm b ghi người điều khiển phương tiện có trách nhiệm “Chấp hành hiệu lệnh dừng phương tiện tham gia giao thông đường bộ, yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của lực lượng thực hiện tuần tra, kiểm soát”, và Điều 9 khoản 4 cấm không chấp hành. Tự thấy tỉnh không phải căn cứ nào trong điều luật, nên không nên xem đó là lý do để tin rằng đã an toàn. Mức xử lý nằm ở Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài chỉ nêu tên.
Cách xác định nồng độ cồn: Điều 87 khoản 5
Điều 9 khoản 2 không nói đo bằng cách nào. Điều 87 khoản 5 giao cho Bộ Y tế “quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu”. Bài chưa tìm thấy văn bản hướng dẫn theo khoản này, nên không kết luận cách xác định nồng độ cồn hiện nay ra sao.
Luật nhắc cả máu lẫn hơi thở. Hai nguồn đo này và trường hợp lấy máu có trong bài xét nghiệm máu để xác định nồng độ cồn.
Khái niệm say rượu nằm ở luật nào
Bản hợp nhất Luật 36/2024/QH15 không dùng chữ “say”; khái niệm gần với nó nằm ở luật khác. Theo tóm tắt từ nhiều nguồn, chưa đối chiếu Công báo, Điều 13 Bộ luật Hình sự năm 2015 có tên “Phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác”: người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Các nguồn ghi lần sửa đổi điều này không giống nhau.
Điều 260 của bộ luật đó, về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, theo tóm tắt có nhắc tình tiết người tham gia giao thông có sử dụng rượu, bia và có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở. Các nguồn xếp tình tiết này vào khung khác nhau, và bài chưa kiểm được bản hiện hành sau các lần sửa đổi, nên bài không nêu khoản, không nêu hình phạt.
Theo tóm tắt, khoản 6 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cũng viết điều cấm theo cụm “trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn”. Như vậy hai kiểu cách viết trả lời hai câu hỏi khác nhau: điều cấm lái xe hỏi cơ thể có cồn hay không; Điều 13 hỏi người phạm tội có còn chịu trách nhiệm hình sự khi mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi hay không. Bài không suy từ điều này sang điều kia.
Tự thấy tỉnh táo không phải căn cứ để lái
Cảm giác tỉnh không làm lượng cồn trong cơ thể giảm đi. Các mẹo “giải rượu” cũng không làm giảm nồng độ cồn; thời gian là cách duy nhất, và bài không nêu bao lâu vì mỗi người một khác. Đã uống thì không lái: hãy đi taxi, xe ôm, nhờ người không uống chở về hoặc ở lại nơi đang ngồi. Người đi cùng cũng không nên để người đã uống nhận chìa khóa.
Đi xe thuê ở Hà Nội
Sau bữa tối ở phố cổ Hoàn Kiếm hay ven hồ Tây, đã uống thì không lái xe thuê, dù cảm thấy vẫn còn tỉnh. Chính sách của cửa hàng khi khách đã uống, việc xe ở lại qua đêm hay trả xe thế nào cần hỏi và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở 09:00 đến 21:00, không nhận trả xe ngoài giờ. Xem thêm mục thuê xe và trang liên hệ.
Ghi chú về nguồn
Điều luật trích hoặc tóm lược theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, 4; Điều 72 khoản 2 điểm b; Điều 87 khoản 5; đã đọc nguyên văn. Bộ luật Hình sự năm 2015 (Điều 13, Điều 260) và Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 (khoản 6 Điều 5) chỉ nêu theo tóm tắt từ nhiều nguồn, chưa đối chiếu Công báo. Nghị định 168/2024/NĐ-CP chỉ nêu tên.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng; vụ việc cụ thể nên hỏi luật sư.
Tóm lại, điều cấm lái xe trong Luật 36/2024/QH15 dựa trên nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở, không dựa trên việc người lái thấy say hay không; phần “say” và trách nhiệm hình sự thuộc văn bản khác, bài không kết luận chi tiết. Các bài khác nằm trong mục nồng độ cồn và chuyên mục an toàn và pháp lý.