Bạn đang dừng đèn đỏ ở nút giao Nguyễn Văn Cừ – Ngọc Lâm thì bị một xe máy phía sau húc nhẹ. Xe trầy, người không sao, và rõ ràng bạn không có lỗi. Nhưng bữa tối bạn đã uống một ly bia. Câu hỏi về va chạm nhẹ có nồng độ cồn rất hay gặp: người không gây va chạm có bị kiểm tra không, và nếu có cồn thì có bị xử lý không? Bài này đọc đúng câu chữ của luật để trả lời.
Va chạm nhẹ có nồng độ cồn: hai câu hỏi tách rời
Sau một vụ va chạm, có hai việc được xem xét riêng:
- Ai gây ra va chạm. Đây là câu hỏi về diễn biến: ai đi sai làn, ai không giữ khoảng cách, ai vượt đèn.
- Người điều khiển có đủ điều kiện lái xe không. Đây là câu hỏi về trạng thái của từng người lái lúc đó: có giấy phép phù hợp không, có cồn trong người không.
Không có lỗi ở câu hỏi thứ nhất không xóa câu trả lời của câu hỏi thứ hai. Người bị húc từ phía sau vẫn là một người điều khiển phương tiện đang tham gia giao thông.
Luật cấm theo trạng thái, không theo lỗi
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, ghi tại khoản 2 Điều 9 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Câu chữ không nhắc gì đến việc gây tai nạn hay có lỗi với người khác. Hành vi bị cấm là việc điều khiển xe khi có cồn. Một ly hay nhiều ly, có va chạm hay không, lệnh cấm vẫn như nhau. Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu con số.
Vì sao người không gây va chạm vẫn có thể bị kiểm tra
Kiểm tra nồng độ cồn người liên quan
Khi giải quyết tai nạn giao thông chưa xác định có dấu hiệu tội phạm, điểm a khoản 2 Điều 83 nêu nội dung đầu tiên là:
“Kiểm tra nồng độ cồn, chất ma túy, các chất kích thích khác mà pháp luật cấm sử dụng đối với người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ liên quan đến tai nạn giao thông đường bộ;”
Luật dùng cụm “liên quan đến”, không phải “gây ra”. Người bị va vào cũng là người điều khiển phương tiện liên quan.
Khi có người phải đi cấp cứu
Khoản 3 Điều 81 quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cứu ban đầu người bị tai nạn giao thông có trách nhiệm báo ngay cho cơ quan Công an và:
“thực hiện xét nghiệm nồng độ cồn, chất ma túy hoặc các chất kích thích khác trong máu của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ.”
Một cú va “nhẹ” đôi khi vẫn khiến ai đó ngã, trầy tay hay đau chân phải vào viện. Lúc đó việc xét nghiệm không phụ thuộc bạn có lỗi hay không.
Trách nhiệm ở lại hiện trường
Khoản 1 Điều 80 áp dụng cho cả người gây tai nạn lẫn “người liên quan đến vụ tai nạn”. Những người này phải dừng ngay phương tiện, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn, ở lại cho đến khi Công an đến (trừ các trường hợp luật cho phép) và cung cấp thông tin về danh tính của mình.
Thực tế ở nội thành Hà Nội, nhiều vụ quẹt xe nhỏ được hai bên tự trao đổi rồi đi tiếp. Nhưng nếu có người gọi Công an, hoặc có tổ tuần tra đi qua, việc kiểm tra theo quy định có thể diễn ra với tất cả người lái liên quan.
“Mình không có lỗi” giúp được gì
Không có lỗi gây va chạm vẫn quan trọng: nó ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại và quan hệ với bảo hiểm của bên kia. Việc ai có lỗi, lỗi đến đâu do cơ quan có thẩm quyền xác định. Nhưng nó không biến việc lái xe khi có cồn thành hợp pháp. Hai kết quả có thể cùng tồn tại: bên kia chịu trách nhiệm về va chạm, còn bạn bị xử lý về nồng độ cồn.
Câu chuyện bảo hiểm khi người lái có cồn được bàn riêng trong bài lái xe máy có nồng độ cồn gây va chạm: bảo hiểm TNDS xử lý thế nào.
Những việc không nên làm khi biết mình đã uống
- Không rời đi để tránh kiểm tra. Bỏ hiện trường đi ngược với nghĩa vụ ở Điều 80.
- Không chống đối khi được yêu cầu kiểm tra. Khoản 4 Điều 9 cấm xúc phạm, cản trở, chống đối hoặc không chấp hành yêu cầu kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ.
- Không nhờ người khác nhận là người lái. Thông tin sai lệch chỉ làm vụ việc phức tạp thêm.
- Không tin mẹo đối phó. Nhai kẹo, súc miệng, uống nước không làm giảm nồng độ cồn trong máu.
Thắc mắc về căn cứ dừng xe để kiểm tra, xem bài cảnh sát giao thông được dừng xe máy để kiểm tra nồng độ cồn trong những trường hợp nào.
Nếu chiếc xe đang đi là xe thuê
Ở những nút giao đông như Ngã Tư Sở, Kim Liên hay chân cầu Chương Dương, va chạm nhỏ khá thường gặp. Với xe thuê, hãy:
- Dừng xe vào lề an toàn, bật đèn cảnh báo nếu có, kiểm tra người trước, xe sau.
- Chụp ảnh vị trí hai xe, biển số, vết trầy và giấy tờ liên quan.
- Báo cho cửa hàng càng sớm càng tốt; cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, liên hệ 0942467674 trong giờ 09:00 đến 21:00.
- Hợp tác với lực lượng chức năng nếu được yêu cầu kiểm tra.
Nội dung giải quyết tai nạn tại khoản 2 Điều 83 còn gồm việc tạm giữ phương tiện, giấy phép của người điều khiển, nên chiếc xe thuê có thể chưa trả lại được ngay. Hãy trao đổi thẳng với cửa hàng về tình trạng xe. Các bước chi tiết hơn có trong bài xe thuê theo tháng bị va chạm nhẹ.
Cách tránh rắc rối này đơn giản nhất vẫn là: đã uống thì không cầm lái, kể cả khi chỉ một ly. Gửi xe lại, gọi taxi, xe ôm công nghệ hoặc nhờ người không uống chở về.
Nguồn đối chiếu và lưu ý
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi. Phần trích dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2 và khoản 4; Điều 80 khoản 1; Điều 81 khoản 3; Điều 83 khoản 2. Mức xử phạt cụ thể theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hãy đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan chức năng.
Tóm lại
Không có lỗi gây va chạm không loại trừ vi phạm nồng độ cồn. Luật cấm việc lái xe khi có cồn, và người điều khiển liên quan đến vụ va chạm đều có thể được kiểm tra. Các bài khác về chủ đề này nằm trong mục nồng độ cồn, còn quy định chung khi đi lại ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.